6.1 C
Pristina
Monday, May 16, 2022
Home HISTORI/ARKEOLOGJI Aktiviteti i Bajram Curri në muajt e fundit të jetës

Aktiviteti i Bajram Curri në muajt e fundit të jetës

NGA GJON NEÇAJ

Në fund të dhjetorit të vitit 1924, Bajram Curri, pasi ishte kthyer nga një udhëtim në Europë, duke takuar kancelaritë për çështjen e Shqipërisë, arrin në Krasniqe të Tropojës dhe strehohet në Bujan, në shtëpinë e bajraktarit të Krasniqes, Sali Mani. Aty organizojnë takime nën drejtimin e Currit, për t’i riorganizuar forcat, për të bërë ballë ndonjë kryengritjeje të armatosur. Në këto takime përfaqësuesit nga fisi i Gashit dhe i Bytyçit ishin të paktë, duke arsyetuar se ”kufiri i tokës së pashkelur ishte pjesa perëndimore e Valbonës” dhe me 3 shkurt 1925 lidhin besën për të qënë deri në fund me Bajram Currin, për të mbrojtur Tropojën dhe mbarë trojet shqiptare.

E ndërkohë më 8 shkurt fillon mësymja dhe qëndresa heroike, duke çliruar krejtësisht Gashin. Nënprefekti me suitën e tij, ikin drejt Jugosllavisë. Forcat kryengritëse në mbrojtje të vendit, pasi i drejtohen prefekturës, ndeshen në forcat e Ceno Beg Kryeziut, i cili kishte marrë masat e fortifikimit dhe i detyron malësorët të kthehen pas një përpjekjeje të pasuksesshme. Kushtet e një krengritjeje të re ishin mjaft të vështira. Më 10 shkurt, forcat e xhandarmarisë të organizuar në ushtri të rregullt, nga qafa e Luzhës, nga ku Tropoja dukej si në pëllëmbë të dorës, filluan luftimet në rrafshin e malësisë.

Një ditë më vonë, Ceno Beg Kryeziu, kishte nënshtruar krahinën e Tropojës, e mbi 10 mijë forca ushtarake mercenare të Ceno Beg Kryeziut vazhdonin shtypjen dhe terrorin në Malësinë e Gjakovës. Në bashkëpunim me Pashiqin, u shkatërruar Malësia si bazë dhe strehë e çetave të Kosovës, që luftonin për të drejtat dhe lirinë kombëtare. Duke vëzhguar aktivitetin e Bajram Currit, si dhe influencën në Malësi dhe në Kosovë, kërkohej nga Tirana zyrtare me çdo kusht vendndodhja e tij, kundrejt shumës prej 10 mijë franga ari, që Ahmet Zogu kishte vënë në dispozicion, për ata që e informonin vendin dhe gjendjen e Plakut të Maleve Bajram Curri.

Në ditët e fundit të marsit 1925, u arrit zbulimi i vendit ku jetonin trimat. Paraja duket se kishte bërë punën e saj. Për vrasjen e Bajram Currit, përveç Ahmet Zogut e Ceno Beg Kryeziut, ishte i intersuar edhe Pashiqi i Jugosllavisë. Ai kishte vënë në dispozicion gjysëm milionë dinarë si shpërblim të kësaj “vepre”, pasi me eliminimin e Bajram Currrit, eliminohej ideja kryesore e udhëheqjes së luftës për një Shqipëri etnike, të cilën e kishte mohuar Konferenca e Ambasadorëve në Londër, qysh në vitin 1913 për të kënaqur shovinizmin serbo-sllav.

Më 29 mars, forcat rebele rrethojnë shpellën e Dragobisë ku kishte disa ditë që strehohej Plaku i Maleve me shoqëruesit e tij. Të rrethuarit vendosin të qëndrojnë deri në fund në shpellë. ”Vetëm të dimë me ba detyrën tonë të fundit që na takon, e për tjerët mos kujtoni e mos kini dert”, u thotë Bajram Curri njerëzve të tij, që i qëndronin pranë. Ndërkohë u bë plani që baca me Mehmet Veselin e Shefqet Dragën të tërhiqeshin nga e djathta drejt grykës së Valbonës, ndërsa bashkë me luftëtarët të fillonin pushkën prej thepave sipër dhe nëse do të kishin mundësi të takoheshin mbas betejës te “shpella e të Verbëtit”.

Përkrahësit e Bajram Currit, të cilët qëndruan pranë tij deri në fundin e jetës, Sali Mani, Ali Nimani e të tjerë, luftuan deri në fishekun e fundit. Rruga që ishte caktuar nga do të kalonte Bajram Curri vetë i tretë, ishte e pozicionuar nga xhandarmaria, siç mund të mendohet se ishin spiunuar, e ndër kohë i propozuan që të dorëzohej, por nuk pranoi asnjë marrëveshje. E siç është pohuar tash 91 vjet, Plaku i Maleve me plumbin e fundit të revoles së tij, ia shtiu vetes, kurse përkrahësit e tij u kapën me armët e dala jashtë përdorimi. Pra edhe pushka e fundit e revolucionit u dëgjua në malet e Malësisë së Gjakovës.

E poeti do thurte menjëherë elegjinë për mikun e tij: ”Atje nisi, atje mbaroi,/ Atje krisi, atje pushoi.” Lajmi për vrasjen e Bacë Bajramit u perhap me shpejtësi në dy linja të kundërta, e para çonte hidhërimin shpi për shpi në Malësi, vuajtjen dhe mjerimin tek masat e vegjëlisë dhe e dyta, gëzimin e egoizmit për lirinë e popullit dhe Atdheut nga qeveria e Zogut dhe Kryezezët e Gjakovës.

Koço Kota, kryeministri dhe ministri i Brendshëm çonte telegramin e urimit prefektit të Kosovës në Lumë, ku shkruhej: “Në emën të qeverisë shqiptare, ju falënderoj dhe ju përgëzoj për veprën patriotike që keni krye, tue e zhdukë nga faqja e dheut njeriun e shpellave, që kërcënonte qetësinë e Shqipërisë.” 97 vjet një pyetje pa përgjigje: U vra apo u vetëvra te shpella e Dragobisë, më 29 mars 1925, Bajram Curri?

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Turma që iu fut valles deri në vdekje: Murtaja e kërcimit që tronditi Strasburgun

Në vitin 1518, një “'murtajë kërcimi" bëri që banorët e qytetit francez Strasburg, që thuhet se kërcenin në mënyrë të pakontrolluar për...

Nga e hëna në të diele, mësoni oraret më të mira për të postuar në Instagram

Mediat sociale vërshojnë jetën tonë! Patjetër që për të hyrë në procesin e leximit të këtij artikulli, ju keni llogarinë tuaj personale...

Ilaçi që zhduk zbokthin

I keni provuar të gjitha medikamente kundër zbokthit dhe nuk keni gjetur shërim? Nëse jeni mërzitur nga ky problem...

Nëse bojleri juaj bën këtë zhurmë, hiqeni menjëherë nga priza

Në rast shpërthimi, bojleri mund të shkaktojë dëme të mëdha materiale apo edhe të marrë jetë. Sipas ekspertëve, bojleri mund të shpërthejë...

Recent Comments