Vdekjet nga ky kancer tani mund të eliminohen praktikisht

Vaksina kundër papillomavirusit njerëzor (HPV), Gardisil 9, ishte subjekt i një studimi të sapobotuar në Mbretërinë e Bashkuar që demonstroi një rënie të jashtëzakonshme dhe të rrallë prej 100 përqind të vdekjeve nga kanceri. Për mjekët që luftojnë këtë kancer, i cili ka një shkallë vdekshmërie pesëvjeçare prej pak mbi 31 përqind, lajmi është një pohim freskues se komuniteti mjekësor po bën përparime. Vaksina në studim është e njëjta me atë që jepet në SHBA, raporton nationalgeographic, transmeton Periskopi.

Studimi u botua në The Lancet më 17 qershor, dhe studiuesi kryesor Peter Sasieni, profesor i epidemiologjisë së kancerit në Universitetin Queen Mary të Londrës dhe drejtor i Njësisë së Provave të Parandalimit të Kancerit të Kërkimeve të Kancerit në Mbretërinë e Bashkuar në të njëjtën shkollë, i quajti rezultatet “paksa të habitshme”. Kjo për shkak se studimi tregoi se në grupin e moshës 20 deri në 24 vjeç, ku 90 përqind ishin vaksinuar kundër HPV-së, nuk pati asnjë vdekje nga kanceri i qafës së mitrës.

“Prisja të shihja një rënie të vdekjeve nga kanceri i qafës së mitrës, por nuk prisja të shihja zero vdekje për pesë vjet rresht. Isha absolutisht i kënaqur”, thotë ai.

Ja çfarë zbuluan studiuesit dhe çfarë do të thotë kjo për të ardhmen e HPV-së dhe kancerit të qafës së mitrës.

Gjetjet e studimit: Shkalla e vdekshmërisë e reduktuar 100 për qind për kancerin e qafës së mitrës

Vetë studimi mori në konsideratë të dhënat nga viti 2001 deri në vitin 2024 tek gratë nga tre grupmosha – 20 deri në 24 vjeç, 25 deri në 29 vjeç dhe 30 deri në 34 vjeç. Meqenëse shumica nga grupi më i ri ishte vaksinuar në moshën 12 ose 13 vjeç, ky ishte grupi i parë që kishte më shumë akses në vaksinë. Grupet më të vjetra kishin akses të ndryshëm, pasi disave iu ofrua vaksina deri në moshën 18 vjeç dhe zgjodhën ta merrnin atë. Në grupmoshën 25 deri në 29 vjeç, pati gjithashtu një rënie prej 100 për qind të vdekjeve (në zero), dhe për ato me më pak akses ose ndërgjegjësim për vaksinën në grupin 30 deri në 34 vjeç, një rënie prej 63 për qind.

“Efekti është i madh,” thotë Sasieni. “Ne kemi ulur vdekjet nga kanceri i qafës së mitrës me të paktën 80 për qind.”

Sigurisht, meqenëse ky ishte një studim vëzhgues, ai paralajmëron se në zbatimin praktik, zero nuk do të thotë se nuk ka shanse për vdekje. “Nuk do të habitem nëse do të ketë një ose dy vdekje në këtë grupmoshë kur të dhënat të jenë të disponueshme për vitin 2025,” thotë ai.

“Por komuniteti i shëndetit publik vendosi të zvogëlojë ndjeshëm kancerin e qafës së mitrës dhe vdekjet nga kanceri i qafës së mitrës, dhe ata e kanë arritur pikërisht këtë.”

“Arsyeja për këtë nivel mahnitës efektiviteti është ndoshta sepse vaksina gjeneron një përgjigje imune shumë të fortë e cila është e qëndrueshme, vaksina jepet para ekspozimit, dhe gjithashtu sepse vaksina 9-valente mbulon llojet që shkaktojnë mbi 90 përqind të kancerit të qafës së mitrës,” shton Andrea Tufano-Sugarman, onkologe mjekësore gjinekologjike në Qendrën e Kancerit Memorial Sloan Kettering në Commack, New York.

Përveç këtij studimi, një analizë e publikuar në maj 2026 nga Qendra për Kërkimin dhe Politikat e Sëmundjeve Infektive e Universitetit të Minesotës zbuloi se vaksinat kundër HPV-së janë efektive dhe të sigurta për pacientët, duke parandaluar parakanceret dhe kancerin e qafës së mitrës, së bashku me potencialin për të siguruar mbrojtje kundër kancereve të tjera të lidhura me HPV-në. Analiza në mbarë botën përfshinte 121 studime dhe sugjeron që edhe një dozë e vetme vaksine mund të mbrojë kundër infeksionit HPV.

Një studim i majit 2024 i botuar në British Medical Journal tregoi se pothuajse 30,000 gra në Angli midis moshës 20 dhe 64 vjeç morën një diagnozë të kancerit të qafës së mitrës midis janarit 2006 dhe qershorit 2020. Përveç kësaj, më shumë se 335,000 gra u diagnostikuan me CIN3, një ndryshim prekanceroz i qelizave në qafën e mitrës që mund të çojë në kancer të qafës së mitrës. Me futjen e vaksinës HPV, studimi zbuloi se vajzat që ishin vaksinuar midis moshës 12 dhe 13 vjeç kishin një ulje prej 83.9 përqind të diagnozës së kancerit të qafës së mitrës krahasuar me gratë e pavaksinuara. Po kështu, të njëjtat vajza kishin një ulje prej 94.3 përqind të diagnozës CIN3.

Historia e vaksinës HPV

Në vitin 2006, versioni i parë i vaksinës Gardasil u miratua për vajzat dhe gratë e reja në SHBA, dhe në vitin 2014, Gardasil 9, një version më i ri, u miratua nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA). Sot, Klinika Mayo sugjeron që vajzat dhe djemtë ta marrin vaksinën rreth moshës 11 ose 12 vjeç, ose idealisht para se të jenë seksualisht aktivë. Gardisil 9 është miratuar për moshat 9 deri në 45 vjeç, dhe ata që tashmë janë diagnostikuar me HPV mund të përfitojnë ende prej saj.

Vaksina është ajo që Robert Frenck, pediatër në Qendrën Mjekësore të Spitalit të Fëmijëve në Cincinnati dhe drejtor i Qendrës së Kërkimit të Vaksinave atje, ua shpjegon pacientëve të tij si një “vaksinë për të parandaluar kancerin”. Spitali i Kërkimit të Fëmijëve St. Jude ndan se ajo parandalon infeksionin nga nëntë lloje të HPV-së që shkaktojnë kancer.

“Kanceri i qafës së mitrës mund të zgjasë me vite për t’u zhvilluar pas një infeksioni HPV,” shton Frenck. Përveç kësaj, dy të tretat e kancerit të kokës dhe qafës vijnë nga HPV, dhe vaksina mund të ndihmojë edhe me ato, duke përfshirë kancerin e fytit nga seksi oral, si dhe kancere të tjera në zonat e prekura nga IST si vagina, anusi, penisi dhe vulva.

Së fundmi, dhe më bindshëm për djemtë dhe burrat e rinj që po e marrin në konsideratë vaksinën, thotë Frenck, ajo ndihmon në parandalimin e lythave gjenitale.

Qasja dhe dezinformimi

Që nga zhvillimi i vaksinës, mjekë si Frenck i kanë inkurajuar pacientët të marrin vaksinën për shkak të shkallës së lartë të suksesit. Por në SHBA, vetëm rreth 63 përqind kanë marrë të dy dozat e kërkuara, sipas një studimi të shtatorit 2025 të botuar në Lancet Regional Health-Americas. Frenck thotë se pacientët luftojnë kundër miteve rreth saj, duke shkaktuar infertilitet dhe madje duke i bërë fëmijët seksualisht aktivë – të dyja pretendime të pabaza.

Ndërsa amerikanët në SHBA luftojnë dezinformimin, globalisht, është më shumë një problem me qasjen, jo me pranimin e vaksinës.

(HPV është më i zakonshëm nga sa mendoni. Ja çfarë duan mjekët që ju të dini.)

“Ka gjithashtu implikime për zonat e pashërbyera, si në shkallë globale ashtu edhe në kombëtare,” thotë Tufano-Sugarman.

“Për nënat dhe baballarët, ky është motivim,” thotë ajo.

“Në SHBA, përfundimi i serisë së vaksinës HPV tek 13 deri në 17-vjeçarët është vetëm rreth 64 përqind, shumë më pak se mbulimi prej 90 përqind i Anglisë. Ka vend për përmirësim dhe nuk është vend që mund të përballojmë ta lëmë pas dore.”

Çfarë duan ekspertët që ju të dini për vaksinën tani

Frenck ndan se ky studim i ri mund të ndihmojë në informimin e pacientëve për efektet e plota pozitive që HPV mund të ketë në të ardhmen. Stephanie Alimena, onkologe gjinekologjike në Institutin e Kancerit Dana Farber dhe Spitalin Brigham and Women’s në Boston, thotë se kjo do të thotë “të gjithë, dhe dua të them të gjithë, duhet ta marrin vaksinën… sa më shumë njerëz të vaksinohen, aq më shumë imunitet i tufës ka dhe aq më të ulëta janë normat e të gjitha kancereve të lidhura me HPV-në.” Ajo shton se lajmi është “kaq emocionues” sepse për afërsisht 20 vjet, mjekët kanë pritur për këto rezultate të pritura.

“Për ata që aktualisht janë të kualifikuar për vaksinën, këto të dhëna e shndërrojnë një rekomandim teorik në një rekomandim shpëtimtar”, thotë Leeya Pinder, onkologe gjinekologjike në Qendrën e Kancerit të UC në Cincinnati, Ohio.

“Nëse një fëmijë vaksinohet në moshën 12 ose 13 vjeç, rreziku i tyre për të vdekur nga kanceri i qafës së mitrës para moshës 30 vjeç është në thelb zero.”

Megjithatë, ky hulumtim i ri nuk i ndryshon opsionet aktuale të trajtimit për ata që tashmë jetojnë me kancer të qafës së mitrës ose parakancer. “Ndërsa duhet të përqendrohemi në mënyrë agresive në zgjerimin e aksesit në shqyrtim, parandalimin sekondar dhe kujdesin onkologjik me cilësi të lartë, nuk mund ta braktisim ose të harrojmë mbështetjen për inovacionet për gratë që aktualisht po përballen me sëmundjen”, thotë Pinder.

Edhe pse ka ende shumë punë për t’u bërë, këtë javë, komunitetet e kancerit dhe shëndetit global po e marrin hulumtimin me zero vdekje si një fitore. Pinder thotë, “Statistika e vetme më e rëndësishme është zero.”