Studimi i ri zbulon një mekanizëm të ri që mund të ndryshojë trajtimin dhe të hapë rrugë për terapi të reja.
Metformina është prej më shumë se gjashtë dekadash një nga ilaçet më të përshkruara për trajtimin e diabetit të tipit 2. Edhe pse përdoret çdo ditë nga miliona njerëz në mbarë botën, mënyra e saktë e veprimit të saj nuk ka qenë plotësisht e qartë deri së fundmi.
Një studim i ri i vitit 2025, i realizuar në Baylor College of Medicine në SHBA, sjell një zbulim të rëndësishëm: përveç ndikimit në mëlçi dhe metabolizëm, metformina vepron drejtpërdrejt edhe në tru.
Deri tani besohej se metformina ul nivelin e sheqerit në gjak kryesisht duke reduktuar prodhimin e glukozës në mëlçi, si dhe duke ndikuar në funksionin e zorrëve.
Por kërkimet e reja e vendosin trurin në qendër të kontrollit të metabolizmit.
“Ne kemi studiuar nëse dhe si truri kontribuon në efektin antidiabetik të metforminës”, shpjegon patofiziologu Makoto Fukuda.
Roli kyç i një zone të trurit
Studiuesit u fokusuan në një pjesë të trurit të quajtur hipotalamusi ventromedial, një zonë e rëndësishme për rregullimin e metabolizmit.
Aty u identifikua proteina Rap1, e cila luan rol në kontrollin e glukozës. Eksperimentet në minj treguan se metformina arrin në këtë zonë dhe “fik” këtë proteinë.
Kur u përdorën modele pa këtë proteinë, metformina nuk pati më efekt – një dëshmi e fortë se mekanizmi i saj përfshin drejtpërdrejt trurin.
Aktivizimi i neuroneve specifike
Studimet zbuluan gjithashtu përfshirjen e neuroneve të quajtura SF1, të cilat aktivizohen kur metformina arrin në tru.
Ky zbulim hap rrugën për terapi më të sakta në të ardhmen, që mund të synojnë drejtpërdrejt këto mekanizma nervorë për të kontrolluar diabetin.
Më shumë se një ilaç për sheqerin
Metformina njihet si një ilaç efektiv dhe i përballueshëm që ndihmon trupin të përdorë më mirë insulinën dhe të ulë prodhimin e glukozës.
Por tani bëhet e qartë se veprimi i saj është shumë më kompleks. “Ky zbulim ndryshon mënyrën si e kuptojmë metforminën, ajo nuk vepron vetëm në mëlçi dhe zorrë, por edhe në tru”, thekson Fukuda.
Interesant është fakti se truri reagon edhe ndaj përqendrimeve shumë më të ulëta të ilaçit sesa organet e tjera.
Ndikimi në plakje dhe jetëgjatësi
Metformina po studiohet gjithnjë e më shumë edhe si një ilaç që mund të ngadalësojë proceset e plakjes.
Studime të ndryshme sugjerojnë se ajo:
– redukton dëmtimin e ADN-së,
– aktivizon gjene të lidhura me jetëgjatësinë,
– mund të mbrojë funksionin e trurit me kalimin e moshës.
Madje, një studim i vitit 2025 me mbi 400 gra në postmenopauzë tregoi se ato që përdornin metforminë kishin rreth 30% më pak rrezik për të vdekur para moshës 90 vjeç, krahasuar me gratë që përdornin ilaçe të tjera për diabetin.
Potencial i madh, por edhe kujdes
Edhe pse konsiderohet i sigurt, metformina mund të shkaktojë efekte anësore, sidomos probleme tretëse si të përziera, diarre dhe parehati në stomak.
Tek personat me probleme në veshka mund të shfaqen edhe komplikime më serioze, ndaj përdorimi duhet gjithmonë të bëhet nën mbikëqyrje mjekësore.
Ekspertët theksojnë se nevojiten më shumë studime tek njerëzit për të konfirmuar plotësisht këto gjetje.
Megjithatë, zbulimet e reja hapin një perspektivë të re: në të ardhmen, metformina mund të ketë rol jo vetëm në trajtimin e diabetit, por edhe në mbrojtjen e trurit dhe ngadalësimin e plakjes. /t
