6.1 C
Pristina
Tuesday, January 25, 2022
Home HISTORI/ARKEOLOGJI Akademikët grekë: Greqishtja është gjuhë e sajuar

Akademikët grekë: Greqishtja është gjuhë e sajuar

Altin Kocaqi

Miti i ngritur nga historia dhe arkeologjia rreth teorisë se grekët janë populli

i parë më i vjetër, nga ku nisi historia e re e qytetërimit europian, nuk e gjen veten, përsa i përket testueshmërisë gjuhësore. Gjuha greke duket që është një gjuhë e krijuar nga dy gjuhë të huaja: një gjuhë e një populli të huaj të ardhur në Athinë dhe nga një gjuhë vendase gjithashtu e huaj. Nga ky shartim është prodhuar greqishtja dhe sipas Isokratit ata që e mësonin këtë gjuhë në shkollë ishin grekë. Përhapja nga Aleanca e Dilos dhe rreziku nga persët u shumëfishua nga përhapja mes bërjes “gjuhë oborrtare e kolonive”. Ndërkohë në shekullin II para Krishtit dhe deri në shekullin XII nuk ka asnjë gjurmë grekërisht. Nuk ka asnjë hero, asnjë kryengritje greke. Këto përfundime bota i njeh shumë mirë, ndaj është ora t’i mësojmë edhe ne në Tiranë e Prishtinë:

“Të vetmet përfundime të sigurta që mund të nxjerri kush, nga të dhëna gjuhësore të këtij tipi (emrave vendore) janë këto: të paktën një gjuhë flitej në Greqi më parë se të vinin grekët. Gjuha greke lindi nga SHARTIMI i një bisku indoeuropian mbi një trung jo grek.”

Z. Kopidakis. “Historia e gjuhës greke”, Athinë 2000, f. 23

“Athinasit dhe të huajt që banonin në Athinë, më saktë me propozim të këtyre të fundit, ndaluan nga një kohë e caktuar dhe më vonë të shkruajnë Jonikën dhe filluan të shkruajnë Atikën.”

Z. Kopidakis. “Historia e gjuhës greke”, Athinë 2000, f. 302
“Përfundimisht përsoset krijimi i një shkrimi pezik të jonishtes, por rrëshkitja e gjuhës së pastër Jone drejt atikes së Jonizuar është më se e sigurtë. Hapin e fundit e bëri Gorjas me krijimin e një gjuhe Atike.”

R. Adrados. “Historia dela lengue Griega”, përkthimi në greqisht, f. 250-251

“Pas përfundimit të luftrave me Midët, udhëheqjen politiko-shpirtërore e mori Athina. Rreziku Pers i bashkonte grekët dhe ky bashkim favorizonte dialektin Atik. Aleanca e Athinës me qendër faltoren e Apollonit në Dilo e bënë detyrimisht Athinën qendrën e takimeve të shumë qyteteve dhe ishujve. Këtu mblidheshin dijetarë të shumë degëve. Që të bashkoheshin, ardhësit në qytetërimin pretendues Athinas, detyroheshin të adoptonin mënyrën e jetesës Athinase mbi të gjitha të përdornin me lehtësi dialektin e zgjedhur Atik. Qytetërimi i Athinës është tashmë “pritanio e diturisë” ose “shkolla e grekëve”. As lufta e pafat e Peloponezit, as therrjet civile, as ngritja e forcës maqedonase nuk e ndërpreu zhvillimin e atikishtes si organ gjuhësor të gjithë grekëve. Përkundrazi Filipi II e vendosi atikishten si gjuhën e parë të shkollimit e të organizimit të shtetit të tij. Aleksandri dhe pasardhësit e aristokratëve të familjeve maqedonase ishin shkolluar në gjuhën atike. Sulmi i shkëlqyeshëm gjithë grek në lindje përhapi helenizmin deri në Baktriani. Në qytetet shumëkombëshe merr jetë thënia e famëshme e Isokratit:“Grekët janë ata që marin pjesë në shkollimin grek”. Dhe shkollim para së gjithash do të thoshte të mësoje gjuhën greke.”

Z. Kopidakis. “Historia e gjuhës greke”, Athinë 2000, f . 84

“Atikun e ashpër e pranoi më së fundi si gjuhë të parë dhe kisha e krishterë…. Çmimi i kthimit mbase ishte shumë i rëndë. Këmbëngulia e atikistëve në të shkuarën e lavdishme, si dhe kundërshtimi i prerë që të pranojnë të vetëvërtetuarën se gjuha shndërrohet e çoi vendin në dygjuhësi, e cila e mundoi kombin për 2000 vjet dhe do të thellonte hendekun midis pakicës së të shkolluarve dhe popullit të thjeshtë. Hyrja në pasurinë e shkollimit kërkonte një punë shumëvjeçare me një organ gjuhësor që nuk mbinte në buzët e popullit, por mësohej në letër. Vlerësimi i padrejtë i nje vepre me kriterin e vetëm gjuhën, në të cilën ishte shkruajtur bëri që të lihen mënjanë shkruajtësit që shkruanin në gjuhën e thjeshtë. Përfundimi i trishtueshëm i këtij mendimi të prapambetur çoi në humbjen e shumë veprave shkencore.”

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Do habiteni/Receta që mban zemrën e shëndetshme

Limoni dhe hudhra përdoren zakonisht për të marinuar mishin ose për t’i shtuar më shumë shije sallatës. Por duket...

Nën këmbët tona, shkencëtarët zbulojnë shenja të një strukture të fshehur brenda bërthamës së Tokës

Shkencëtarë kanë zbuluar shenja të një strukture të fshehur brenda bërthamës së Tokës. Duke folur për këtë zbulim ata janë shprehur se...

“Gjuha shqipe është më e vjetër se greqishtja dhe latinishtja”

Në librin “Etnologjia e Shqiptarëve” , Kristo Frashëri na e paraqet zbërthimin që Sami Frashëri i kishte bërë...

Darka e Lamës!

Siç dihet nga e kaluara jonë e lashtë ndër vite, shqiptarët kanë trashëguar doke dhe tradita të sakrifikimit, përkujtimit, gëzimit dhe falenderimit.

Recent Comments