Si u bë shalqiri simbol i Palestinës?

 

Shalqinjtë janë të përhapur gjerësisht në Lindjen e Mesme. Por shalqini ia detyron rëndësinë e tij politike ngjyrave të tij: lëkura është e gjelbër dhe e bardhë, tuli është i kuq, farat janë të zeza – të njëjtat ngjyra që gjenden në flamurin palestinez.

“Nuk na lejohej të pikturonim me të kuqe, jeshile, të zezë dhe të bardhë. Flamuri palestinez ishte i ndaluar, dhe bashkë me të edhe ngjyrat e flamurit palestinez”, shpjegon artisti palestinez Suleiman Mansour.

 

Pastaj, në vitet 1980, një oficer izraelit hyri në galerinë e tij në Ramallah, ku ishin të pranishëm disa artistë.

 

“Ai u përpoq të na bindte të mos krijonim art politik: ‘Pse nuk pikturoni lule, lule të bukura apo trupa të zhveshur? Madje do të blej diçka, e dini’”, tha Mansour për Al Jazeera në vitin 2021.

 

Pastaj ai lëshoi ​​një urdhër që atyre nuk u lejohej të organizonin një ekspozitë as në Bregun Perëndimor dhe as në Rripin e Gazës pa lejen paraprake nga autoriteti i censurës.

 

«Dhe nëse pikturoj një lule, por me ato ngjyra, çfarë do të bëni?» pyeti dikush. Përgjigja e oficerit izraelit ishte e qartë: një pikturë e tillë do të konfiskohej gjithashtu. «Edhe nëse pikturon një shalqi, kjo do të ishte problematike». Pra, sipas Mansour, ushtari izraelit në fakt dha idenë për simbolin e shalqirit.

 

Shalqiri si një qëndrim

Në territoret palestineze, shalqinjtë mund të shihen në muret e shtëpive dhe në bluza, në postera dhe në galeri arti.

 

“Ky vizatim është nga një libër përrallash për fëmijë palestinezë dhe tregon historinë e një fëmije mitik që del nga një shalqi dhe mund të flasë e të sillet si i rritur”, shkroi Mansour në llogarinë e tij në Instagram në tetor 2023. “Duket se ky nuk është një mit, fëmijët në Gaza detyrohen të rriten para kohe – të rritur që kalojnë nëpër ferr.”

 

Historia e flamurit

Sipas Shoqatës Akademike Palestineze për Studimin e Marrëdhënieve Ndërkombëtare (PASSIA), flamuri u krijua në vitin 1916 nga Sharif Hussein bin Ali, Emiri i Mekës. Në atë kohë, zona që ne e njohim sot si Palestina i përkiste Perandorisë Osmane. Flamuri u bë simbol i revoltës arabe kundër turqve.

 

Huseini ëndërronte për një mbretëri arabe të pavarur që do të përfshinte territoret palestineze të sotme, si dhe Sirinë, Izraelin, Jordaninë dhe Libanin. Turqit u mundën me ndihmën britanike, por mbretëria e bashkuar mbeti një utopi.

Deri në vitin 1948, Palestina ishte nën mandatin britanik. Pasi britanikët u tërhoqën, simboli i Revoltës Arabe u shfaq përsëri në mënyrë të spikatur – këtë herë si flamuri kombëtar i shtetit palestinez.

 

Megjithatë, rreth njëzet vjet më vonë u ndalua përsëri: në vitin 1967, në Luftën Gjashtëditore, Izraeli pushtoi Bregun Perëndimor, Rripin e Gazës dhe Jerusalemin Lindor dhe ndaloi shfaqjen e tij. Nuk lejohej as të shfaqej në postera apo fotografi të vjetra. Kushdo që e tregonte rrezikonte arrestimin.

 

Vetëm në vitin 1993 ndalimi u hoq – si pjesë e procesit të paqes së Oslos, kur Izraeli dhe palestinezët ranë dakord për bashkëjetesë paqësore dhe njohje të ndërsjellë. Flamuri u miratua si simbol i Autoritetit Palestinez, të cilit iu besua administrimi i Gazës dhe Bregut Perëndimor.

 

Në janar 2023 – nëntë muaj para sulmit ndaj Izraelit nga organizata terroriste Hamas – Ministri izraelit i Sigurisë Kombëtare Itamar Ben Gvir urdhëroi policinë të hiqte flamujt palestinezë nga vendet publike.

 

“Kam urdhëruar që flamujt që mbështesin terrorizmin të hiqen nga hapësirat publike dhe që të parandalohet nxitja kundër shtetit të Izraelit”, tha politikani i ekstremit të djathtë. Kjo në fakt e rivendosi ndalimin.

Shalqiri në rrjetet sociale

Ndërkohë, protestuesit në mbarë botën e kanë përdorur shalqirin si një qëndrim politik në protestat pro-palestineze – së fundmi që nga pushtimi i Gazës nga Izraeli pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit, simboli është përdorur gjerësisht edhe në mediat sociale. Për të shmangur fshirjen e postimeve politike, shumë përdorues po i zëvendësojnë postimet e tyre me një emoji shalqiri në vend të flamurit palestinez.

 

Artisti Khalid Hourani ka vite që pikturon shalqinj. Në Instagram, ai postoi një fotografi të një shalqiri në një sfond të artë: vepra u shit më vonë në ankand për të përfituar një fondacion britanik që ndihmon palestinezët në sektorin e shëndetësisë.

Shalqiri si mjet i racistëve

Megjithatë, simbolika e shalqirit nuk ishte gjithmonë kaq e qartë. Përpara se të përhapej në të gjithë botën pas 7 tetorit 2023, ai kishte një kuptim racist në Shtetet e Bashkuara: të bardhët e përdornin për të tallur zezakët, siç e konfirmon Muzeu i Përfaqësimeve Raciste Jim Crow përmes dëshmive dhe ekspozitave të shumta.

 

Pasi skllavëria u hoq në Shtetet e Bashkuara në vitin 1865, shumë zezakë e siguronin jetesën duke kultivuar dhe shitur shalqinj. Ky frut nuk kërkon shumë kujdes dhe rritet shpejt.

 

Kjo shërbeu si një mjet për supremacistët e bardhë për të përhapur narrativën se zezakët ishin dembelë. Imazhe të zezakëve, me buzë të kuqe, që hanin me padurim një fetë shalqiri, me fytyrat e lyer me lëng që pikonte, qarkulluan gjithashtu gjerësisht – mesazhi ishte se ish-skllevërit ishin fëmijërorë dhe të papastër. Nocione të tilla u përhapën veçanërisht në ish-shtetet jugore, me qëllim degradimin e komunitetit të zezakëve.

 

Kur Socialistët Demokratë të Amerikës i bënë thirrje së fundmi udhëheqësit demokrat në Dhomën e Përfaqësuesve të mbështeste një armëpushim në Gaza dhe postuan një fotografi të një shalqiri pranë tij, nuk munguan kritikat. Sepse udhëheqësi është afrikano-amerikan – dhe ai mund ta kuptonte simbolin e shalqirit në një mënyrë krejtësisht të ndryshme.