Categories: HISTORI/ARKEOLOGJI

Manastiri i Studenicës së Pejës (Istorgut), një shëtitje përnjohjeje nëpër monumente tona të kultit nga shekujt IV-VI

Instrumentalizimi me monumente të kultit nga politika serbe e ditës: Manastiri i Studenicës së Pejës (Istorgut), një shëtitje përnjohjeje nëpër monumente tona të kultit nga shekujt IV-VI!

Shkruan: Jahja Drancolli

Manastiri i Studenicës së Pejës (Istogut) është lokalitet arkeologjik në fshatin Studenicë që gjendet 8-9 km në perëndim të Istogut dhe rreth 20 km në verilindje të Pejës. Është i njohur së paku nga viti 1908, kur një fshatar duke gërmuar në rrënoja të Manastirit Studenica, ka ndeshur një kambanë dhe në mbetje tekstili. Tekstili është dërguar në Patrikanë të Pejës, ndërkaq kambana është vendosur në Kishën Françeskane të Pejës. Raporti i parë profesional për rrënojat e Manastirit të Studenicës (pa gërmime) është bërë në vitin 1936. Raporti është shoqëruar edhe me disa foto të kohës. Gërmime sistematike janë bërë më 1966-1970. Pas gërmimit janë kryer konservime të domosdoshme. Sipas gërmimeve janë arritur një sërë rezultate. Është dëshmuar se kompleksi mesjetar i manastirit, si seli ipeshkvnore e Fosnës (Hvosnës), pas pushtimeve nemanjide dhe pas vendosjes së organizmit kishtar ortodoks të Rashës në këto anë (pas vitit 1219), është ndërhyrje mbi një ndërtim të tërësishëm kulturor paleokristian (shek. IV-VI), dhe të rindërtimeve të saja bizantine gjatë mesjetës së hershme (deri në shek. XI).

Nga fundi i shek. XIV, respektivisht nga viti 1381 kjo seli ipeshkvnore do të ngritët në mitropoli të kishës ortodokse të Rashës. Kisha kryesore e manastirit, njënefëshe, është një ndërhyrje pas vitit 1219, mbi bazilikën paleokristiane trinefëshe dhe kishte një absidë altari të madh, nga jashtë katrore, nga brenda gjysmërrethore, më pastaj kishte transeptin e këndimit, traveun e shkurtër perëndimor dhe narteksin e gjerë. Pjesa e mesme e naosit është ngritur me kube. Kisha është murosur me sigë të gdhendur nga mjeshtër të trojeve bregdetare romane-katolike. Këtej, edhe ndërhyrjet e kryera këtu janë nën ndikimin e romanikës bregdetare. Gjetjet e fragmenteve të shumta nga suvaja e afreskave, provohet se kisha ka zotëruar dekorime afreskash. Ndërkaq sa i përket skulpturës janë gjetur vetëm ca fragmente.

Rrënojave të bazilikës paleokristiane u takonin edhe dy varreza nëntokësore të murosura për shumë njerëz, si dhe qeramika e hershme bizantine.

Nga pjesët e tjera ndërtuese të manastirit është zbuluar salla e ngrënies dhe konakët, të vendosur në veri kishës. Në qendër është vendosur rezervuari i ujit. Shihen gjithashtu e murit mbajtës të manastirit, sidomos në pjesën veriore dhe themelet e një kulle katrore, ku mund të ketë qenë dera kryesore. Çdo gjë tjetër është e shkatërruar!

Foto: piktori akademik Nagip Belegu, detaj nga Bazilika e Studenicës së Pejës (Istorgut), shek. IV-VI. /InforCulture.info

InFor. Culture

Recent Posts

Çfarë është sindroma Tourette?

Sindroma Tourette është një problem me sistemin nervor që i bën njerëzit të bëjnë lëvizje…

20 hours ago

Si u shndërrua Athina nga Pellazge në Greke

Straboni na tregon se si e morën grekët, Athinën pellazge! Asnjë provë e vetme nuk…

20 hours ago

Nuk i dini? Ja cilat janë produktet që nuk skadojnë pothuajse kurrë

Ekzistojnë disa produkte që nuk skadojnë kurrë. Ato mund të konsumohen në çdo kohë nëse…

20 hours ago

Shoferi i parë që u dënua me gjobë për tejkalim të shpejtësisë, ja sa km/h po voziste

Walter Arnold ka qenë duke drejtuar makinën “Arnold Benz Motor” Cariage, me 12 kilometra në…

20 hours ago

Çfarë janë Venomet?

Venomet janë e drejta kanunore e përpunuar gjatë shekujve në krahinat e Shqipërisë. Para pushtimit…

21 hours ago

12 foto të frikshme të qyteteve kineze ku nuk jeton asnjë njeri – arsyeja do t’ju befasojë

Në Kinë ekzistojnë qindra qytete që kanë çdo gjë që i nevojitet një jetese moderne…

21 hours ago