Shndërrimi i një simptome shpesh e nënvlerësuar në një prioritet klinik për t’u trajtuar me mjete gjithnjë e më të avancuara dhe të personalizuara. Ky është hapi i propozuar nga dermatologët e SIDeMaST, të mbledhur në Romë për kongresin e 99-të kombëtar, shkruan ilsole24ore.com.
Një prioritet klinik, para së gjithash sepse pas një “kruajtjeje” mund të fshihet një sëmundje ose edhe një shqetësim psikologjik që duhet zbuluar.
Në fund të fundit, edhe letërsia tregon fuqinë e saj simbolike: Dante Alighieri, në ”Inferno” (Ferri), përshkruan të dënuarit e prekur nga zgjebja, të detyruar të kruhen pa pushim, duke e shndërruar kruajtjen në metaforë të mundimit.
Pacienti në qendër
Nuk ekziston një kruajtje e njëjtë për të gjithë: me të njëjtën diagnozë, pacientë të ndryshëm mund të paraqesin mekanizma biologjikë të ndryshëm, të ndikuar nga faktorë si mosha, gjinia, sëmundjet shoqëruese, terapitë që përdoren dhe karakteristikat gjenetike, si dhe pasoja fizike dhe psikologjike të ndryshme.
”Në dermatologji po përjetojmë një ndryshim të vërtetë paradigme: nuk trajtojmë më vetëm simptomën, por pacientin në specifikën e tij biologjike”, thekson Paolo Amerio, profesor i dermatologjisë dhe president i kongresit të 99-të SIDeMaST.
”Mjekësia e personalizuar na lejon të identifikojmë mekanizmat në bazë të kruajtjes dhe të ndërhyjmë me terapi gjithnjë e më të synuara dhe efektive.
Cilësia e jetës
Një ndikim i thellë në cilësinë e jetës. Sot e dimë se kruajtja kronike nuk është vetëm një simptomë fizike.
”Kruajtja nuk prek vetëm lëkurën, por të gjithë sferën emocionale dhe marrëdhënore të personit», shpjegon Roberto Maglie nga Universiteti i Firences.
”Mund të favorizojë ankthin dhe depresionin në rreth 20% të pacientëve, të dëmtojë gjumin në 60% të rasteve dhe të krijojë një shqetësim të fortë psikosocial, deri në fenomene stigmatizimi dhe izolimi, pasi lidhet në imagjinatën kolektive me idenë e ngjitjes”, thekson ajo.
Krijohet kështu një rreth vicioz që përforcon stresin psikologjik, përkeqëson cilësinë e jetës dhe e bën më të vështirë trajtimin klinik.
Shkaqet
Shkaqet e kruajtjes janë të shumta dhe të ndryshme. Kruajtja është simptoma kryesore e shumicës së sëmundjeve inflamatore kronike të lëkurës, si Psoriasis dhe Dermatite atopica, dhe shfaqet gjithashtu në sëmundje parazitare.
Megjithatë, shpesh lidhet edhe me sëmundje sistemike: sëmundje hematologjike si limfomat dhe policitemia vera, pamjaftueshmëria e mëlçisë dhe e veshkave.
Ndonjëherë mund të jetë edhe një emergjencë mjekësore, si në rastin e kruajtjes kolestatike gjatë shtatzënisë, që mund të ndikojë në ecurinë e shtatzënisë dhe mbijetesën e fetusit.
Por jo gjithmonë shkaku është organik. Kruajtja mund të pasqyrojë një shqetësim psikologjik (kruajtje psikogjene) ose, pavarësisht analizave të thelluara, të mbetet pa një shkak të identifikueshëm, duke u quajtur “kruajtje kronike me origjinë të panjohur”.
Mekanizmat
Kërkimi shkencor ka bërë përparime të rëndësishme në kuptimin e mekanizmave. Përveç histaminës, që deri pak kohë më parë konsiderohej përgjegjësja kryesore e kruajtjes, janë identifikuar edhe shumë ndërmjetës të tjerë inflamatorë, të quajtur “pruritogjenë”, në shumë sëmundje kronike inflamatore si dermatiti atopik, psoriaza dhe sëmundje të tjera sistemike.
Këta ndërmjetës inflamatorë ndërveprojnë me qelizat imunitare, qelizat e lëkurës dhe rrjetet nervore, që përfshijnë si sistemin nervor periferik ashtu edhe atë qendror, duke prodhuar reagimin karakteristik të kruajtjes», shpjegon profesori Amerio
