6.1 C
Pristina
Tuesday, December 7, 2021
Home HISTORI/ARKEOLOGJI Kush ishte hebreu që dha jetën si dëshmor për çlirimin e Shqipërisë

Kush ishte hebreu që dha jetën si dëshmor për çlirimin e Shqipërisë

Nga Simon Vrusho 

Pavarësisht se në dukje e qetë, familja Emanuel Ruben nuk ndihej e sigurt në Beograd, prandaj në janar 1941 vendos largimin nga Beogradi, duke zbritur në Prishtinë, me synim që më vonë të shkonte në Shqipëri. Tre muaj më pas, 6 prill 1941, Beogradi bombardohet.

Qëndruan në Prishtinë muaj të tërë të veshur si vendas, si kosovarë. Më vonë familja Emanuel Ruben gjendet në Kavajë, e përbërë nga: kryefamiljari Emanuel Ruben dhe me radhë: e shoqja , Lea, katër vajzat: Berta, Matilda, Rifka, Lubica, si dhe tre djem: Isak, Avram dhe Baruh.

Dy muaj pas qëndrimit në Kavajë, Isak dhe Berta bien në kontakt me partizanët e Kavajës dhe rreshtohen në grupin e Pezës me komandant Sali Verdha. Isak – partizan, Berta – inferimiere.

Në vjeshtën 1942 Sali Verdha takon mikun e vet, Ismail Zenuni dhe prindërit e Ismailit strehojnë Isakun e Bertën në shtëpinë e tyre në Tiranë, në Rrugën”Ali Braushi” Nr. 14, ku edhe kanë jetuar deri në vitin 1957.

Gjatë një misioni në Tiranë, Isakun e arrestojnë nazistët dhe e çojnë në Zemun, kamp përqëndrimi pranë Beogradit. Pati fund tragjik, gjë që u mësua në 20 shkurt 1945, kur gazeta “Bshkimi” shkroi për atë.

Për të shpëtuar pjesën tjetër të familjes, pas arrestimit të Isakut, Ismaili, mik pas miku i çon në Dibër në Qafë Muhur, tek Ramadan Biba, ku edhe qëndroi 8 muaj, deri në dhjetor 1944.

Në pranverë 1946 u rikthyen, me përjashtim të Bertës.

Berta dhe Ismaili krijojnë familje.

Tek dëgjon Apollon Ruben, të birin e Bertës e të Ismailit, nipin eIsak Ruben, që shpalos fakte, ngjarje, histori, rrëfenja për të parët e vet, gjithsesi kujtesa të mbetet tek ISAK RUBEN, tek ky dëshmor për Shqipërinë, hebreu Isak Ruben…

-Më 1991, – vijon Apollon Ruben Zenuni -shkuam në Izrael. Për herë të parë, pas kaq vitesh Berta takon motrat… Gjyshi Emanuel kishte shkuar me kohë në Tel Aviv, në Batjam. Më saktë në BEN JEUDA BAT JAM. Para ’90-ës ç’na dërgonin tezet, xhinse, xhupe, xhoke, bluza, jo kurrë, i mbani për vete, neve na jepnim vetëm të brendshmet, brekët… Ç’hoqën?… Ndryshoje emrin e nënës, bëje shqiptare, jepi shtetësinë… Nga Berta bëje Alije apo emër tjetër…

Tani kujtimet e lëna pas duken si flakë zjarri që djegin…

Por ISAK RUBEN digjet si pishtar në qiellin e Shqipërisë…

David Juda Kohen, Jakov Avramoviç, Jusef Solomon Konforti, Jusef David Bivas, Zhak (Isak) Emanuel Ruben, Leo Tyjeri, Jakov Josef Bahar, Baruh Isak Baruh dhe Dario Zhak Arditi janë emrat e 9 hebrenjve që kanë rënë dëshmorë për lirinë e Shqipërisë në Luftën II Botërore.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Pse flemë? Shkencëtarët nuk e dinë ende, por e kanë një hipotezë

Të gjitha kafshët flenë, madje edhe krimbi i rrumbullakët dhe i vogël Caenorhabditis elegans. Shkencëtarët janë përpjekur prej kohësh që ta kuptojnë pse ndodh gjumi. Ata kanë bërëshumë prova me minjtë në laborator, por të...

“Ja pse shqiptarët kanë sukses kur largohen nga Atdheu?”

Eksperti i Turizmit, Auron Tare, përmes një postimi në facebook ka sjellë në vëmendjen e ndjekësve të tij rastin e George Tames,...

Ky ushqim në mëngjes mbron imunitetin dhe mban larg gripin

Me ardhjen e vjeshtës vijnë edhe infeksionet virale të cilat tashmë në periudhë pandemie bëhen akoma më të rënda.

“Pallati Stratigò”, dëshmi e kulturës arbëreshe që prej vitit 1533

Foto Ilustrim: Pallati Stratigò Pallati Stratigò, është një ndër ndërtesat më të njohura në Lungro, një nga “qytezat e...

Recent Comments