6.1 C
Pristina
Monday, October 18, 2021
Home Uncategorized Pse në orë shkruhet numri romak IIII në vend të IV?

Pse në orë shkruhet numri romak IIII në vend të IV?

Numrat romakë janë një nga modelet më klasike që gjenden në orë. Për aq sa mund të kthehemi në histori, gjithmonë ka pasur orë xhepi dhe orë dore me numra romakë. Sidoqoftë, pronarët e orëve me numra romakë mund të kenë vënë re diçka të çuditshme, diçka mjaft të pazakontë.

Ndërsa numri 4 zakonisht shkruhet IV në sistemin numerik romak, shumica e orëve mbështeten në tipografinë IIII. Edhe “Sahat Kulla”, katedralja “Nënë Tereza” në Prishtinë edhe një orë në qytetin e Pejës e kanë IIII në vend të IV.

Dhe sigurisht mund të keni pyetur veten pse? Si gjithmonë, nuk ka një përgjigje të vetme për një problem, por këtu janë disa shpjegime për këtë pyetje rëndësishme.

Sistemi numerik romak nuk përdoret më gjerësisht. Shumica e vendeve perëndimore mbështeten në numrat arabë, vendet aziatike kanë sistemin e tyre numerik dhe kultura arabe përdor një tipografi që është e ndryshme nga numrat klasikë arabë. Sidoqoftë, në prodhimin e orëve, numrat romak janë përdorur dhe janë ende në përdorim, transmeton rtv21.tv.

Pronarët e orëve antike të xhepit ose të orëve moderne Glashütte Original, Lange, Ulysse Nardin, Blancpain, Cartier apo edhe orët Rolex mund të kenë vënë re se numri 4, nuk është shkruar në gjuhën tradicionale romake. Ndërsa 4 është shkruar zakonisht IV, numrat e orëve mbështeten, shumicën e kohës, në një paraqitje të habitshme IIII. Sigurisht, ka përjashtime nga rregulli, për shembull, Big Ben në Londër. Sidoqoftë, në shumicën orëve 4 përshkruhet me IIII.

Sidoqoftë, edhe pse tani është pranuar gjerësisht se 4 duhet të shkruhen IV, modeli origjinal dhe më i lashtë për numrat romakë nuk ishte i njëjtë me atë që dimë sot. Modelet më të hershme, në fakt, përdorën VIIII për 9 (në vend të IX) dhe IIII për 4 (në vend të IV).

Orët e para mekanike u krijuan në Evropë gjatë shekullit të 13 -të në një kohë kur numrat romak ishin ende në përdorim përveç kësaj, shumica e orëve ishin montuar në kisha dhe latinishtja ishte gjuha zyrtare katolike. Kështu ka kuptim që shumica e orëve të lashta të kenë numra romakë në numrat e tyre. Sidoqoftë, arsyeja pse krijuesit e orëve zgjodhën të përdorin IIII në vend të IV kur ky përfaqësim nuk ishte në përdorim, mbetet e paqartë.

Një nga arsyet pse IIII ishte përdorur në atë kohë mund të shpjegohet me mitologjinë romake. Atëherë, hyjnia supreme e Romës ishte Jupiteri, perëndia e qiellit dhe bubullimës dhe mbreti i perëndive në fenë e lashtë romake. Në latinisht, Jupiteri ishte shkruar IVPPITER. Meqenëse nuk ngatërroheni me perënditë, romakët mund të kenë ngurruar të gdhendin një pjesë të emrit të hyjnisë së tyre supreme në një orë diellore ose të shtypur në libra. Kjo është arsyeja pse numri IIII, edhe pse i papërshtatshëm, mund të ishte preferuar mbi IV. Ndërsa orët diellore ishin vjetëruar me ardhjen e orës, numri IIII mund të ishte përdorur vetëm për hir të traditës.

Duhet të kujtojmë se në Kohët e Lashtë dhe në Mesjetë, vetëm një pjesë e vogël e popullsisë ishte në gjendje të shkruante, lexonte dhe llogariste. Kjo mund të jetë një mënyrë për të shpjeguar përdorimin e IIII në vend të IV. Ndërsa IV kërkon matematikë bazë, diçka që ishte shumë komplekse për fermerët mesatarë, të paarsimuar që jetonin në Francë ose Gjermani në 1650.

Numri IIII mund të ketë mbetur në përdorim sepse ishte lehtësisht i dallueshëm si katër-shënimi shtesë mund të ketë qenë më i lehtë për një pjesë të madhe të popullsisë evropiane të paarsimuar. Kjo mund të ketë nënkuptuar konfuzion midis IV dhe VI, si dhe midis IX dhe XI. Kjo është arsyeja pse në disa orë nëntë përfaqësohen nga VIIII.

Një teori më moderne përfshin mbretin francez Louis XIV. Vetëm për t’ju dhënë një ide mbi modestinë e tij, ky monark francez u mbiquajt Louis le Grand (Louis i Madh) ose Le Roi Soleil (Mbreti Diell). Një nga monarkët më të fuqishëm francezë, ai konsolidoi një sistem të sundimit monarkik absolut në Francë me të gjithë sistemin politik dhe fetar që rrotullohej rreth figurës së tij – koncepti i së drejtës hyjnore të Mbretërve, duke krijuar një shtet të centralizuar i cili më vonë do të çonte te francezët Revolucioni (nën Louis XVI).

Për të njëjtat arsye pasi Jupiteri nuk do të donte që dy shkronja në emrin e tij të shkruheshin në një orë diellore, mund të kishte qenë e mundur që Mbreti jo shumë modest Louis XIV të preferonte që IIII mbi IV të përdorej në orë. Duke qenë përfaqësimi i Zotit në Tokë, një pjesë e emrit të tij nuk mund të printohej në një orë të thjeshtë

Shpjegimi i fundit i mundshëm është më racionali nga të gjithë dhe kështu, ndoshta edhe më i besueshëm. Zakonisht, orët shfaqin kohën në 12 orë. 12 numra janë shtypur kështu në numrat e tyre. Një nga arsyet e përdorimit të IIII në vend të IV mund të jetë lehtësisht marrja e një ekuilibri më të madh vizual.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Këngë për lisin me rrënjë shekullore, Aristidh Kolën e shqiptarisë

Nga: Abdurahim Ashiku Meditime me një pikë loti rrudhave të jetës Në 15-vjetorin e IKJES Të...

Krapi Koi, nga tryeza deri te simboli i statusit: Përse ky peshk vlen deri në dy milionë dollarë

Koi në Japoni është simbol i dashurisë dhe i miqësisë Vitin e kaluar Krapi koi është shpallur peshk kombëtar...

Ndërtimet më ekstreme në planet (Video)

Nga ndërtimi i një hekurudhe në nxehtësinë e vrastare të shkretëtirës deri në rinovimin e një stacioni kërkimor në një nga vendet...

Wilhelm Röntgen, gjerman që zbulou rrezet-x, fizikanti që tejpërçoi brenda nesh shikimin

Ai ishte një prej atyre mendjeve krijuese, pasioni dhe përkushtimi i të cilit i dhuroi botës një dimenison të ri njohës, e...

Recent Comments