Qumështi dhe kosi i dhisë po tërheqin gjithnjë e më shumë vëmendje për profilin e tyre ushqyes dhe për faktin se disa njerëz i tolerojnë më mirë nga ana e tretjes.
Por ideja se janë automatikisht “më të mirë” se produktet e qumështit të lopës është tepër e thjeshtuar.
Më saktë, bëhet fjalë për një alternativë interesante që mund të përfshihet në një dietë të larmishme, nëse ju pëlqen dhe e toleroni mirë.
Sipas një sondazhi të porositur nga Latte Arborea dhe realizuar nga AstraRicerche, një pjesë e madhe e italianëve ende i njohin pak këto produkte, ndërsa perceptimi më i zakonshëm lidhet me shijen më të fortë, tretshmërinë dhe përmbajtjen e proteinave.
Por pikërisht këtu duhen bërë disa sqarime.
Çfarë përmbajnë produktet e dhisë?
Qumështi dhe derivatet e tij sjellin proteina me vlerë të lartë biologjike, kalcium, fosfor dhe vitamina të ndryshme, të rëndësishme sidomos për kockat dhe muskujt.
Një nga veçoritë e qumështit të dhisë është përbërja e yndyrave.
Ai ka zakonisht një përqindje më të lartë të disa acideve yndyrore me zinxhir të shkurtër dhe të mesëm, si edhe globula yndyre mesatarisht më të vogla se qumështi i lopës.
Kjo mund ta bëjë më të lehtë për t’u tretur për disa njerëz.
Edhe struktura e proteinave ndryshon disi. Qumështi i dhisë ka zakonisht më pak alfa s1 kazeinë dhe një përbërje që mund të krijojë një koagulë më të butë në stomak, çka është një nga arsyet pse disa persona e përshkruajnë si më “të lehtë”.
Megjithatë, toleranca ndryshon nga individi në individ dhe kjo nuk do të thotë se është universalish më i tretshëm për të gjithë.
Po laktoza?
Këtu ekziston një keqkuptim i zakonshëm.
Qumështi i dhisë përmban laktozë.
Sasia është e ngjashme me atë të qumështit të lopës, prandaj nuk duhet konsideruar automatikisht si zgjidhje për personat me intolerancë ndaj laktozës.
Disa mund ta tolerojnë pak më mirë në praktikë, por kjo nuk do të thotë se është pa laktozë.
Në rast intolerance, rëndësi ka sasia, lloji i produktit dhe niveli individual i tolerancës.
Për shembull, disa produkte të fermentuara apo djathëra shumë të stazhionuar mund të kenë më pak laktozë.
Po alergjia ndaj proteinave të qumështit?
Këtu kujdesi duhet të jetë edhe më i madh.
Proteinat e qumështit të dhisë janë të ngjashme me ato të qumështit të lopës dhe mund të ketë reaksione të kryqëzuara.
Pra, qumështi i dhisë nuk është një alternativë e sigurt për dikë me alergji ndaj proteinave të qumështit të lopës, përveçse nëse këtë e vlerëson një specialist.
A mund të quhen “superfood”?
Jo në kuptimin shkencor.
Termi superfood nuk ka një përkufizim zyrtar në mjekësi apo ushqyerje dhe përdoret shpesh më shumë si term marketingu.
Produktet e dhisë kanë një profil ushqyes interesant, por nuk kanë veti “magjike”.
Siç shpjegon nutricionistja Giorgia Attioli, është më e saktë të flitet për ushqime me vlerë të mirë ushqyese sesa për “superfood”.
Në vitet e fundit ka pasur interes edhe për përbërës si oligosakaridet dhe komponime të tjera bioaktive të qumështit të dhisë, por kërkimet vazhdojnë dhe nuk justifikojnë pretendime të ekzagjeruara shëndetësore.
A janë më të mira për kolesterolin?
Jo domosdoshmërisht.
Nuk ka arsye t’i trajtojmë si ushqime që “ulin kolesterolin” në vetvete.
Efekti në profilin lipidik varet nga dieta e përgjithshme, sasia e yndyrave të ngopura, lloji i produktit dhe sasia që konsumohet.
Sidomos te djathërat e dhisë, duhen parë me kujdes përmbajtja e yndyrës dhe kripës.
Pra, edhe këtu vlen i njëjti parim: cilësia e përgjithshme e dietës ka më shumë rëndësi se një ushqim i vetëm.
Qumështi dhe kosi i dhisë mund të jenë një zgjedhje e mirë për dikë që i pëlqen dhe i toleron.
Mund të sjellin proteina, kalcium, fosfor dhe një profil interesant yndyror, ndërsa për disa njerëz mund të jenë më të rehatshëm për tretjen.
Por nuk janë automatikisht më të shëndetshëm se produktet e lopës, nuk janë pa laktozë dhe nuk janë zgjidhje për alergjinë ndaj qumështit.
Në fund, nuk ka nevojë t’u japim statusin e “superfood”.
Mjafton t’i shohim për atë që janë: një alternativë ushqyese, e vlefshme dhe e larmishme brenda një regjimi të balancuar.
