6.1 C
Pristina
Thursday, May 6, 2021
Home SOCIALE Çfarë ndodhi pas vitit 1918, kur gripi spanjoll… iku?

Çfarë ndodhi pas vitit 1918, kur gripi spanjoll… iku?

COVID-19

Përmendim 2020-ën dhe mendja na shkon menjëherë, te covid-19!

Por… pyetja që bëjnë të gjithë, është: Si do të kalojmë nga kjo situatë? Nëse nuk keni dëgjuar për pandeminë e gripit spanjoll, koronavirusi ndoshta ka tërhequr vëmendjen për faktin se, ky virus u përhap në të gjithë botën, në fillim të shekullit 20-të.

Shpesh, referuar si “më e madhja e pandemive”,  ajo shkaktoi 40 deri në 50 milionë viktima brenda dy vjetësh, midis 1918 – 1920 – sipas Organizatës Botërore të Shëndetit dhe Qendrave për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC).

Shkencëtarët dhe historianët, besojnë se një e treta e popullsisë në botë, që asokohe numëronte rreth 1.8 miliardë njerëz, ishte e infektuar. Gripi shkaktoi më shumë viktima sesa vetë Lufta e Parë Botërore, që përfundoi në kohën kur sëmundja kishte filluar të përhapet.

Ndërsa e gjithë bota reagon ndaj COVID-19, le të shohim nga afër, pandeminë e fundit që e fundosi botën në vend – dhe si dukej, kur përfundoi më në fund? Në vitin 1918, mjekësia dhe shkenca ishin shumë më të kufizuara në luftën kundër sëmundjeve sesa sot.

Mjekët e dinin që pas gripit spanjoll ishin mikroorganizmat dhe se, sëmundja mund të transmetohej nga njeriu te njeriu, por ende mendonin se shkaktohej nga bakteret, jo viruset. Trajtimi ishte i kufizuar gjithashtu – antibiotiku i parë në botë, për shembull, nuk u zbulua deri më 1928.

Vaksina e parë e gripit u mundësua për popullatën, në vitet 1940. Është e rëndësishme të përmendet se atë kohë, nuk kishte sistem shëndetësor për të gjithë njerëzit. Edhe në vendet e pasura, sistemi i kanalizimeve publike ishte ende një luks.

“Në vendet e industrializuara, shumica e mjekëve ose kanë punuar vetë, ose janë financuar nga institucionet e bamirësisë, apo ato fetare dhe shumë njerëz nuk kanë qasje në to,” – tha Laura Spini, gazetare dhe autore e “The Pale Rider: The Spanish Flu” .

Për më tepër, gripi spanjoll sulmoi në një mënyrë që nuk ishte hasur më parë në pandemitë e gripit, si ajo në vitet 1889-1990, që shënoi më shumë se një milion viktima në të gjithë botën.

Shumica prej tyre, midis moshës 20 dhe 40-vjeç, ndërsa burrat u prekën në mënyrë disproporcionale – ndoshta, pasi pandemia mendohet të ketë filluar në kampet ushtarake të mbipopulluara në Frontin Perëndimor dhe të përhapet me kthimin në shtëpi, pas Luftës së Parë Botërore.

Një studim i vitit 2020, i udhëhequr nga studiuesi i “Harvardit” Robert Barrot, vlerësoi se megjithëse rreth 0.5 për qind e popullsisë së atëhershme amerikane humbën jetën nga gripi spanjoll (rreth 550,000 viktima), në Indi u prek 5.2 për qind e popullsisë ose rreth 17 milionë vikltima.

Pasojat për ekonominë, ishin të rënda. Barrot dhe ekipi i tij, vlerësuan se pandemia çoi në një rënie mesatare prej 6 për qind, të produktit të brendshëm bruto, në të gjitha vendet. “Humbjet e Luftës së Parë Botërore dhe gripit spanjoll, çuan në katastrofë ekonomike” – thotë shkrimtarja Katarina Arnold, autore e librit ‘Pandemic 1918’.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Historia e kanalit të Suezit i cili u inagurua nga shqiptari Ismail Pashai, pjesë e familjes së Khedive të Egjiptit dhe Sudanit

Kanali i Suezit shtrihet 120 milje nga Port Said në Detin Mesdhe në Egjipt në jug në qytetin e Suez. Kanali ndan...

“Nëse dëshiron që njëqind shqiptarë të heshtin, duhesh të vrasësh nëntëdhjetë e nëntë”

“Nga thëniet të cilat mbledhim nëpër lista të caktuara duhet përfshirë edhe ato të cilat nuk na pëlqejnë, por që i takojnë...

Kulla: Një mënyrë shekullore e jetës në veri të Shqipërisë

Ngritur në mes të maleve dhe fshatrave në veri të Shqipërisë gjenden disa shtëpi prej guri të njohura si kulla, që në...

Camaj dhe Koliqi pjesë e spiunazhit të huaj, publikimi i Tares ndez debatin mes studiueseve

Studimi i publikuar së fundmi nga historiani Auron Tare për dy shkrimtarët e shquar shqiptarë, Martin Camaj dhe Ernest Koliqi, ka nxitur një...

Recent Comments