Categories: HISTORI/ARKEOLOGJI

Hyjnesha Dardane nga Mediana

Shkruan: Haxhi Mehmetaj

Atributet të cilat e shoqërojnë shtatoren e Medianës, dëshmojnë që kemi të bëjmë më portretin e Hyjneshës Dardane dhe të territorit të Dardanisë, që në mbishkrime të altarëve të kultit shfaqet më emrin Deae Dardanicae. Adhurohej anë e kënd Dardanisë, ndërsa kulti i saj është dëshmuar edhe në Romula Malva të Oltenisë (Rumani), ku kishte arritur nga dy ushtarak nga Dardania. Skulptura i takon fundit të shek. III apo fillimit të shek. IV pas Krishtit.

Kur po bëheshin gërmime arkeologjike në vendbanimin antik në Medianë, në afërsi të Nishit, me 1983 u zbulua njëra nder skulpturat më të bukura dhe me të realizuara artistikisht në Dardani. Skulptura është punuar në mermer të bardh cilësor. Është e lartë1.34m. Ep imazhin e një femre në moshë të pjekur, të cilës edhpse tashti mungon koka, hetohet qartë që kokën e kishte të mbuluar me një shami tipike për portretet e stelave dardane , gjurmët e së cilës kanë mbetur në shpinë dhe mbi supe.
Femra ka të veshura një fustan të gjatë (hiton) dhe sipëri tij një fustan të shkurtë (himation). Nën palat e fustaneve hetohet trupi i brishtë i femrës, e cila është mënjanuar lehtë nga ana e djathtë. Këmben e djathtë e ka lakuar në gju, kurse pesha e trupit bie mbi këmbën e majtë.

Figura shoqërohet më disa atribute më të cilat kanë qenë të pajisura hyjnitë e periudhës së antikitetit. Më dorën e djathtë të lakuar në bërryl e të mbështetur për gjoks mban demin, simbolin e blegtorisë dhe të pjellshmërisë, nga gjaku i të cilit ripërtërihet jeta. Demi vihet në lidhmëni edhe më fillimet e kozmogonisë, sikurse edhe më kultin e Nenës së Madhe të Hyjnive (Magna Mater Deorum). Me tutje shtatorja më dorën e djathtë të mbështetur për trup mban qesen (marsupium),simbol i pasurisë dhe i bollëkut, por edhe simbol xeheroreve të pasura më ari, argjend dhe metale të tjera . Pranë këmbës së majtë është paraqitur koka e derrit faran, kurse mbi kokë sëpata dytehëshe ( labris). Derri faran simbolizon pasurinë e pyjeve, gjuetinë, shëndetin, fatin, përparimin, por edhe flijimin dhe vdekjen. Dhe se fundi edhe sëpata dytehëshe në mes tjerash vihet në lidhje më pasuritë e minierave, finalizimin e xeheve sikurse edhe kultin e diellit.

Atributet të cilat e shoqërojnë shtatoren e Medianës, dëshmojnë që kemi të bëjmë më portretin e Hyjneshës Dardane dhe të territorit të Dardanisë, që në mbishkrime të altarëve të kultit shfaqet më emrin Deae Dardanicae. Adhurohej anë e kënd Dardanisë, ndërsa kulti i saj është dëshmuar edhe në Romula Malva të Oltenisë (Rumani), ku kishte arritur nga dy ushtarak nga Dardania. Skulptura i takon fundit të shek.. III apo fillimit të shek.. IV pas Krishtit. /InforCulture.info

InFor. Culture

Recent Posts

Kuajt i dallojnë emocionet e njeriut -Ja çfarë thonë shkenctarët

Nëse jeni të zemëruar, kali juaj sipas të gjitha gjasave do ju jap një shikim…

2 mins ago

Cermonia e varrimit të Ismail Qemalit më 12 shkurt 1919 (Foto)

Më 24 janar të vitit 1919 në Peruxhia të Italisë, pak momente para se të…

7 mins ago

5 kafshët që ndihmuan në ndryshimin e historisë

Anëtarët e mbretërisë shtazore kanë luajtur prej kohësh një rol në historinë njerëzore. Zbuloni më…

33 mins ago

10 artistët që ndryshuan botën

10 artistët që ndryshuan botën Sir Charlie Chaplin (Lindur: 16 prill 1889 – Vdiq: 25…

46 mins ago

7 këshilla nga mjekët që diabetikët duhet të ndjekin gjatë pandemisë

Nuk kanë qenë të pakta lajmet mbi pandeminë dhe kujdesin ndaj vetes në këtë periudhë.…

58 mins ago

Enver Hoxha (1966): Kosova është shqiptare, mbetet shqiptare dhe i përket Shqipërisë

Me rastin e shkarkimit, që Josip Broz Tito dhe udhëheqja më e lartë e Jugosllavisë,…

2 hours ago