Kush ishte babai polak i “terrorit të kuq” sovjetik?

Një statujë e Felix Dzerzhinsky, themeluesit të pamëshirshëm të policisë sekrete sovjetike dhe arkitektit të Terrorit të Kuq që pasoi revolucionin e vitit 1917, u zbulua të hënën në selinë e Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme të Rusisë.

Dzerzynsky, një fisnik polak i kthyer në revolucionar që ndihmoi në vendosjen e themeleve të sistemit represiv që do të bëhej koka e Jozef Stalinit, është një hero për spiunët që sundojnë në Rusinë e Vladimir Putinit.

Pas rënies së Murit të Berlinit në vitin 1989, statuja e tij u rrëzua me brohoritje në Poloni dhe ndërsa vetë Bashkimi Sovjetik u shemb në vitin 1991, monumenti i Dzerzhinsky-t jashtë selisë së KGB-së në sheshin Lubyanka në Moskë u rrëzua mes festimeve.

Por tani Felix është kthyer në rrethin e spiunëve rusë.

Sergey Naryskin, kreu i Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme të Rusisë (SVR), pasardhësi i Drejtorisë së Parë famëkeqe të KGB-së, shënoi zbulimin e statujës jashtë selisë së saj në Yasenevo, në jug të Moskës.

“Shokë, skulptura që ne po qëndrojmë është një kopje disi më e vogël e monumentit të famshëm të Dzerzhinsky-t që u instalua në sheshin Lubyanka të Moskës në vitin 1958,” tha Naryskin në përvjetorin e ditëlindjes së Dzerzhinsky-t.

Fraza e tij e njohur se “vetëm një person me kokë të ftohtë, zemër të ngrohtë dhe duar të pastra mund të bëhet oficer sigurie, është bërë një udhërrëfyes moral për shumë breza të punonjësve të shërbimit të sigurisë së vendit tonë”.

Statuja në SVR ka një ngjashmëri të habitshme me atë që dikur qëndronte në Sheshin Lubyanka. Në të dyja, Dzerzynsky qëndron, duke parë përpara me një pallto të gjatë, me dorën në një xhep.

Për disa rusë, kthimi i Dzerzhinsky-t në një podium të tillë publik është një shenjë e shtypjes që ata thonë se mbizotëron në Rusinë e shkatërruar nga lufta dhe shkallën në të cilën vendi ka braktisur kthesën e tij post-sovjetike drejt Perëndimit.

Si një nga togerët më besnikë të Vladimir Leninit, Dzerzhinsky ndihmoi në krijimin e qeverisë revolucionare duke persekutuar brutalisht kundërshtarët ose këdo që perceptohej si kundërshtar.

Si kreu i policisë sekrete të Leninit dhe më pas të Stalinit nga viti 1917 deri në vdekjen e tij në 1926, Dzerzhinsky udhëhoqi fushatën e frikësimit, arrestimeve, dhunës dhe ekzekutimeve që u bë e njohur si “Terrori i Kuq”.

Ai krijoi Komitetin Gjith-Rus të Emergjencës, i njohur si Cheka, i cili kreu ekzekutime masive gjatë Luftës Civile, përpara se ta riorganizonte atë në Drejtorinë Politike Shtetërore (GPU) dhe më pas Drejtorinë e Përbashkët Politike Shtetërore (OGPU).

Funksionet e OGPU u transferuan më vonë në NKVD, Komiteti Popullor i Punëve të Brendshme, i cili kreu represionin më të keq nën Stalinin.

KGB-ja, për të cilën Putin dikur punonte si spiun, ishte pasardhësi i këtyre organizatave ndërsa Shërbimi Federal i Sigurisë së sotme është pasardhësi kryesor i KGB-së.