<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: SOCIALE

16-vjeçarja nga Mitrovica prezanton në Luksemburg temën “Ndikimi i Luftës së Kosovës në sistemin shëndetësor lokal”

Nxënësja nga Mitrovica Orela Behrami, e lindur dhe e rritur në Luksemburg, ka dëshmuar edhe një herë se lidhja me vendlindjen nuk zbehet pavarësisht distancës. Ajo ka realizuar një punim kërkimor me temën “Ndikimi i Luftës së Kosovës në sistemin shëndetësor lokal”, të cilin e ka prezantuar me sukses para klasës së saj, duke sjellë në vëmendje një kapitull të rëndësishëm të historisë së Kosovës dhe pasojat e tij në një sektor jetik si shëndetësia.

Raste të tilla tregojnë se të rinjtë e Kosovës, kudo që jetojnë, vazhdojnë të ruajnë identitetin e tyre dhe të promovojnë historinë, kulturën dhe sfidat e vendit në arenën ndërkombëtare. Përmes angazhimit dhe përkushtimit të tyre, ata jo vetëm që arrijnë suksese personale, por edhe bëhen zë i fuqishëm i Kosovës në botë.

Vajza në fjalë është 16 vjecare, nxënëse e dalluar në shkollën “Lycée Josy Barthel Mamer” në Luksemburg, ku përveç rezultateve të shkëlqyera në mësime, ajo shquhet edhe për interesimin e saj në temat shoqërore dhe historike që lidhen me vendin e origjinës.

E kontaktuar nga stafi i InforCulture.info, Orela tregon se detyra e dhënë në shkollën e saj kishte të bënte me përgatitjen e një punimi në fushën e mjekësisë. Ajo shprehet se zgjedhja e temës ishte e menjëhershme dhe e natyrshme për të, duke vendosur të trajtojë ndikimin e luftës në sistemin shëndetësor në Kosovë. Sipas saj, kjo temë mbetet shumë e ndjeshme dhe me rëndësi të veçantë, ndaj e kishte të domosdoshme ta ndajë këtë realitet me profesorët dhe bashkëmoshatarët e saj, duke i njohur ata me sfidat që ka përjetuar vendi i saj.

Poshtë gjeni komplet punimin e nxënëses Orela Behrami nga Mitrovica:

Orela Behrami

Ndikimi i Luftës së Kosovës në sistemin shëndetësor lokal

I.Hyrje

Lufta e Kosovës, e cila u zhvillua midis viteve 1998 dhe 1999, ishte një gjenocid i kryer nga Serbia. Gjenocidi çoi në dhunë të rëndë kundër civilëve dhe një krizë humanitare, përpara se të përfundojë me ndërhyrjen e NATO-s në vitin 1999. Kishte pasoja të thella për shoqërinë kosovare në tërësi.

Një nga sektorët më të prekur ishte sistemi shëndetësor. Në kohë dhune dhe lufte, qasja në kujdesin shëndetësor shpesh bëhet e vështirë ose madje e pamundur, edhe pse nevojat mjekësore rriten ndjeshëm për shkak të lëndimeve, zhvendosjes së popullatës dhe përkeqësimit të kushteve të jetesës.

Shumë spitale dhe qendra shëndetësore u dëmtuan ose u shkatërruan. Shumë mjekë dhe infermierë nuk mund të punonin normalisht, dhe shpesh kishte mungesë të barnave dhe pajisjeve mjekësore. Pas luftës, duhen disa vjet për të rindërtuar spitalet dhe për të përmirësuar aksesin në kujdesin shëndetësor për popullsinë.

Ky artikull analizon ndikimin e gjenocidit dhe luftës në Kosovë mbi sistemin shëndetësor lokal, si gjatë ngjarjeve ashtu edhe në vitet që pasuan.

(Burimi: “Shqiperia dhe Lufta e Kosoves [1998-1999]”)

II. Seksioni kryesor

Para luftës

Sistemi shëndetësor i Kosovës ishte tashmë i brishtë. Spitalet nuk kishin burime financiare, pajisje moderne dhe staf të kualifikuar. Për më tepër, tensionet politike kufizonin qasjen e barabartë në kujdesin shëndetësor për një pjesë të popullsisë. Ky brishtësi fillestare e bëri sistemin shëndetësor veçanërisht të prekshëm nga lufta.

(Burimi: Krasniqi A., Shqiperia dhe Lufta e Kosoves ne vitet 1998-1999 , Instituti i Historise ”Ali Hadri”.)

Gjatë luftës

Gjatë Luftës së Kosovës, sistemi shëndetësor u godit rëndë. Shumë spitale, klinika dhe qendra shëndetësore u shkatërruan ose u dëmtuan seriozisht nga bombardimet dhe luftimeve. Në disa rajone, institucionet mjekësore u detyruan të mbylleshin ose të funksiononin me burime shumë të kufizuara. Kjo situatë e bëri aksesin në kujdes shumë të vështirë për një pjesë të madhe të popullsisë.

Përveç shkatërrimit të infrastrukturës, kishte edhe një mungesë të konsiderueshme të barnave, materialeve mjekësore dhe pajisjeve thelbësore. Në disa spitale, mjekët duhej të punonin pa energji elektrike ose ujë të rrjedhshëm, gjë që e bënte jashtëzakonisht të vështirë kujdesin për pacientët. Kushtet e punës për stafin mjekësor ishin prandaj jashtëzakonisht të vështira.

Lufta gjithashtu bëri që shumë profesionistë të shëndetësisë të largoheshin nga vendi. Shumë mjekë, infermierë dhe punonjës të tjerë mjekësorë u larguan për t’i shpëtuar dhunës dhe pasigurisë. Të tjerë nuk mund të punonin më sepse objektet ku ushtroheshin ishin shkatërruar. Kjo çoi në një mungesë të theksuar të stafit mjekësor në disa rajone.

Si rezultat, sistemi shëndetësor nuk ishte më në gjendje të përmbushte në mënyrë adekuate nevojat e popullatës. Megjithatë, nevojat mjekësore ishin shumë të larta për shkak të plagëve të luftës, sëmundjeve dhe kushteve të vështira të jetesës në kampet e refugjatëve ose zonat e shkatërruara.

Civilët u prekën veçanërisht nga kjo situatë. Gratë, fëmijët dhe të moshuarit shpesh kishin vështirësi të mëdha për të marrë shërbime themelore shëndetësore. Për shembull, disa gra shtatzëna nuk kishin akses në kujdes mjekësor dhe ndonjëherë duhej të lindnin pa ndihmë profesionale.

(Burimi: Instituti Kombëtar i Shëndetit Publik i Kosovës

Mjekët e UÇK-së: shpëtuan jetë pavarësisht luftës

Shumë mjekë iu bashkuan luftës së UÇK-së, duke veshur uniforma të UÇK-së si mjekë lufte dhe duke shërbyer gjithashtu në zonat e luftës. Sulmet e kryera nga forcat serbe ishin shumë të egra dhe agresive, gjë që e bëri situatën shëndetësore edhe më të vështirë në zonat e luftës. Mjekët e luftës ndihmuan ushtarët e plagosur me burime shumë të kufizuara dhe shpesh të improvizuara.

Ekzistojnë dëshmi nga banorët vendas të Kosovës që e përjetuan luftën, sipas të cilave kishte raste kur kryheshin amputime dhe hiqeshin plumbat dhe fragmentet e granatave me mjete që nuk ishin aspak instrumente profesionale mjekësore të përshtatshme. Pavarësisht kësaj, ata nuk u ndalën dhe puna e tyre ishte më shumë se humanitare. Nuk mendonin për veten, e lëre më për shpërblim. Shërbyen popullit të tyre pa llogaritur koston, madje as jetën e tyre.

Mjekët e luftës në Kosovë ishin padyshim një pjesë e rëndësishme e çlirimit të Kosovës. Gjatë kësaj kohe, shteti serb dhe gjenocidi nuk kursyen as aspektin humanitar: nuk kishte mëshirë, madje as në fushat mjekësore dhe humanitare. Për këtë arsye, shumë fëmijë, gra dhe të moshuar humbën jetën thjesht sepse nuk kishte mundësi për ndërhyrje mjekësore, edhe pse sipas konventave ndërkombëtare të luftës, shërbimet mjekësore duhet të lejohen dhe jo të sulmohen. Megjithatë, përmbi të gjitha këto, edhe ky rregull ndërkombëtar humanitar nuk u respektua nga shteti serb, i cili përshkruhet këtu si gjenocidal.

(Burimi: Dëshmi gojore nga një anëtar i familjes sime që ka përjetuar Luftën e Kosovës)

Infrastrukturë mjekësore e dëmtuar rëndë

Gjatë Luftës së Kosovës, shumë spitale, klinika dhe qendra shëndetësore u dëmtuan rëndë ose u shkatërruan. Bombardimet, luftimeve dhe plaçkitjet ndikuan rëndë në infrastrukturën mjekësore.

Në disa zona, ndërtesat e spitalit nuk ishin më të përdorshme dhe pajisjet mjekësore ishin vjedhur ose shkatërruar. Kjo situatë e bënte shumë të vështirë organizimin e kujdesit mjekësor. Për më tepër, ndërprerjet e shpeshta të energjisë elektrike dhe mungesa e ujit të pijshëm e komplikuan edhe më tej punën e profesionistëve të kujdesit shëndetësor.

Në disa raste, mjekët duhej të trajtonin pacientët në kushte shumë të vështira, me pak pajisje dhe thuajse pa ilaçe. Sipas disa organizatave ndërkombëtare, një pjesë e madhe e objekteve shëndetësore të Kosovës u dëmtuan në fund të luftës, gjë që reduktoi ndjeshëm aftësinë e sistemit shëndetësor për të funksionuar normalisht.

(Burimi: Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq – Raporti për Krizën në Kosovë)

Mungesa e ilaçeve dhe kujdesit për popullsinë

Përveç shkatërrimit të infrastrukturës dhe mungesës së personelit mjekësor, lufta shkaktoi një mungesë të theksuar të ilaçeve dhe furnizimeve mjekësore. Rrugët shpesh ishin të rrezikshme ose të bllokuara, duke penguar mbërritjen e ndihmës humanitare dhe furnizimeve mjekësore. Shumë njerëz që vuajnë nga sëmundjet kronike, si diabeti ose sëmundjet e zemrës, nuk mundën të merrnin trajtimin e tyre të rregullt. Kushtet e vështira të jetesës në kampet e refugjatëve gjithashtu kontribuan në përhapjen e disa sëmundjeve, veçanërisht infeksioneve të frymëmarrjes dhe sëmundjeve të lidhura me higjienën e dobët. Fëmijët dhe të moshuarit ishin veçanërisht të prekshëm ndaj këtyre problemeve shëndetësore. Në këtë kontekst, organizatat humanitare ndërkombëtare luajtën një rol të rëndësishëm në ofrimin e ndihmës mjekësore emergjente dhe në mbështetjen e rindërtimit gradual të sistemit shëndetësor.

(Burimi: Organizata Botërore e Shëndetësisë)

Raport nga #RTVDukagjini

Në këtë raport, të prodhuar nga gazetarja Berta Ahmet, një mjeke rrëfen përvojat e saj gjatë luftës.

Ja disa nga fjalët e saj:

“Gjatë luftës, kushtet ishin shumë të vështira. Nuk kishim mjaftueshëm pajisje apo ilaçe dhe shpesh punonim në kushte të përkohshme. Por për ne, gjëja më e rëndësishme ishte të shpëtonim jetë. Kishte shumë të plagosur dhe punonim ditë e natë pa ndaluar. Edhe pse ishte shumë e rrezikshme, nuk mund t’i linin pacientët pa ndihmë.”

Dokumentari flet për mjekët në Kosovë gjatë luftës, të cilët shpesh punonin pa pajisje dhe nën bombardime për të trajtuar të plagosurit. Rreth 1,000 mjekë ndihmuan popullsinë dhe 18 vdiqën ndërsa trajtonin pacientët.

(Burimi: KlanKosova – MJEKET E LUFTES, SHPRESA NE MES TE ERRESIRES; YouTube)

admin admin