Inteligjenca e fshehtë e botës shtazore
Për shumë kohë, kafshët janë konsideruar si qenie që veprojnë vetëm nga instinkti. Por studimet moderne kanë treguar se shumë specie zotërojnë kujtesë, ndjeshmëri dhe aftësi mendore që shpesh i afrohen, e ndonjëherë i tejkalojnë, pritshmëritë tona.
Elefantët – arkiv i gjallë i kujtesës
Elefantët njihen për kujtesën e tyre të jashtëzakonshme. Ata:
-
mbajnë mend rrugët e ujit edhe pas shumë vitesh,
-
njohin individë që nuk i kanë parë prej dekadash,
-
reagojnë emocionalisht ndaj humbjes së anëtarëve të tufës.
Në disa raste, elefantët janë parë duke “vizituar” eshtrat e elefantëve të tjerë, një sjellje që shumë studiues e lidhin me forma primitive të zisë.
Delfinët – emra personalë në det
Delfinët përdorin tinguj specifikë që funksionojnë si emra personalë. Çdo delfin ka një “fishkëllimë” unike, dhe të tjerët e thërrasin duke e imituar atë.
Kjo tregon:
-
vetëdije individuale,
-
komunikim kompleks,
-
aftësi për të njohur veten dhe të tjerët.
Qentë – kujtesë emocionale
Qentë jo vetëm që mbajnë mend njerëzit, por edhe emocionet e lidhura me ta. Ata:
-
njohin tonin e zërit,
-
reagojnë ndaj gjendjes emocionale të pronarit,
-
mbajnë mend përvoja të mira apo negative për një kohë të gjatë.
Kjo shpjegon pse qentë shpesh tregojnë besnikëri të jashtëzakonshme.
Korbat – mjeshtër të zgjuarsisë
Korbat janë ndër zogjtë më inteligjentë në botë. Ata:
-
përdorin mjete për të siguruar ushqim,
-
planifikojnë veprime për të ardhmen,
-
mbajnë mend fytyra njerëzish për vite me radhë.
Në eksperimente shkencore, korbat kanë treguar aftësi të krahasueshme me fëmijë të vegjël.
Macet – inteligjencë e heshtur
Macet shpesh duken të pavarura dhe të ftohta, por ato:
-
njohin zërin e pronarit,
-
mbajnë mend hapësirat dhe rutinat,
-
krijojnë lidhje emocionale, edhe pse i shprehin ndryshe nga qentë.
Aftësia e tyre për të “lexuar” ambientin i bën mjeshtre të mbijetesës.
Kuriozitet: A ndiejnë kafshët drejtësi?
Studime të ndryshme kanë treguar se disa kafshë, si majmunët, reagojnë negativisht ndaj pabarazisë. Nëse një majmun sheh që tjetri shpërblehet më mirë për të njëjtën detyrë, ai mund të refuzojë ushqimin – një shenjë e ndjenjës së drejtësisë.
Bota shtazore është shumë më komplekse dhe e pasur sesa mendojmë. Kujtesa, ndjeshmëria dhe inteligjenca e kafshëve na ftojnë të rishikojmë mënyrën se si i trajtojmë dhe i kuptojmë ato.
Respekti ndaj kafshëve nuk është vetëm çështje morale, por edhe një hap drejt një shoqërie më humane.
