6.1 C
Pristina
Thursday, February 25, 2021
Home HISTORI/ARKEOLOGJI 'Faktet e Fshehura', Lokaliteti Arkeologjik i Fafosit-Mitrovicë

‘Faktet e Fshehura’, Lokaliteti Arkeologjik i Fafosit-Mitrovicë

Lokaliteti arkeologjik i njohur me emrin Fafos gjendet në periferi të Mitrovicës, në arealin e fabrikës së dikurshme të fosfateve (FAFOS). Është hulumtuar në periudhën kohore në vitin 1955 dhe në vitin 1961.

 Fig. 47. Harta e lokalizimit të lokalitetit neolitik të Fafosit.

Gjithsej është hulumtuar një sipërfaqe prej rreth 1200 metra katrorë ku janë zbuluar gjurmë të dy vendbanimeve (rreth 200 metra larg njëra-tjetrës) të kulturës së Vinçës. Lokaliteti më i vjetër (Fafos I) përbëhej nga vendbanimi gjysmë i groposur nën dhe, me shtëpi në formë të kasolleve, kurse vendbanimi më i ri (Fafos II) përbëhej nga shtëpitë-kasolle të renditura njëra krahas me tjetrën, të cilat kanë pësuar nga ndonjë zjarr i madh. Në dy vendbanimet janë zbuluar objekte të ndryshme për përdorim të përditshëm si objekte kulti, vazo ritualesh, altar dhe figurina antropomorfe. /(Guidë Arkeologjike e Kosovës)

Ky lokalitet arekologjik, sikur edhe shumë lokalitete tjera arkeologjike në Kosovë qëllimshëm, në kohën e pushtetit jugosllav janë lënë pas dore, ose nuk janë hulumtuar aq sa duhet, madje shumë gjetje të hasura në lokalitete arkeologjike në Kosovë janë munduar të fshehen nga pushteti i at’hershëm.

Pozita gjeografike ku ndodhet ky lokalitet shihet se është parë si pozitë shumë e favorshme për jetesë në përiudhen nolitike. Një fushë e rrafshët e rrethuar me male, dhe që në afërsi ka lumin Sitnica duhet të ketë qenë një vend i përshtatshëm për banim në periudhën neolitike.

-46a. Kapak prozopomorf të punuara nga argjila e pjekur, i stilizuar me motive dhe me ornamentim të shkëlqyeshëm artistik, zbuluar në Fafos. (Muzeu i Kosovës).

Qytetar të Mitrovicës, posaqërisht banorë të fshatit Shupkofc ku edhe ndodhet lokaliteti i Fafosit, dëshmojnë bindshëm se në vitet e 50-ta të shekullit 20, kanë hasur në artefakte të ndryshme në mënyrë të rastësishme përgjatë punimit të tokave bujqësore, kullotjes së bagëtive etj. Më vonë, artefaktet e gjetura u vertetua se ishin pjesë e një lokaliteti të madh arkeologjik të periudhes së neolitit të njohur si kultura e Vincës.

Me fillimin e ndertimit të fabrikës së fosfateve, lolakiteti arkologjike i Fafosit doli në pah edhe më shumë. Ndertimi i fabrikës u ndalu për një kohë dhe filluan hulumtimet për gjetjet arkeologjike.

Dëshmitarët e kohës pohojnë se kanë parë për një periudhë rreth 6 vjeçare, aq sa ka zgjatur edhe hulumtimi në këtë lokalitet, të merren artefakte të shumta siç kanë qenë figura antropomorfe, vazo, objekte kulti, madje edhe eshtra të njerëzve.

Shumica prej tyre u dërguan në Beograd të Sërbisë për të mos u kthyer edhe sot e kësaj dite, ndërsa një pjesë më e vogël prej tyre mbeti në Kosovë, për tu ekspozuar në Muzeun e Kosovës e disa prej tyre i posedon edhe Muzeu i qytetit të Mitrovicës.

Tavolinë apo altar kulti me tre këmbë, punuara nga argjila e pjekur, zbuluar në Fafos. (Muzeu i Kosovës).

Pas përfundimit të gjetjeve përgjatë periudhës kohore 1955-1961, fabrika u ndertua dhe ky lokalitet u mbulua qëllimshëm nga organet e shtetit jugosllav të asajë kohe. Në suaza normale ky lokalitet do të duhej të futej nën mborojtje shtetërore për hulumtime të mëtjeshme.

Figurinë e kentaurit (Muzeu i Kosovës)

Fabrika e fosfateve në atë vend të ndërtuar jo vetëm që humbi gjurmë të një lokaliteti të madh arkeologjik-kulturor, por ishte edhe shumë e dëmshme për banorët e fshatit Shupkofc dhe rrethinë. Tymi i fabrikës kishte veti helmuese, sa që banoërt e Mitrovicës tregojnë se për shkak të fabrikës shumë familje u detyruan të ndërrojnë vendbanim, e madje edhe kafshët e shpezët në atë vend nuk mund të bënin një jetesë normale. /InforCulture.info

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Si këndonin ustallarët e kalasë, në shekullin I pas Krishtit?

Kalatë apo kështjellat, jo vetëm në vendin tonë por në gjithë botën emërtimet e tyre i marrin ose nga vendet dhe qytetet...

Shkenca: Harresa është shenjë e inteligjencës së lartë

Të harruarit, shpeshherë, është lidhur me mungesë inteligjencën, sipas praktikës së përditshme.Megjithatë një studim i kryer nga Universiteti...

Si u zhdukën Grekët e vjetër, Qipro e banuar nga Shqiptarët që nga shekulli i katërt

Historiografia tradicionale ka mbështetur gjithmonë idenë se shfaqjet e para të elementit shqiptar, veçanërisht në Thesali, kishin ndodhur rreth shekujve XIII­të...

Kur pashai i Janinës vaksinoi popullin nga variola

Në agun e shekullit të 19-të, Shqipnia jonë ishte e molepsun prej epidemive. Konsujt francezë në Toskëni njoftonin zymtësisht se “murtaja vazhdonte...

Recent Comments