Halim Dauti është një figurë e njohur jo vetëm në fshatin Vllahi, por edhe në tërë Shala e Bajgorës dhe më gjerë. Ai lindi në vitin 1889 në Vllahi, në një familje që kryesisht merrej me bujqësi dhe blegtori. Qysh në rini u dallua për prirjen dhe talentin e tij për të kënduar dhe për të luajtur vegla muzikore, sidomos lahutën, duke u bërë një ndër lahutarët më të njohur të Shalës së Bajgorës.
Epika Shqiptare
Epika shqiptare me lahutë ka qenë ndër shekuj një nga format më të fuqishme të ruajtjes së kujtesës historike dhe identitetit kombëtar. Përmes vargut tetërrokësh dhe tingullit karakteristik të lahutës, lahutarët kanë përcjellë ngjarje historike, figura heroike dhe episode të rëndësishme të qëndresës shqiptare. Kjo traditë nuk është ruajtur vetëm si art, por si institucion i gjallë kulturor, i bartur brez pas brezi nga rapsodët popullorë.
Në këtë vazhdimësi të trashëgimisë epike bën pjesë edhe figura e Halim Dauti.
Halim Dauti Lahutar në vazhdën e epikës historike
Si lahutar dhe bartës i traditës gojore, Halim Dauti ka kënduar një repertor të pasur këngësh historike dhe epike, duke dëshmuar për fuqinë e kujtesës kolektive dhe për rolin e lahutarit si ruajtës i historisë. Ndër këngët më të rëndësishme të repertorit të tij është ajo për Betejën e Kosovës (1389), e cila u shënua në vitin 1954 nga folkloristi i njohur Anton Çetta.
Kjo këngë përfaqëson një dëshmi të rëndësishme të epikës historike shqiptare, ku ngjarjet madhore të së kaluarës ruhen jo vetëm si kujtim historik, por si përjetim artistik dhe identitar. Botimi i saj i plotë në këtë monografi synon të sjellë para lexuesit një fragment autentik të trashëgimisë sonë gojore.
Trashëgimia e Halim Dautit vazhdon të jetojë edhe në kujtesën familjare. Nipi i tij, Kapllan Dauti, ndonëse nuk është rapsod dhe nuk i bie lahutës, i di përmendsh rreth tre mijë vargje të këngëve që ka kënduar gjyshi i tij. Ky fakt dëshmon për qëndrueshmërinë e traditës epike dhe për rolin e familjes në ruajtjen e saj.
Figura e Halim Dautit Lahutar përfaqëson një hallkë të rëndësishme në zinxhirin e lahutarëve shqiptarë, të cilët përmes artit të tyre kanë ruajtur ndër shekuj kujtesën historike dhe vetëdijen kombëtare. Në vijim, do të trajtojmë më gjerësisht strukturën poetike të këngës epike dhe elementet stilistike që karakterizojnë repertorin e lahutarëve shqiptarë.
Pergatititi: Xhevdet Tahiri
