Në histori, shoqëritë që kanë përballuar më mirë situata lufte apo kriza të rënda nuk kanë qenë domosdoshmërisht më të fortat ushtarakisht, por ato që kanë ditur të organizohen, të mbrojnë civilët dhe të sigurojnë nevojat bazë të jetesës. Përgatitja për rrethana lufte nuk ka të bëjë me armë apo përballje, por me mbijetesë, kujdes dhe përgjegjësi ndaj vetes dhe familjes.
Ky artikull synon të sqarojë hapat praktikë që çdo familje mund të marrë, duke u fokusuar te siguria personale, ushqimi, uji dhe strehimi, elementë jetikë në çdo situatë emergjente.
Siguria personale: baza e çdo përgatitjeje
Siguria është nevoja e parë që lind në çdo situatë konflikti. Në kushte lufte, rreziku më i madh për civilët vjen nga paniku, mungesa e informacionit dhe vendimet e nxituara.
Çdo familje duhet të ketë një plan të thjeshtë sigurie:
-
Të dijë ku të strehohet brenda shtëpisë, larg dritareve dhe mureve të jashtme.
-
Të ketë një vend të dytë të paracaktuar, në rast se banesa bëhet e pasigurt.
-
Të njohë rrugët alternative të lëvizjes, pa u mbështetur vetëm te një drejtim.
Objektet e rënda në shtëpi duhet të fiksohen mirë, ndërsa dokumentet e rëndësishme duhet të ruhen në një vend të aksesueshëm. Njohja e ndërprerësve të energjisë elektrike, ujit dhe gazit është një detaj i vogël, por shumë i rëndësishëm në raste emergjente.
Ushqimi dhe uji: pavarësi për ditët e para
Një nga gabimet më të shpeshta është mendimi se furnizimet do të jenë gjithmonë të disponueshme. Në realitet, në ditët e para të një krize, zinxhiri i furnizimit shpesh ndërpritet.
Rekomandohet që çdo familje të ketë rezerva ushqimore për të paktën 3 deri në 7 ditë, pa qenë nevoja për teprime apo panik.
Ushqimet më të përshtatshme janë:
-
Produkte që nuk prishen shpejt (konserva, bishtajore, oriz, makarona)
-
Ushqime që nuk kërkojnë gatim ose kërkojnë pak energji
-
Ushqime me vlerë energjetike për fëmijët dhe të moshuarit
Uji është po aq jetik sa ushqimi. Duhet llogaritur minimumi 2–3 litra ujë në ditë për person, vetëm për pije dhe nevoja bazë. Nëse është e mundur, duhet të ketë edhe mjete për filtrimin ose dezinfektimin e ujit.
Strehimi: më shumë se një çati mbi kokë
Strehimi nuk nënkupton vetëm një hapësirë fizike, por një ambient relativisht të sigurt, të ngrohtë dhe të qetë. Në kushte lufte, njerëzit shpesh detyrohen të lëvizin, ndaj përgatitja duhet të marrë parasysh edhe këtë mundësi.
Është e rëndësishme:
-
Të njihen strehimet publike ose hapësirat më të sigurta në zonë
-
Të kenë rroba të ngrohta, batanije dhe mjete bazë për fjetje
-
Të shmangen ndërtesat e dëmtuara ose zonat e ekspozuara
Për familjet me fëmijë, persona të moshuar ose persona me aftësi të kufizuara, strehimi duhet të planifikohet me kujdes të shtuar, duke marrë parasysh lëvizshmërinë dhe nevojat shëndetësore.
Çanta e emergjencës: gjithmonë gati
Një çantë emergjence e përgatitur më herët bën diferencë të madhe. Ajo duhet të jetë e lehtë për t’u marrë dhe të përmbajë:
-
Ujë dhe ushqim bazë
-
Ilaçe personale dhe mjete të ndihmës së shpejtë
-
Dritë dore, radio dhe bateri
-
Dokumente të rëndësishme (ose kopje të tyre)
-
Telefon, karikues dhe power bank
-
Produkte higjienike dhe rroba bazë
Kjo çantë nuk është shenjë frike, por përgjegjësie.
Informimi dhe qetësia mendore
Në kohë krize, informacioni i saktë shpëton jetë. Duhet shmangur përhapja e lajmeve të pakonfirmuara dhe paniku kolektiv. Një radio ose burime zyrtare informacioni janë thelbësore nëse komunikimi digjital ndërpritet.
Po aq e rëndësishme është edhe shëndeti mendor. Bisedat e qeta brenda familjes, veçanërisht me fëmijët, ndihmojnë në ruajtjen e stabilitetit emocional dhe shmangien e traumave të panevojshme.
Përgatitja për rrethana lufte nuk është një akt frike, por një akt vetëdijeje dhe humanizmi. Ajo nuk ka për qëllim të frikësojë, por të mbrojë jetën, dinjitetin dhe vazhdimësinë e familjes.
Në çdo kohë, mbijetesa e civilëve fillon me sigurinë, ushqimin, strehimin dhe solidaritetin njerëzor. Dhe këto janë përgjegjësi që mund të ndërtohen qysh në paqe. /Trungu & InforCulture
