Udhëheqësi i opozitës ruse, Alexei Navalny, është vrarë me një toksinë vdekjeprurëse që gjendet te bretkosat helmuese me shigjeta në Amerikën e Jugut, njoftoi Mbretëria e Bashkuar dhe disa aleatë evropianë të saj.
Sipas Foreign Office, në mostrat e marra nga trupi i Navalnyt janë gjetur gjurmë të epibatidinës, një neurotoksinë e rrallë, e cila me shumë gjasë ka shkaktuar vdekjen e tij dy vite më parë.
Aleatët perëndimorë deklaruan se vetëm shteti rus kishte “mjetet, motivin dhe mundësinë” për të përdorur këtë toksinë vdekjeprurëse. Kremlini i ka hedhur poshtë këto pretendime, duke i cilësuar si “fushatë informative”, sipas agjencisë shtetërore ruse TASS.
Çfarë është epibatidina?
Epibatidina është një neurotoksinë natyrore e izoluar nga lëkura e bretkosës helmuese ekuadoriane, e njohur si “Anthony’s poison arrow frog”. Sipas ekspertes së toksikologjisë, Jill Johnson, kjo substancë është rreth 200 herë më e fuqishme se morfina.
Ajo gjendet natyrshëm te disa specie bretkosash në Amerikën e Jugut, por mund të prodhohet edhe në laborator. Sipas deklaratës së aleatëve evropianë, bretkosat e mbajtura në robëri nuk e prodhojnë këtë toksinë dhe ajo nuk gjendet natyrshëm në Rusi.
Ndër speciet që sekretojnë epibatidinë përmes lëkurës së tyre përfshihet edhe Phantasmal poison frog. Megjithëse epibatidina është studiuar si qetësues dhimbjesh dhe për trajtimin e sëmundjeve inflamatore të mushkërive, ajo nuk përdoret në praktikën klinike për shkak të toksicitetit të lartë.
Si vepron helmi?
Epibatidina vepron mbi receptorët nikotinikë në sistemin nervor. Sipas Johnson, ajo i mbistimulon këta receptorë, duke shkaktuar dridhje muskulore, paralizë, konvulsione, ngadalësim të rrahjeve të zemrës, dështim të frymëmarrjes dhe, në fund, vdekje.
Profesori i toksikologjisë mjedisore në University of Leeds, Alastair Hay, deklaroi për agjencinë PA Media se efektet e saj mund të çojnë në bllokim të frymëmarrjes, duke shtuar se “çdo person i helmuar vdes nga mbytja”.
Sipas tij, prania e toksinës në gjakun e një personi “sugjeron administrim të qëllimshëm”. Ai theksoi gjithashtu se toksiciteti i epibatidinës mund të rritet nëse kombinohet me barna të tjera, kombinime që janë studiuar në kushte laboratorike.
Sa e rrallë është kjo toksinë?
Ekspertët e përshkruajnë epibatidinën si jashtëzakonisht të rrallë, pasi ajo gjendet vetëm në një rajon të caktuar gjeografik dhe në sasi shumë të vogla.
Bretkosa e përmendur në deklaratat britanike besohet të jetë specie endemike në Ekuador dhe Peru. Ajo e prodhon substancën përmes ushqimit specifik që konsumon, i cili përmban alkaloide, përbërje organike që grumbullohen në lëkurë. Ndryshimi i dietës çon në pakësimin e rezervave të epibatidinës.
Sipas Johnson, “gjetja e një bretkose të egër në vendin e duhur, që ushqehet saktësisht me ushqimin e nevojshëm për të prodhuar alkaloidet e duhura, është pothuajse e pamundur”.
Ajo shtoi se rastet e helmimit me epibatidinë janë tejet të rralla dhe se rastet e vetme të njohura prej saj kanë ndodhur në laborator dhe nuk kanë qenë fatale.
Reagimi i Rusisë
Sipas deklaratës së aleatëve, laboratorë evropianë kanë konfirmuar se Navalny vdiq si pasojë e kësaj toksine të rrallë. Më herët, autoritetet ruse kanë pretenduar se ai vdiq për shkaqe natyrore, ndërsa bashkëshortja e tij, Yulia Navalnaya, ka këmbëngulur se ai është “vrarë” përmes helmimit.
Ambasada ruse në Londër mohoi përfshirjen e Moskës dhe e cilësoi njoftimin si “fantazi perëndimore” dhe “nekro-propagandë”. Zëdhënësja e Kremlinit, Maria Zakharova, e cituar nga TASS, deklaroi se bëhet fjalë për një “fushatë informative që synon të largojë vëmendjen nga problemet e ngutshme të Perëndimit”.
Eksperti britanik i armëve kimike dhe ish-zyrtari i lartë i Mbretërisë së Bashkuar dhe NATO-s, Hamish de Bretton-Gordon, tha për programin “Today” të BBC Radio 4 se deklaratat e Kremlinit duhen marrë “me rezerva”, duke shtuar se vendet e NATO-s kanë paraqitur prova se Navalny është vrarë nga shteti.
Në kohën e vdekjes, Navalny kishte tre vjet në burg dhe së fundmi ishte transferuar në një koloni penale në Arktik. Sipas autoriteteve ruse, 47-vjeçari kishte bërë një shëtitje të shkurtër, ishte ndier keq dhe ishte rrëzuar, pa rifituar më vetëdijen.
/tvklan.al
