Rriqrat njihen për transmetimin e infeksioneve që mund të shkaktojnë sëmundje serioze, përfshirë sëmundjen Lyme dhe encefalitin nga rriqrat. Megjithatë, ato lidhen edhe me një gjendje më pak të njohur: sindromën alfa-gal, një alergji ndaj mishit që mund të jetë e rrezikshme për jetën dhe që mund të zhvillohet disa javë ose muaj pas pickimit nga rriqra.
Sindroma alfa-gal për herë të parë është lidhur me një lloj të caktuar rriqre rreth 15 vjet më parë. Ajo po diagnostikohet gjithnjë e më shpesh, ndërsa rritet vetëdijesimi dhe gjithnjë e më shumë njerëz raportojnë simptoma alergjike pas konsumimit të mishit, e në disa raste edhe të produkteve të qumështit.
Duhet theksuar se kjo alergji nuk ndikon në konsumimin e frutave të detit, mishit të shpezëve, si pula dhe gjeldeti, apo vezëve.
Ndryshe nga sëmundjet e tjera që transmetohen nga rriqrat, sindroma alfa-gal nuk shkaktohet nga bakteret ose viruset. Ajo shfaqet kur sistemi imunitar i njeriut nis një përgjigje alergjike ndaj një lloj sheqeri të njohur si alfa-gal, shkurtim për galaktozë-alfa. Ky sheqer gjendet në mishin e shumicës së gjitarëve, si lopët, derrat dhe delet, si dhe në pështymën e disa llojeve të rriqrave, por jo te njerëzit apo primatët e tjerë.
Kur bëhet i rrezikshëm për njeriun sheqeri alfa-gal?
Kur konsumohet përmes ushqimit, zakonisht është i padëmshëm. Megjithatë, kur rriqrat që e bartin atë pickojnë përmes lëkurës, mund ta fusin drejtpërdrejt në qarkullimin e gjakut. Kjo nxit zhvillimin e antitrupave te njeriu, pra proteinave të sistemit imunitar që luftojnë “pushtuesit e huaj” dhe mësojnë të identifikojnë e të sulmojnë molekulat e sheqerit alfa-gal.
Pas kësaj, kur personi konsumon mish gjitarësh, antitrupat alfa-gal mund të shkaktojnë reaksion alergjik.
“Sipas të gjitha gjasave, lëkura është një mënyrë shumë e fuqishme për të nxitur reaksion alergjik. Nëse kjo do të ndodhte përmes gojës, pra nëse alfa-gal do ta merrnim vetëm duke ngrënë biftek ose mish të pjekur, nuk do të bëheshim alergjikë”, thekson dr. Scott Commins, studiues i sindromës alfa-gal në Universitetin e Karolinës së Veriut.
Çfarë simptomash shkakton sindroma alfa-gal?
Simptomat e sindromës alfa-gal shpesh nuk shfaqen menjëherë. Reaksioni mund të zhvillohet deri në gjashtë orë pas konsumimit të mishit të kuq, ndërsa vetë gjendja mund të krijohet gradualisht, gjatë disa javëve ose muajve. Te disa persona, simptomat me kalimin e kohës bëhen më të theksuara.
“Një person mund të hajë mish në mbrëmje dhe më pas, gjatë natës, të zgjohet me simptoma të forta. Pikërisht për këtë arsye, si për pacientët ashtu edhe për mjekët, është e vështirë të lidhet reaksioni alergjik me ushqimin e konsumuar disa orë më parë”, thekson Marianne van Hage, profesoreshë e imunologjisë klinike në Institutin Karolinska në Suedi.
Simptomat e mundshme të sindromës alfa-gal janë:
• skuqje ose puçrra në lëkurë
• kruarje intensive
• shqetësime të tretjes, si fryrje dhe parehati në stomak
• reaksione të rënda alergjike.
Në rastet më të rënda mund të shfaqen anafilaksia, ënjtja, vështirësia në frymëmarrje dhe shoku alergjik.
Si diagnostikohet alergjia e rrezikshme që lidhet me pickimin e rriqrës?
Sindroma alfa-gal diagnostikohet përmes analizës së gjakut për praninë e antitrupave IgE. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se rezultati laboratorik, i vetëm, nuk mjafton për vendosjen e diagnozës.
“Analiza e gjakut është shumë e dobishme, por nuk mund të jetë kriteri i vetëm për diagnozë. Nevojiten edhe simptoma reale, sepse në alergologji shpesh hasim rezultate fals pozitive”, kujton dr. Commins nga Universiteti i Karolinës së Veriut.
Ai shton se te një pjesë e të prekurve alergjia me kalimin e kohës mund të dobësohet ose të zhduket. Sipas përvojës së dr. Commins, kjo ndodh te rreth 15 deri në 20 për qind e pacientëve. Megjithatë, duhet shmangur pickimi i ri nga rriqrat, në mënyrë që të ulet rreziku i rikthimit të sëmundjes.
