6.1 C
Pristina
Monday, October 25, 2021
Home Blog Page 2

Kush ishte vajza që i ra rrotull botës në më pak se 80 ditë

0

Ajo, Nellie Bly, e lindur në Pensilvani në 5 maj 1864 me emrin Elizabeth Jane Cochran nuk kishte nevojë për Zhyl Vernin për të parë fundin e famshëm të romanit të tij “Rreth botës për 80 ditë”. Nju Jork 1889, Joseph Pulitzer pronari i gazetës “The New York World” u habit, pothuaj u tall me propozimin e gazetares Nellie Bly. “Mund ta bëj për më pak ditë!”Pulitzer heziton; një grua? E pamundur! Megjithatë gjaku i tij prej gazetari nuk e tradhtoi dhe pranoi. Kundër të paimagjinueshmes Nellie u nis me bagazhe minimale, strikte; një fustan, letër, bojë, stilograf, lapsa. Ia arriti! Nju Jork, Londër, Hong Kong, San Francisco, Chicago, Nju Jork përsëri. Vetëm me trena dhe anije; nuk kishte mjete të tjera në ato kohë. Kilometra të përshkruar34.986, orë udhëtimi 1356, orë të humbura nga vonesat 377, ditë 72! 8 ditë më pak se Phileas Fogg dhe me dy bonuse; u njoh me Zhyl Vernin në shtëpinë e tij në Amiens dhe kronikat e saj nga çdo vend dyfishuan tirazhin e gazetës.

U bë e famshme, por kishte lindur gazetare. Michael, i ati ishte mullixhi dhe me pagë të ulët. E ëma, amvisë mezi kishte kryer 6 muaj shkollë në një kolegj; nuk kishte më shumë para. Në mes të kësaj varfërie u shfaq asi nën mëngë. Lexoi në gazetën “Pittsburg Dispatch” një shkrim që i këshillonte gratë të mos studionin dhe të mos punonin, por të merreshin me punët e shtëpisë. I shkroi botuesit një letër proteste që e firmosi me emrin “jetimja e vetmuar”. Botuesit i pëlqeu cilësia e shkrimit dhe e punësoi si reportere, por e dërgoi në kronikat e mërzitshme për gra si kopshtari, dekorim, rritje fëmijësh.

U transferua në Nju Jork, kërkoi punë në “The New York World” të Pulitzer-it dhe ky e ngarkoi me një detyrë për një artikull mbi një çmendinë për femra në Blackwells Island. Ajo mendoi një tjetër skemë. Imagjinoi se skema klasike pyetje – përgjigje do të ishte një dështim dhe se kushtet e çmendinës do të ishin të frikshme dhe do të merrte vetëm informata të rreme dhe të ëmbëlsuara. Vendosi ta tregonte jetën nga brenda. Nuk ishte e lehtë të hyje, të thoshte se jam e çmendur dhe të prisje që të të shtronin dukej vetë delirante. Gjeti një mënyrë; u strehua në një pension për femra që punonin në “Second Avenue” me emrin Nellie Brown dhe u integrua në rutinën e jetës së pensionit, por simulonte shenja zhgënjimi si fiksim sysh, përhumbje, britma natën. “Kam humbur baulet e mia. Kam nevojë për to. Shtëpia ime është në Kubë…”

E zonja e pensionit thirri policinë: “Kam një qiraxheshë shumë të çuditshme. Besoj se është e çmendur.” E burgosën dhe u pyet nga gjykatësi Duffy. Nellie këmbëngulte me baulet e humbura dhe shtëpinë në Kubë. Diagnoza; e lojtur, një rast i pashpresë. Gjykatësi urdhëroi mbylljen në çmendinën e Blackwells Island. Ky ishte hapi i parë…

Ushqimi; gjithë ditën një filxhan çaj, mish i ftohtë pa kripë, një patate, tërshërë dhe një fetë bukë pa gjalpë. I prenë thonjtë si të gjitha pacientet. Shumë shpejt e kuptoi sloganin “Që këtu kurrë nuk do të dalësh”. Ishte ferri. Përsëritje e menusë; një gjë e kuqe që e quanin çaj në gota metali si qentë, një fetë bukë e yndyrshme me gjalpë, 5 kokrra kumbulla. Banjoja; një herë në javë me ujë të ftohtë, me një copë sapun dhe herë të tjera pa të, të gjitha pacientet e çdo pavijoni, rreth 20 të tilla, në të njëjtin ujë derisa errësohej dhe trashej.

Dënimet; orë të gjata lakuriq në dyert e pavijonit nën të ftohtin e acartë. Vetëm 16 mjekë për 1600 paciente. Krevati; gomë dhe një çarçaf mbi të, një çarçaf sipër dhe një batanije leshi. Në rastin e një zjarri ishte kurth vdekjeprurës. Të gjitha dyert dhe dritaret të mbyllura. Infermierët tiranë dhe përtacë. Shënimet e Nellie-t; “Kjo çmendinë është një kurth njerëzor… për minj.” Shkrimi “10 ditë në shtëpinë e të çmendurve” shkaktoi polemika. Gazeta trefishoi tirazhin dhe qyteti i Nju Jorkut caktoi miliona dollarë për kushtet e atij vendi të denjë për romane gotike. Nellie Bly u shndrrua në një yll. Në të nëjtën mënyrë denoncoi shfrytëzimin në një agjenci për pastruese duke kërkuar punë me emrin e Sally Lees. Agjencia ishte një biznes i pistë. Vajzat duhet të paguanin 1 dollar për një vend si kamariere, infermiere, rrobaqepëse me një pagë prej 14 dollarësh në muaj duke shtuar këtu edhe larjen dhe hekurosjen që e kërkonte shtëpia e caktuar. Vajzat paguanin edhe për strehim, me pak fjalë të punonin vetëm për një çati të ndyrë dhe shumë herë nën ngacmimet seksuale të të zotërve të shtëpisë. Kronika e saj shkaktoi skandal, por që nuk ndryshoi asgjë.

Ajo shkroi: “U ngjita në shkallët më të ngushta, më të errëta dhe më të përpjeta dhe kisha fatin e keq të mbërrija në një dhomë pa ajrosje dhe me duhmën e punonjësit që ngarkonte arkat. Orari nga 7 e mëngjesit në 6 të darkës për 3.5 dollarë në javë që mezi arrinin për të marrë dhomën me qira me tavan të ulët dhe që nuk paguheshim derisa mësuam zanatin.” I vuri titullin shkrimit të saj “Skllavet e bardha”. Në vitin 1895 në moshën 31 vjeçare u martua me milionerin Robert Seaman (73), pronar i fabrikës së prodhimit të kutive prej metali, kazanëve të plehrave dhe kaldajave “Iron Clad Manufacturing Company”. Martesë e shkurtër; Roberti vdiq pas 9 vitesh dhe Nellie e braktisi gazetarinë për t’iu përkushtuar fabrikës. Në krye të saj ndërmori disa masa sanitare. Reduktoi orët dhe rroga më të përshtatshme. Megjithatë fabrika falimentoi sepse ajo nuk barazpeshoi humanizmin me prodhimin, shitjen dhe financat. Iu kthye gazetarisë. Tashmë nga një gazetë tjetër pati ndikimin e saj me kronikat në favor të votës së gruas dhe që nga fronit i lindjes në Luftën e parë Botërore. Ishte një nga femrat e para korrespondente të konflikteve të luftës.

Vdiq nga një pneumoni në vitin 1929 në moshën 57 vjeçare. Në Brooklyn kujtohet nga një park dëfrimesh që mban emrin e saj. Në vitin 1998 – shumë vonë – hyri në “National Women’s Hall of Fame”. Xhiroja e botës në më pak se 80 ditë dhe më pak se personazhi i Vernit nuk është arritja e saj më e madhe. Ajo vuri vulën, inaguroi gazetarinë e investigimit 7 dekada më parë se Tom Wolfe, Truman Capote, Gay Talese…dhe me një listë të gjatë, ajo që hyri në një gazetë me një letër të nënshkruar si “jetimja e vetmuar” e cila në moshën 25 vjeçare u njoh me baltën dhe dhimbjen e çmendurisë./ Burimi: http://argentina.shafaqna.com/ES/AL/2845306- bota.al

‘Të edukojmë vajzat, ato edukojnë familjen dhe kombin’ – Abdyl Frashëri

0

Nga Hasan Bello

Në fjalën e hapjes së Parlamentit të parë osman sulltan Abdylhamidi II (1876-1909) premtoi se në kuadër të reformave që do të realizonte do të hapte edhe një shkollë për përgatitjen e nënpunësve e kuadrove të lartë të shtetit osman dhe se brenda një viti do të sillte në Parlament një rregullore të re mbi arsimin.

Në diskutimet që u zhvilluan në Parlament lidhur me legjislacionin e vilajeteve dhe bashkive u vu re se zbatimi i këtyre ligjeve ishte i kushtëzuar nga nënpunësit e shkolluar dhe nga populli që dinte shkrim e këndim. Këto diskutime nxorrën në pah gjendjen e mjeruar që ekzistonte në mbarë Perandorinë Osmane. Deputeti i Ajdënit, Ahmet Efendiu, ngriti shqetësimin se në zonën e tij, me përjashtim të imamëve, nuk kishte njerëz që dinin të lexonin.

Një diskutim po aq të zjarrtë lidhur me këtë problem, më 14 janar 1878, mbajti me cilësinë e deputetit të Janinës edhe Abdyl bej Frashëri.

Ai e filloi diskutimin e tij duke shtruar pyetjen: “Cili është vallë shkaku i prapambetjes dhe i moszhvillimit të Perandorisë Osmane, i mbarë viseve që ajo zotëron në Europë, në Azi dhe në Afrikë?

Sipas disa hamendësive tre janë shkaqet kryesore: shkaku i parë është injoranca, shkaku i dytë despotizmi dhe shkaku i tretë është paaftësia e funksionarëve që ndodhen në krye të punëve, të cilët merren ose me argëtime ose me kotësira, por aspak me përparimin e shtetit dhe të kombit”.

Abdyl Frashëri mbajti një qëndrim kritik, sidomos ndaj mos zbatimit siç duhej të reformave të Tanzimatit (1839) të nisura nga sulltan Abdylmexhidi lidhur me përmirësimin e arsimit.

Sipas tij, baza e një shteti dhe e një populli ishte arsimi, ligjet e drejta dhe zbatuesit e tyre. Por këto tre elementë në Perandorinë Osmane ishin të mangëta.

“Që shteti osman të qytetërohet,-vazhdoi më tej ai,-është detyrë parësore që një orë e më parë të përqëndrohet në zgjidhjen e tre shkaqeve të mësipërme. Çdo begati dhe lulëzim që ka lidhje me qytetërimin është arritur me anë të arsimit.

Pa arsim, asnjë popull nuk ka përparuar, por ka rënë poshtë nga dita në ditë derisa më në fund është ballafaquar me gjithfarë fatkeqësish. Që na mungon arsimi, dhe në fakt na mungon shumë, besoj se të gjithë jemi në gjendje ta vërtetoni.

Në këtë fushë, jo vetëm nuk është bërë sa duhet, por nuk është bërë asnjë grime përpjekje…Përveç disa medreseve të zakonshme, çfar shkollash të tjera kemi në popull? Disa kohë më parë u hap një universitet, por ende pa filluar mirë edhe ai u mbyll. Pastaj u hap Liceu i Gallatasaraj, por edhe kësaj shkolle ende nuk ia kemi parë frytet.

Po në provinca si është gjendja? Përveç disa qyteteve që kanë shkolla plotore, ku mësimet zhvillohen pa plan dhe pa program, në qytetet e tjera dhe sidomos në fshatra nuk ka jo vetëm plotore por as fillore, madje as foshnjore.

Edhe pse nuk e njoh Anadollin mendoj se atje nuk ka ndonjë dallim nga Rumelia ose, për shembull, nga Shqipëria, ku nuk ka shkolla në asnjë fshat…Nëse banorit fatkeq të këtyre viseve do t`i kërkohet një dokument me shkrim, ai nuk është në gjendje, për shkak të mos arsimimit, të paraqesë asgjë tjetër përveç letërnjoftimit. Të kemi mëshirë…Si do të qytetërohemi me këtë padituri? Si do të përparojmë?

Kur do të zgjohemi nga ky gjumë i rëndë shekullor? Pastaj, përveç dy shkollave për vajza që janë hapur tani vonë në Stamboll, në provinca nuk ka asnjë shkollë për to. Çfar të bëjmë? Mos duhet t`i përzemë gratë nga rendi shoqëror?

Ne duhet të interesohemi edhe për edukimin e tyre. Nuk duhet të harrojmë se edukata e burrave është në varësi të edukatës së vajzave. Në qoftëse nëna është e paditur, ju e kuptoni se në ç`shkallë të ulët do të mbetet fëmija pa edukatë, pa moral, pa karakter.”

Për të përmirësuar dhe zgjeruar sistemin arsimor, Abdyl beu propozoi që të merreshin këto masa emergjente: në medresetë dhe shkollat ekzistuese të ndryshohej metodologjia e mësimdhënies dhe kategorizimi i tyre; në çdo fshat të hapeshin shkolla fillore dhe të ciklit të ndërmjetëm për djem e për vajza; në çdo qendër vilajeti të hapej nga një shkollë e mesme (idadije); në Stamboll të themelohej një universitet ku nën shembullin e vendeve europiane të kishte nga një degë për çdo shkencë; për t`i shërbyer akoma më mirë nevojave të arsimit të themelohej një Akademi.

Ai e mbylli fjalën duke kërkuar që këto masa emergjente për arsimin, të mos liheshin për vitin tjetër, por një orë e më parë të silleshin në Parlament për t`u miratuar.

Gjatë kohës që Abdyl beu mbante diskutimin, disa deputetë që nuk e kuptonin siç duhej këtë problem, në shenjë refuzimi kishin braktisur sallën, ndërsa shumica e të pranishme e duartrokiti fort në shenjë miratimi.

Sadi efendiu, deputeti i Halepit (Siri), vuri në dukje se fjalimi i Abdyl beut duhej rregulluar dhe plotësuar në disa vende, sidomos në lidhje me viset e Anadollit, për të cilat, sipas tij, Abdyli beu nuk kishte thënë asnjë fjalë. “Ndoshta nuk më dëgjuat me kujdes,-ndërhyri Abdyli,-nuk fola për anën e Anadollit mbasi nuk e njoh aq mirë, kurse Rumelinë, sidomos Shqipërinë, e njoh fare mirë. Ajo është më poshtë se errësira”.

Ndërsa kryetari i Parlamentit, Ahmet Vefik Pasha për të zbutuar situatën, meqenëse në sallë ishin të pranishëm edhe përgjegjësit e vërtetë të kësaj gjendjeje theksoi se, shpirti i një kombi ishte arsimi dhe komentoi se qëllimi i Abdyl beut ishte nxjerrja në e pah e mangësive të sistemit arsimor dhe jo mohimi tërësor i tij. Ai i kërkoi Abdyl beut që diskutimin, i cili kishte sipas tij, pamjen e një parashtrese, t`ia dorëzonte komisionit të posaçëm të çështjeve arsimore.

“Dakord,-iu përgjigj ai, e pastaj shtoi,-Do të jetë mirë sikur atë ta shqyrtojnë njerëz të aftë. Besoj, se midis anëtarëve të komisionit ka njerëz të tillë.

Pakujdesia nganjëherë është më e keqe se padituria, prandaj ne nuk përparojmë. Se nga anon më tepër burimi i së keqes sonë, nga paaftësia apo nga padituria, kjo nuk dihet. Megjithatë, nga çdo anë që të peshojë, për ne është njësoj”.

Kësaj çështjeje Abdyl beu iu rikthye edhe një herë në diskutimin që ai mbajti mbas dhjetë ditësh. Kështu, më 24 janar 1878 kur iu desh të mbronte parashtresën që kishte mbajtur një ditë më parë deputeti shqiptar Mehmed Ali Vrioni lidhur me organizimin e vilajeteve, zërave kundërshtues ai iu drejtua me këto fjalë: “Do t`u jap një përgjigje diskutantëve që kundërshtuan Mehmed Aliun. Ata nuk pranojnë se ne jemi të paditur.

Ne, pohojnë ata, jemi me qytetërim të përkryer, ne jemi një popull që kemi dalë nga kombi arab. Natyrisht ne jemi të qytetëruar, dhe ashtu siç e morëm ne qytetërimin nga grekët e lashtë, ashtu edhe europianët e morën qytetërimin nga ne, me ndryshimin se ata e morën në një mënyrë të tillë sa nuk na lanë ne asgjë. Ne kemi mësuar histori dhe e dimë se si ishte gjendja e kaluar e perandorisë dhe në ç`shkallë është sot.

Dje, foli Haxhi Ahmed Efendiu për mungesën e shkollave tek ne dhe për gjendjen e keqe të medreseve. Këto fjalë nuk i pranuan ato katër a pesë deputetë që po kundërshtojnë edhe sot Mehmed Aliun. Por fjalët që tha ai dje mbi arsimin dhe ato që thashë edhe unë disa ditë më parë, po i përsëris: te ne nuk ka asnjë shkollë që të jetë me të vërtetë shkollë”.

Kjo deklaratë ngjalli reagime në të forta në Parlament dhe bëri që disa deputetë të brohorisnin në formë kundërshtimi se shkolla kishte kudo. “Unë,-deklaroi Abdyl beu,-përkundrazi, po dëshmoj se nuk ka.

Edhe në Shqipëri edhe në Arabi nuk ka shkolla. Dikur, 600 vjet, madje edhe 1000 më parë, në Damask dhe në Bagdad, kishte shkolla ku mësoheshin shkencat, kurse tani nuk ka mbetur asgjë, sepse po të kishte shkolla për të qenë, nxënësit që dalin nga medresetë tona do të ishin në një nivel tjetër.

Të themi të drejtën, te ne nuk bëhet asnjë punë për të qenë. Çdo gjë që bëjmë ne, e bëjmë për provë, prandaj nuk shohim asnjë rezultat prej tyre. Ne duhet të heqim dorë nga kjo praktikë. Ne vetë nuk jemi në gjendje të realizojmë gjësendi. Në qoftëse duhen bërë reforma, duhet që ato sende që europianët i morën nga Azia dhe i përkryen, ne tani t`i marrim prej tyre dhe t`i zbatojmë në vendin tonë”.

Në një memorandum që Abdyl bej Frashëri i dërgoi sulltan Abdylhamidit II më 13 tetor 1880 mbi çështjen shqiptare, ndërmjet të tjerash trajtoheshin edhe tre problematika kryesore: pikëpamjet e tij mbi politikën e vendeve europiane ndaj Perandorisë Osmane dhe Shqipërisë; disa propozime lidhur me riorganizimin administrativ të vilajeteve shqiptare dhe bashkimin e tyre në një të vetëm; dhe disa sugjerime mbi çështjet e arsimit dhe gjuhës shqipe tek popullsia shqiptare.

Në memorandum Abdyl Frashëri ngrinte shqetësimin mbi rrezikun e madh që u kanosej shqiptarëve nga përhapja e shkollave të huaja, sidomos të atyre që ishin hapur nga shtetet ballkanike, të cilat përdornin gjuhën greke, sllave e latine dhe që shumë shpejt ndërmjet popullit shqiptar do të shkaktonin përçarje kombëtare, krahinore dhe fetare. Shkaku kryesor i kësaj situate, sipas tij, ishte mospasja e shkollave shqipe dhe mungesa e shkollave në përgjithësi tek popullsia myslimane.

Si rezultat, një pjesë e mirë, duke mos përfituar saç duhej nga shkollat ekzistuese kishte mbetur injorante, ndërsa pjesa tjetër ashtu si popullsia e krishterë për nevojat e saj sociale apo tregtare ishte e detyruar të mësonte greqisht, sllavisht, italisht apo ndonjë gjuhë tjetër.

Situata ishte e tillë saqë në Janinë popullsia duke mos përdorur gjuhën shqipe nga dita në ditë po e braktiste atë dhe po përdorte çdo ditë e më shumë gjuhën greke, ndërsa në Manastir, Kosovë dhe Shkodër numri i atyre që përdornin gjuhën sllave e italiane po vinte duke u rritur. Kështu, serbët, grekët dhe bullgarët bashkë me përhapjen e gjuhëve të tyre ishin duke përparuar drejt territoreve shqiptare.

Si zgjidhje të kësaj situate, Abdyl beu propozonte përdorimin dhe mësimin e gjuhës shqipe nëpër shkolla. Vetëm në këtë mënyrë, qoftë myslimanët qoftë të krishterët shqiptar krahas gjuhës së tyre do të mësonin edhe gjuhën osmane, që ishte gjuha zyrtare e shtetit. Ai bënte thirrje që sistemi arsimor të mos lihej në duart e të huajve; arsimimit nga shkollat e mësuesit e huaj t`i jepej fund dhe që Shqipëria të shpëtohej nga kjo gjendje.

Prapambetja e popullsisë myslimane për shkak të mos arsimimit, krahasuar kjo me popullsinë e krishterë, do të shoqërohej me një prapambetje edhe në fushën e tregtisë dhe industrisë, çka sipas tij do të prishte ekuilibrat e brendshëm dhe brenda pak vitesh do të bëhej shkak për trazira./abcnews/

Del dokumenti, kush ishin masonët shqiptarë

0

Nga Hasan Bello

Shekulli i XVIII-XIX-të për shkak të revolucioneve dhe dekompozimit të strukturave të vjetra shoqërore, për shumë vende europiane dhe vetë Perandorinë Osmane do të shoqërohet me krijimin e organizatave të fshehta. Qëllimi i tyre ishte lufta kundër absolutizmit dhe klerikalizmit, të cilët konsideroheshin si pengesë kryesore për shekullarizimin, ndryshimin e regjimeve politike dhe krijimin e shteteve kombëtare. Një nga këto organizata sekrete do të jetë edhe lëvizja masonike, e cila do të krijoi celulat e saj, sipas një rregulloreje strikt për çdo anëtar.

Në vende të ndryshme të botës, pjesë e lozhave masonike kanë qenë personalitete të njohur të politikës, artit dhe shkencës. Por ekzagjerimi që i bëhet këtij fenomeni ka marë natyrë pandemike. Me këtë kemi parasysh se, jo çdo figurë e njohur ka qenë domosdoshmërisht mason.

Prandaj, nëse meremi me tema kaq sensitive që i përkasin botës së konspiracionit, duhet të bëjmë kujdes. Shqipëria nuk shquhet për intensitet organizatash masonike.

Kjo është arsyeja që arkivat e tyre si në disa shtete si Franca dhe Italia mungojnë. Dokumentacioni është i pakët, për shkak se masonët shqiptarë, në shumicën e rasteve ishin anëtarë të shoqërive të shteteve fqinjë. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ata nuk kanë ekzistuar tek ne.

Në fund të shek.XIX-të masoneria dhe socializmi ishin dy ar miqtë kryesorë të Vatikanit. Kjo për shkak se këto dy lëvizje ishin organizatat më antiklerikaliste të kohës. Nga mesi i tyre dolën personalitete të politikës, artit dhe shkencës, shkrimtarë dhe filozofë që si ar mik kryesorë të shoqërisë konsideronin klerin dhe besimet fetare. Në vende të ndryshme, siç ishte Italia, lëvizja masonike u mpleks me përpjekjet për krijimin e shteteve kombëtare.

Përplasja me klerin që përfaqësonte interesa të ndryshme, i kishte ar miqësuar akoma dhe më tepër palët. Për këtë arsye, Selia e Shenjtë do të krijoi “Këshillin e Përgjithshëm të Bashkimit Antimason”, i cili sipas një letre që i dërgonte argjipeshkvit të Shkodrës, Paskuale Guerini-t më 6 shtator 1897 kërkonte që të merreshin masa, për të mos lejuar përhapjen e masonerisë.

Në fakt nga dokumentacioni i shqyrtuar, nuk rezulton që brenda territorit shqiptar të kishte lozha masonike. Por, nga ana tjetër, kontaktet e para të shqiptarëve me lëvizjen masonike kishin filluar tek arbëreshët e Italisë dhe një pjesë e studentëve, oficerëve dhe drejtuesve shqiptarë në shërbim të Perandorisë Osmane.

Kështu, një nga themeluesit e lëvizjes xhonturke, shqiptari nga Struga Dr.Ibrahim Temo, në librin me kujtime tregon hapur, se si model i organizatës së tyre politike, që vonë do të marë emrin “Bashkim dhe Përparim” do të shërbejnë lozhat italiane. Madje, për të fituar eksperiencë, ai me disa xhonturq të tjerë do të nisen drejt Italisë. Pothuajse i gjith organizimi, komunikimi dhe celulat e saj kësaj organizate do të ndërtohen sipas këtyre lozhave.

Me kalimin e viteve pjesë e lëvizjes xhonturke dhe e lozhave masonike do të bëhen edhe disa shqiptarë të tjerë. Protagonizmi i tyre në qendrën e Komitetit Xhonturk, në qytetin e Selanikut, i cili konsiderohej si epiqendër e masonëve të Perandorisë Osmane, është një tregues tjetër.

Kjo nuk do të thotë se roli i tyre në Lëvizjen Kombëtare Shqiptare duhet nënvlerësuar. Përkundrazi, në periudha të caktuara të historisë, ata kanë luajtur një rol pozitiv. Anëtarësimi i tyre në këto lozha shihej si trend dhe si mënyrë për t`i shërbyer çështjes kombëtare.

Një rast i tillë është ai vëllezërve Mirash e Martin Ivanaj apo i kushëririt të tyre Nikoll Ivanaj. Këto personalitete kanë luajtur një rol shumë pozitiv para dhe pas krijimit të shtetit shqiptar. Për të gjith është i njohur fakti, se reformat e Mirash Ivanaj-it si ministër Arsimi në periudhën e Mbretit Zog, përbëjnë një akt patriotik.

Por kontributi i tyre shtrihet edhe në pozicione të ndryshme të administratës. Pavarësisht faktit, se tek këto personalitete, përsa i përket laicitetit kishte doza ekstremiteti.

Në vitet 20-30-të çdo person që punonte në administratën shtetërore dhe që ishte simpatizant i reformave sekulariste, kleri e konsideronte mason. Në fakt, kjo nuk është e vërtetë. Për të qenë pjesë e këtyre lozhave, ka disa kritere. Këto akuza më tepër bëheshin për të ngjallur frikën e besimtarëve.

Në këtë periudhë pati përpjekje për t`i përdorur lozhat masonike jashtë Shqipërisë në funksion të intereave politike: e para, nga kundërshtarët politik të A.Zogut pas largimit të disa prej tyre drejt Turqisë, e dyta, po nga Mbreti Zog për interesat e kombit shqiptar.

Kështu, duke ditur influencën që ato kishin në Turqi, ai do të dërgoi personalitetin e njohur kosovar Ferhat bej Dragën, që të lobonte pranë tyre për të penguar marrëveshjen jugosllavo-turke për dëbimin e popullsisë shqiptare.


Arbëreshi Terenc Toçi (1880-1945): patriot, mason dhe shtetar i njohur shqiptar

Një nga masonët më të njohur shqiptar që ka dhënë një kontribut të madh para e pas krijimit të shtetit shqiptar është padyshim arbëreshi Terenc Toçi. Ai ka lindur në mars të vitit 1880 në Sh.Kozmo Albaneze, në provincën e Kozencës.

Përveç figurave të njohura arbëreshe për formimin e tij do të ndikoi jashtzakonisht njohja me personalitetin republikan, masonin Felice Albani, i cili në vitin 1900 pati themeluar partinë maciniane republikane. Kjo bëri që ai, ndryshe nga avokati i njohur arbëresh Anselmo Lorecchio dhe revista e tij e famshme “La Nazione Albanese” që mbështeste pikëpamjen e një procesi çlirimi kombëtar gradual dhe të moderuar për shqiptarët, për T.Toçin duhej hequr dorë ndaj taktikave të përdorura deri atëherë.

Sipas tij, “Liria nuk lypet! Kur një popull don të jetë i lirë, nuk bën politikë, por luftë, nuk e lë veten në dorë të diplomatëve, por të guximit të vet: dhe nëse bie, ai rilind”. Këto ide revolucionare, bënë që ai të bashkohej shumë shpejt me Riçoti Garibaldin, i cili kishte luftuar disa herë përkrah popujve ballkanikë kundër Perandorisë Osmane.

Njohja e tij me Felice Albanin bëri që brenda një kohe të shkurtër T.Toçi të integrohej mirë në rrethet masonike, duke patur kontakt direkt me Mjeshtrin e Madh të Italisë, skulptorin, piktorin dhe deputetin radikal, Ettore Ferrari.

Ky ishte një personalitet i spikatur i së majtës irredentiste dhe nacionaliste italiane e shumë aktiv në çështjen e çlirimit të popujve ballkanikë. Kjo ndoshta do të ketë qenë edhe arsyeja e miqësisë së T.Toçit me të, si dhe aktviteti i mëvonshën i tij në Shqipëri.

Sidoqoftë, njohja dhe anëtarësimi i T.Toçit në lozhat masonike bëri që rrethi i tij miqësorë me politikanë e intelektualë të njohur italianë të zgjerohej gjithnjë e më shumë. Gjatë kësaj periudhe, ai do të njihet dhe me Nikollë Ivanaj-in, një shqiptar patriot nga Mali i Zi, mason dhe mik i Felice Albani-t.

Ivanaj nxirrte prej disa kohësh, fillimisht në Raguzë dhe më pas në Trieste, revistën “Shpresa e Shqypnisë”. Në vitin 1907, ai shprehte kënaqësinë e tij të madhe që kishte zbuluar te T.Toçi “një vëlla luftarak dhe me vlera të mëdha shkencore”.

Një vit më pas, gjatë një vizite në Romë, Ivanaj ra dakord me F.Albanin që selinë e revistës ta zhvendoste në atje, duke ia besuar drejtimin e saj T.Toçit.

Në vitet 1908-1909, T.Toçi do të udhëtoi drejt Argjentinës, Uruguait, Brazilit, SHBA-së etj. Gjatë këtij udhëtimi sipas biografëve të tij, Toçi ktheu edhe në Kubë, duke hyrë në kontakt për llogari të Felice Albanit me komitetet revolucionare.

Me mbështetjen e Mjeshtrit të Madh të Italisë, ai u përpoq të prezantonte organizatën masonike “Orienti i Madh” në Kili. Përveç njohjes e më pas martesës me një vajzë me origjinë arbëreshe, Klementina Raomano-n, pjestare e një familje emigrantësh në SHBA, misioni i Toçit për mbledhjen e ndihmave për çështjen shqiptare përfundoi pa sukses.

Pas kthimit në Itali, me ndihmën e Felice Albanit dhe rekomandimin e Mjeshtrit të Madh Ferrari për mjediset masonike, ata u vendosën në Milano.

Me profesion avokat, T.Toçi fillimisht punoi në një studio ligjore e më pas si i pavarur.

Kryengritjet që shpërthyen në Shqipëri ngjallën entuziazmin e arbëreshëve të Italisë. Në fillim të vitit 1911, ata themeluan komitetin “Pro Albania”, ku Nikoll Ivanaj dhe T.Toçi, luanin një rol të rëndësishëm. Me insistimin e tyre, në këtë komitet, mernin pjesë Felice Albani, Ferrari, deputetë e personalitete të njohur italianë, që ishin njëkohësisht drejtues ose anëtarë të lozhave masonike.

Formimi i tij patriotik i mpleksur me një dell revolucionari e shtynë T.Toçin të hartonte një plan për të shkuar në Shqipëri për të ndihmuar organizimin e një kryengritje antiosmane. Ai punoi gjithashtu për zbarkimin e një ekspedite ushtarake me vullnetarë italo-shqiptarë.

Nga ana tjetër, ai i kërkoi Mjeshtrit të Madh Ferrari që të themelonte një lozhë masonike në Shkodër. Por ky propozim u refuzua, qoftë për arsye financiare, qoftë për shkak se Mjeshtri i Madh Ferrari parashikonte që masoneria e xhonturqve, me të cilën “Orienti i Madh” kishte marrëdhënie të mira, do t`i kundërvihej kësaj nisme që synonte çlirimin e popullit shqiptar. Kjo u duk qartë kur T.Toçi zbarkoi në Shqipëri për të mbështetur kryengritësit.

Pavarësisht përpjekjeve dhe thirrjeve drejtuar qarqeve politike e masonike italiane për ndihmë, ata nuk e ndihmuan. Përkundrazi, Mjeshtri i Madh Ferrari ndërhyri për të bindur qarqet masonike që mos ta mbështesnin kryengritjen shqiptare. Në letrën drejtuar atyre, ai shkruan “arsye të forta politike na sugjerojnë më tepër maturi”.

Shpirti patriotik bëri që më 27 prill të 1911 T.Toçi të shpallte një qeveri shqiptare, e cila nga bashkëpatriotët e tij u konsiderua si një aventurë e rrezikshme.

Pas Shpalljes së Pavarësisë T.Toçi do të luaj një rol të rëndësishëm si publicist dhe aktivist politik, me gazetën “Taraboshi” që dilte në Shkodër. Gjatë viteve të Luftës së Parë Botërore, ai do të përpiqet të realizojë ëndrrën e tij të vjetër.

Për këtë dëshmon edhe ky dokument, i mjeshtrit G.Valente, i cili e njofton T.Toçin mbi vendimin e degës masonike të Barit për ta lejuar atë të themelonte një lozhë në qytetin e Shkodrës dhe ta zgjeronte atë me anëtarë të rinj. Por, siç duket, koha dhe rrethanat e luftës nuk e lejuan të punonte i qetë. Ai do të detyrohet nga pushtuesit austro-hungarezë të largohet nga Shkodra.

Masoneria e përgjithshme Bashkësia Italiane

Liri – Barazi – Vëllazëri

M. L. Peucetia
Bari, më 17 shkurt 1914

I dashur Fr.:. Terenc Toçi is .:.

Shkodër e Shqipërisë

Me vendim të kësaj Zyre .:., i votuar mbrëmë, qe vendosur, mbi relacionin e të dashurit fr.:. del-Po, të ngrihet në këtë qendër një trekëndësh në varësi të Peucetisë. Ua besojmë Ju, i dashur Fr.:., detyrën e kushtuar për të kryer atje punën e nevojshme përgatitore, duke na treguar nëse gjenden të tjerë fr.:. përveç jush; nëse keni propozuar të bëheni me elementë të rinj; dhe nëse e shihni me vend të jetësoni menjëherë një themelim të tillë; me modalitetin e posaçëm të të cilit, sugjeruar nga përvoja juaj mass’, dhe nga kushtet e mjedisit besoni se mund të vëmë në jetë vendimin tonë etj.

Me një fjalë, ju lutemi të na tregoni të gjithë atë që është për t’u bërë atje.

Me urimin që shpejt të mundni të mbani atje bulën e themelimit, pranoni përgëzimet tona më të gjalla dhe përqafimet më të përzemërta.

M.:. i përnderuar

Valente
Pas lufte, Toçi do të mbajë disa poste drejtuese si Drejtor i Zyrës së Shtypit, ministër i Ekonomisë etj. Në vitet e pushtimit italian ai do të emërohet kryetar i Këshillit të Epërm Fashist Korporativ. Për këtë arsye, në prill të 1944 Toçi do të pushkatohet me vendim të Gjyqit Special si bashkëpunëtorë i fashizmit.

Kontributi i T.Toçit pasqyrohet edhe në hartimin e botimin e ligjeve, rregulloreve dhe teksteve juridike, si një nga specialistët më të mirë të jurisprudencës shqiptare gjatë viteve 20-30-të./abcnews/

Pagëzimorja e madhe ilire në Perandorinë Romake

0

Një monument i mahnitshëm i periudhës paleokristiane. Pagëzimorja e Butrintit u ndërtua në mesin e shek.VI – periudhë gjatë së cilës krishtërimi po lulëzonte në Butrint dhe qyteti kishte peshkopin e tij.

Monumenti i rrallë arkeologjik u zbulua në vitin 1928, nga Misioni Arkeologjik Italian. Është pagëzimorja e dytë më e madhe në gjithë Perandorinë Romake, pas asaj të Shën Sofisë të Stamboll (Kostandinopojës).

Pagëzimorja i kushtohet ritit të pagëzimit dhe simbolizon këtë rit në të gjitha aspektet e arkitekturës dhe dekorimit.

Ajo përbëhet nga salla e pagëzimit dhe një sallë ndihmëse në veri, të dyja shtruar me mozaik. Salla e parë ka plan rrethor me diametër 13,5 metra, me dy radhë kolonash graniti. Figurat e mozaikut, kryesisht mee kafshë, janë vendosur në 69 medalione, në 7 rrathë bashkëqëndrorë, që rrethojnë vendin e pagëzimit në qendër, duke e rritur kështu numrin e rrathëve në tetë (numri kristian për shpëtim dhe përjetësi).

Mozaiku i jashtëzakonshëm shumëngjyrësh i dyshemesë së pagëzimores së Butrintit është një nga mozaikët më të kompletuar dhe më kompleks të të gjithë pagëzimoreve të asaj periudhe.

Vëmendja e vizitorëve që kalojnë pragun e hyrjes kryesore tërhiqet nga dy pallonj në një hardhi, që rritet në një vazo të madhe. Pallonjtë simbolizojnë parajsën dhe pavdekshmërinë, ndërsa vazoja dhe rrushi simbolizojnë fertilitetin dhe gjakun e Krishtit.

Salla mendohet të ketë qenë e mbuluar me sistem qemeresh e kupolë, mbi kolonat qëndrore. Edhe salla tjetër, përafërsisht drejtkëndëshe, është e shtruar me mozaik, me motive kafshësh dhe figura gjeometrike.

Mozaikët në pagëzimoren e Butrintit kanë vlera të rralla artistike dhe dekorimi i tyre paraqet karakteristika të përbashkëta, që shtrihen në një krahinë shumë të gjerë, nga Vjosa në veri e vazhdon në jug, në disa zona të ndryshme të Epirit.

Mësoni pse qentë e anojnë kokën në njërën anë kur ne u themi diçka

0

Ju me siguri keni vënë re se kur qeni juaj dëgjon ndonjë tingull ose kur i thoni diçka, ai anon kokën anash. Çfarë do të thotë kjo në të vërtetë?

Para së gjithash, qentë tanë duan të na dëgjojnë më mirë. Ata kanë guaska të lëvizshme të veshit dhe kjo u lejon atyre të gjejnë burimin e zërit, transmeton Telegrafi.

Me animin e kokës, qentë furnizohen me informacione shtesë, domethënë lokalizojnë më mirë vendndodhjen dhe distancën e burimit të zërit.

Po kështu, në këtë mënyrë qentë përpiqen të na kuptojnë.

Sipas disa ekspertëve, kafshët tona shtëpiake përpiqen të identifikojnë fjalët ose tonet e njohura që i lidhin me disa gjëra – shpërblime, shëtitje, ushqim.

Muskujt e veshit të mesëm kontrollojnë pjesën e trurit që është përgjegjëse për shprehjet e fytyrës dhe lëvizjet e kokës, ndaj disa ekspertë mendojnë se qentë na dëgjojnë në atë mënyrë dhe kështu komunikojnë me ne.

Përveç kësaj, qentë përpiqen të shohin më mirë shenjat në fytyrën dhe trupin tonë.

Kur bashkëveprojnë me njerëzit, ata përdorin jo vetëm fjalë dhe intonacion, por edhe shprehje të fytyrës, gjuhën e trupit dhe lëvizjet e syve.

/Telegrafi/

L’Echo de Paris (1910)- Preteksti i mbylljes së shkollave shqiptare në Elbasan dhe Korçë nga qeveria turke

0

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 24 Tetor 2021

“L’Echo de Paris” ka botuar, të dielën e 11 shtatori 1910, në faqen n°3, një shkrim në lidhje me pretekstin e mbylljes së shkollave shqiptare në Elbasan dhe Korçë asokohe nga qeveria turke, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

Mbyllja e shkollave shqiptare

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga korrespondenti ynë i veçantë

Kostandinopojë, 10 shtator.

Një vendim i rëndë sapo është marrë nga qeveria turke. Ajo urdhëroi mbylljen e shkollave shqiptare në Elbasan dhe Korçë, me pretekstin se shkronjat latine me të cilat mësohej gjuha shqipe në këto shkolla janë në kundërshtim me besimin mysliman dhe Kuranin.

Thuhet gjithashtu se shkolla të tjera shqiptare do të mbyllen. Me pak fjalë, është e sigurt se, pas ekspeditës në Shqipëri, shqiptarët nuk do të kenë më shkolla shqiptare, me plot fjalën, dhe as që do të lejohen të mësojnë gjuhën e tyre me shkronja latine.

Ne duhet ta krahasojmë këtë vendim me një tjetër të marrë, sipas gazetave të Smirnës, nga Ministria e Mësimit (Arsimit) Publik. Kjo e fundit, në fakt, ka ndaluar mësimin e gjuhës greke në shkollat turke, në vilajetin e Aïdinit.

Këtu kemi të bëjmë me një vendim thelbësisht të gabuar, sepse mënyra e vërtetë për të tërhequr jomuslimanët në shkollat turke, domethënë në ato të shtetit, është të mësosh aty gjuhët amtare të këtyre jomuslimanëve, duke ruajtur turqishten, natyrisht, si gjuhën e parë në shkollë.

Duket se, me këto vendime të gabuara, turqit duan ta bëjnë Evropën të besojë, krejt gabimisht, se ata kanë një plan sekret për të turqizuar racat e ndryshme të Perandorisë. — P.

Pikaso 109 milionë dollarë në më pak se 1 orë

0

LAS VEGAS

Gjeniu boshatis bankat në Las Vegas.

Pak orë nga ajo që nesër do të ishte ditëlindja e 140-të e piktorit kubist, 11 vepra të nënshkruara prej tij u shitën për 109 milionë dollarë, shumë përtej vlerësimeve origjinale.

Me të mbërritur nga Londra, presidenti i ”Sotheby’s”, Oliver Barker, zhvilloi ankandin për 45 minuta.

Punimet u ofruan nga MGM Resorts, pronari aktual i një prej tempujve të lojërave të fatit që ishte sfondi i një vjedhjeje të famshme të artit në filmin “Ocean’s Eleven”.

Me të ardhurat nga ankandi, MGM Resorts planifikon të diversifikojë koleksionet e tij duke blerë vepra nga gra, artistë me ngjyrë dhe pakica të tjera, në përputhje me atë që shumë muzeume amerikane kanë bërë për muaj të tërë.

Të 11 veprat e Pikasos ishin pjesë e koleksionit të mbledhur në 20 vjet nga Wynn dhe gjysma e tyre u ekspozuan në restorantin e hotelit me emrin Pikaso.

Për ”Sotheby’s” ishte hera e parë që një ankand në Amerikën e Veriut ishte zhvilluar jashtë selisë qendrore të Nju Jorkut, në York Avenue.

Koleksioni mbulonte mbi 50 vjet prodhime artistike nga mjeshtri i “Guernica”-s.

Çmimi më i lartë u vendos nga një pikturë të vitit 1938, “Gruaja me një beretë portokalli”, e cila përshkruan ish-të dashurën dhe ish-muzën Marie-Thérèse Walter, që u shit për 40,5 milionë dollarë. /konica.al

Pesë ushqime të veçanta që ju ndihmojnë kundër rënies së flokëve

0

Humbja e flokëve nuk është një proces i pazakontë e sidomos me kalimin e moshës

Përgjegjës për këtë sipas mjekëve është një hormon i quajtur  Dihidrotestosteroni (DHT) i ngjashëm me testosteronin që mendohet se kontribuon në humbjen e flokëve si tek burrat ashtu edhe tek gratë.

Trupi juaj shndërron në mënyrë të natyrshme rreth 5% të testosteronit që përmban në DHT duke përdorur një enzimë të quajtur 5-alfa reduktoza.

I gjithë sekreti i flokëve të shëndetëshëm

qëndron tek bllokimi i këtij procesi dhe prodhimi sa më i pakët i kësaj enzime.

Ka disa ushqime që mendohet se e bëjnë këtë të cilat mund ti bëni shpejt pjesë të dietës tuaj.

Çaji jeshil

Shumë i njohur për vetitë e tij kuruese dhe pastruese, çaji jeshil është një shpëtim edhe për flokët tuaj.

Një nga kimikatet kryesore të këtij çaji është përgjegjësi kryesor për rritjen dhe daljen e flokëve të rinj.

Mjafton ta konsumoni ose të shpëlani flokët me të disa herë në javë.

Vaji i kokosit

Ky vaj i vecantë që vjen nga pema e kokosit mund të përdoret në shumë aspekte si në kuzhinë ashtu edhe për të trajtuar trupin e flokët.

Duke qenë se përmban shumë yndyrna të mira dhe acid laurik, vaji i kokosit ndihmon kundër rënies së flokëve.

Mjafton ta përdorni duke mssazhuar skalpin e kokës para se ta lani disa herë në javë.

Qepët

Në fakt këtu është antioksidanti i quajtur kuercetin që luan rolin kryesor kundër rënies së flokëve të cilën qepët e përmbajnë me shumicë.

Të tjera fruta dhe perime që e përmbajnë me shumicë këtë enzimë janë spinaqi, lakra, mollët dhe frutat e pyllit.

Turmeriku

Një nga erëzat më kuruese të kuzhinës i vjen në ndihmë edhe flokëve.

Studime kanë treguar se turmeriku arrin të ulë hormonet të cilat shkaktojnë rënien e flokëve ndaj mund të jetë një alternativë e mirë për ju.

Farat e kungullit

Simboli i vjeshtës kungulli, magjinë e tij e mban edhe tek farat e vogla e të shijshme.

Kungulli është i pasur me zink, hekur, magnez dhe antioksidantë të tjerë që ndihmojnë në rritjen e shëndetëshme të flokut.

Në një studim 24-javor ku morën pjesë 76 burra me probleme me flokët të gjithë ata që konsumuan vajin e farës së kungullit kishin  përmirësim të flokëve.

Pjesmarrësit që konsumuan nga 400 mg vaj çdo ditë kishin ndjeshëm më shumë rritje të flokëve sesa ata që merrnin një kurë tjetër për flokët.

Ky vaj ka aftësinë që të ndalojë prodhimin e hormonit DHT që shkakton edhe humbjen e flokëve.

Fundi i toksores së Fan Nolit… iu varën duart, ndërsa libri i ra për tokë, syt i’u shuan në dritë

0

Në fillimin i marsit të vitit 1965 gjendja shëndetësore e Nolit 83-vjeçar rëndohet. Dhembjet iu bënë aq të padurueshme, sa ai për herë të parë, pas kalvarit të gjatë të vuajtjeve, pranoi më në fund të marrë qetësues. Pranë i qëndronte, jo vetëm Meri Xhons, po dhe një infermiere dhe miku i tij, Rako Theodhori. Noli, si shkëmbente ndonjë fjalë, lexonte, përpiqej të shkruante diçka. Në mes dorëshkrimeve të këtyre ditëve, do të gjendej në komodinën e tij dhe teksti i një lutjeje, shkruar me dorën e vet. “Kur ju, o mbret i gjithë qiejve, do të vini në tokë, me fuqi e lavdi, e tërë bota do të dridhet nga frika, lumenj zjarri do të rrjedhin përpara gjykatores së tmerrshme, librat atëherë do të hapen dhe mëkatet e fshehura do të zbulohen. Oh, shpëtomë nga zjarri i përjetshëm dhe i pashuar dhe vendosmë në të Djathtën tënde në Parajsë, o gjykatës i drejtë dhe i mëshirshëm!”Ç’ishte kjo lutje e Nolit në ditët e fundit të jetës? Thirrje për t’i lehtësuar vuajtjet apo ndjesë për t’i falur mëkatet? Deri në fund, ai do të guxonte, siç kish bërë gjithnjë, dhe kësaj here do të lypte privilegjin e perëndishëm, në jetën e amshuar që e priste.Më 8 mars i sëmuri mori një goditje cerebrale, aq sa humbi të folurit, por, pas 24 orëve, çuditërisht, u duk sikur u përmirësua, sepse filloi, sado me vështirësi, të komunikojë. Por kjo ishte loja e fundit e jetës me vdekjen dhe shihej qartë se s’kishte më asnjë shpresë.Dita e 13 marsit gdhiu një ditë e bukur me diell. Noli e ndjeu këtë lajthitje pranverore dhe kërkoi me këmbëngulje ta nxirrnin jashtë në kopsht. Meri Xhons nuk i bëri dot ballë dëshirës së tij dhe, në kundërshtim me këshillat e mjekut, duke menduar se banjat e diellit e qetësonin, e zhvendosi në kopsht. Aty ai do të qëndronte shtrirë, me libër në dorë, nën rrezet e vakëta dhe puhizën e pranverës së hershme. Të tjerët do ta shikonin e ndiqnin nga dritaret e shtëpisë. Ishte ora 11, kur Noli hapi gojën 2-3 herë, iu varën duart, ndërsa libri i ra për tokë. Në frymën e mbrame, sytë i kish përqendruar te lulet dhe gjethet e sapo çelura.U shua! /albertvataj.com

Kolosi i shqiptarizmës

0

Daut Dauti

Puna e parë që bënë komunistët kur erdhën në pushtet, ishte elimimi i Gjergj Fishtës. Arsyeja ka qenë e thjeshtë: të zëvendësohet pan-shqiptarizmi me pan-sllavizëm. Kështu e donte alenca e komunistëve shqiptarë me Moskën dhe Beogradin. Shkatërrimi i varrit të Fishtës dhe hudhja e eshtarve të tij në lumë, ishte shenjë se regjimi i ri nuk do ta toleronte patriotizmin shqiptar që kishte krijuar Rilindja dhe të cilën ide Fishta e forconte gjithnjë e më shumë.
Fishta ka qenë diga kryesore në mesin e intelektualëve shqiptarë kundër pan-sllavizmit. Tërë jetën Fishta e kaloi duke e luftuar këtë rrezik të madh të drejtuar kundër shqiptarëve dhe kjo dëshmi gjendet në të gjitha veprat e tija, përfshirë Lahutën e Malsisë. Fishta nuk u luftua pse ishte prift. Ai u hoq nga skena për shkak se ideja e tij e fuqishme pan-shqiptare nuk e lejonte depërtimin e komunizmit dhe pan-sllavizmit te shqiptarët.
Regjimi komunist e krijoi ‘shqiptarin’ që mahnitej nga kultura sllave dhe u orientua për të shpërndarë urrejtje për ‘pushtimin turk’ që kishte përfunduar dhe nga i cili më nuk kishte asnjë rrezik. Kjo u bë me qëllim që e kaluara të mbahej gjallë dhe të harrohej e tashmja. Ky nuk ishte qëndrimi i Fishtës dhe i asnjë intelektuali shqiptar të deri atëhershëm.
“Intelektuali” i ri shqiptar, i krijuar në kornizën pan-sllave, e shpalli Fishtën armik. Intelektualit kryesor ia ndaloi veprat dhe e cilësoi si “poet minor klerik”. Janë ende gjallë “intelektualët” që e kanë sharë e poshtëruar Fishtën, kolosin e shqiptarizmës. Madje, shumë edhe përbetohen në emrin e këtyre “intelektualëve”.
Tragjedia kombëtare që ka ndodhur me Fishtën, vazhdon ende. Fishta nuk është prezent askund dhe injorimi ndaj tij vazhdon. Injorimi i Fishtës bënë me dije për një gjë: Derisa Fishta nuk kthehet aty ku e ka vendin, pan-sllavizmi rri këmbëkryq te shqiptarët. /InforCulture.info