Albert Vataj
Në vitin 2003, në fushat e Norfolkut në Angli, kërkuesit e antikitetit me detektor metalesh e me pas arkeologët morën pjesë në një nga zbulimet më të jashtëzakonshme e të pazakonta të Epokës së Hekurit. Një thesar monedhash ari keltike 2,000-vjeçare, të fshehura me mjeshtëri brenda zgavrës së kockës së kofshës së një lope.
Ky depozitim i mahnitshëm përmbante 11 staterë ari galo-belgë që datonin rreth viteve 60–50 p.e.s. Mendohet se këto monedha u prenë në rajonin e Galisë së Lashtë, në Francën e sotme veriore dhe kaluan Kanalin e La Manshit gjatë një periudhe të trazuar kapërcimesh historike. Monedhat ishin fshehur me një precizion të admirueshëm brenda kanalit palcor të kockës, i cili më pas ishte mbyllur ose vulosur, duke krijuar një “kasafortë” natyrore e krejtësisht diskrete për të ruajtur pasurinë.
Një thesar 2,000-vjeçar i fshehur brenda kockës së kofshës së një lope
Arkeologët e Muzeut Britanik dhe studiuesit lokalë supozojnë se ky përdorim i pazakontë i kockës shërbente si një mjet udhëtimi ose një mënyrë kamuflazhi për të transportuar flori pa rënë në sy gjatë bastisjeve ose pushtimeve romake të periudhës së Jul Qezarit.
Ndonëse arsyeja e saktë se pse ky thesar u varros dhe nuk u tërhoq kurrë nga pronari i tij mbetet një mister i pazgjidhur, ai mbetet sot në Muzeun e Kështjellës së Norwich-it (Norwich Castle Museum) si një dëshmi magjepsëse.
Kjo mrekulli e çuditshme arkeologjike jo vetëm që ilustron shpikshmërinë njerëzore përballë rrezikut, por gjithashtu ofron një provë të pamohueshme për rrjetet e dendura tregtare, aleancat ushtarake dhe qarkullimin e pasurisë midis fiseve keltike të Britanisë dhe Evropës kontinentale më shumë se dy mijëvjeçarë më parë.
