FËMIJËT, GJYKATËSIT MË TË DREJTË
Të vegjlit tanë, janë në gjendje të dallojnë veprimet imorale, për të ndëshkuar ata që i kryejnë ato. Kjo mund të tregojë se morali, te qeniet njerëzore, nuk varet vetëm nga konteksti social dhe kulturor, por është i lindur.
Por, si ta vërtetojmë nëse, fëmijët e vegjël ende nuk mund të flasin, për të komunikuar? Duke ndjekur shikimin e tyre.
Sipas një studimi botuar në “Nature Human Behavior”, kur një fëmijë i vogël sheh dikë që bën një veprim të papëlqyer, reagon me shikim, si për ta identifikuar e ndoshta, edhe për ta ndëshkuar.
Për eksperimentin, studiuesit hetuan agresionin fizik, duke shfaqur episode dhune edhe sepse, në të kaluarën, kërkimet kanë treguar se fëmijët e vegjël mund të dallojnë viktimën nga agresori, duke shfaqur neveri ndaj këtij të fundit.
![](https://konica.al/wp-content/uploads/2022/06/8-erreurs-a-eviter-pour-ne-pas-en-faire-un-enfant-tyran.jpeg)
Më pas, fëmijëve iu shfaq një video me dy personazhe, ku njëri rrihte tjetrin. Nëpërmjet sistemit që gjurmon shikimin e tyre, të vegjlit mund të kontrollonin veprimet e të dyve. Nëse vëzhgonin një personazh, për një periudhë të caktuar kohe, ai përfundonte duke u zhdukur nga videoja. Në përfundim të eksperimentit, që u përsërit me disa variante, rezultoi se fëmijët kishin eliminuar një numër shumë më të madh agresorësh sesa viktima, pikërisht duke i vëzhguar për një kohë të gjatë.
Psikologu Yasuhiro Kanakogi, në universitetin “Osaka”, në Japoni, del në këtë përfundim: “Studimi ynë, tregon se fëmijët preverbalë kanë zgjedhur të ndëshkojnë agresorin, duke e ndjekur me shikim. Meqenëse kjo sjellje është e pranishme te të vegjlit, ka të ngjarë që njerëzit të kenë fituar sjellje morale, gjatë rrjedhës së evolucionit. Ndëshkimi i sjelljes antisociale, mund të ketë evoluar si një element i rëndësishëm i bashkëpunimit njerëzor”.