Më 21 shkurt, me mbështetjen e UNESCO-s, festohet “Dita Ndërkombëtare e Gjuhës Amtare” në të gjithë botën!
Kur flasim për gjuhën tonë amtare dhe në këtë kontekst për historinë e gjuhës shqipe, para së gjithash duhet të marrim në konsideratë dokumentet arkivore origjinale-zyrtare dhe mbishkrimet epigrafike, dhe në këtë rast konkret një dokument të Raguzës të regjistruar në kancelari të bashkisë së Raguzës më 14 korrik 1284. Në këtë burim zyrtar, gjuha shqipe përmendet për herë të parë: “Dëgjova një zë që thërriste në mal në gjuhën arbërore” (“Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca”).
Deri më sot, shkenca në përgjithësi nuk ka zbuluar ndonjë dokument më të hershëm se ky që përmend drejtpërdrejt gjuhën arbërore-shqipe. Aludimet se janë zbuluar dokumente të tilla më të hershme që përmendin gjuhën arbërore ose shqipen e sotme nuk mund t’i rezistojnë kritikës shkencore, dhe si të tilla unë i quaj hapur ato dokumente fantazmë.
Nga ana tjetër, dihet dhe pranohet përgjithësisht nga shkenca se emri më i vjetër i njohur antik-mesjetar i popullit iliro-arbër, i cili pas shekullit të 17-të do të quhej SHQIPTAR, është i pandashëm nga emri Ἀλβανοί i një prej bashkësive fisnore të ilirëve të Jugut, pra i IllYRii PROPRIE DICTI “Ilirët e Vërtetë”.
Kryeqyteti i fisit Ἀλβανοί ishte qyteti Ἀλβανóπολις, i cili u përmend për herë të parë nga gjeografi nga Aleksandria Ptolemaeus (Ptolemeu) në shekullin e 2-të të erës sonë. Ky qytet është identifikuar me rrënojat në fshatin e sotëm Zgërdhesh, 3 km. nga Fushë-Kruja. Pas heshtjes prej disa shekujsh, Ἀλβανοί-t dhe hapësira e banuar prej tyre përmendet sërish gjatë shek. V-XI në mbështetje të burimeve tregimtare raguzane dhe burimeve tregimtare bizantine!
Burimi: Arkivi Historik i Dubrovnikut (DAD), krijuar për postim nga MA. sc. Ermal Gashi!
