Grekët duhej të merrnin leje nga arvanitasit për t’u vendosur në pasuritë arvanitase…

Tema : Popullsia Arvanite , publikimi nr 140
Subjekti: Popullsia e Arvanitasve, r. 140
Arvanitët ishin sundimtarët e Greqisë.

Grekët duhej të merrnin leje nga arvanitasit për t’u vendosur në pasuritë arvanitase, të cilat në Moria dhe ishujt aty pranë llogaritnin pothuajse 100% të veprave të titullit.

Shihni se çfarë thotë: “Në mesin e Hidriotëve, shkruan Pouqueville (Voyage de Grèce, VI, 35), janë vetëm rreth njëzet grekë që kanë marrë leje për t’u vendosur atje për tregti. Pjesa tjetër janë vendas që flasin Schip, ose gjuhën shqipe”. … njëzet grekë që kanë marrë leje për t’u vendosur atje…

KOMUNITETET SHQIPTARE NË ZONËN E ATHINËS
Komunitetet shqiptare janë të shumta në Greqi. Pa llogaritur tokat që Greqia arriti t’i rrëmbente Shqipërisë pas Luftërave Ballkanike, popullsia shqiptare përbën një të shtatën e popullsisë totale greke. Nuk dihet data e saktë e mbërritjes së këtyre komuniteteve në Greqi, por dyshohet se të parat datojnë nga koha e pushtimeve sllave. Në fillim të shekullit të 15-të, shqiptarët ishin aq të shumtë dhe aq të fuqishëm në Peloponez, saqë, për t’i nënshtruar, Sulltani u detyrua të dërgonte kundër tyre një ushtri të madhe nën sundimin e Turahanit. Të mposhtur, ata u tërhoqën nga zonat e varfra dhe vendosën qendra të forta në zonën e Lalës dhe Bardunisë. Që atëherë, ose pak më vonë, ato janë përhapur në të gjithë Korinthin dhe Argolidën, duke banuar komunat dhe fshatrat e Atikës deri në Akropol, ku, vetëm disa dekada më parë, flitej vetëm shqip. Ata u gjetën gjithashtu në Arcadia, Laconia dhe Messinia. Edhe para shekullit të 16-të, këto koloni shtriheshin deri në Avlida, Aiotemia, Thermopylae, dhe deri në Euboea. Nga Peloponezi, fiset shqiptare u përhapën në ishujt e Hidrës, Spetses, Poro, Psara, Salamina dhe deri në Qipro. Në Hidra, si në tre ishujt e tjerë, elementi grek nuk ishte i pranishëm deri kohët e fundit. Midis Ujorit, shkruan Pouqueville (Voyage de Grèce, VI, 35), janë vetëm rreth njëzet grekë që kanë marrë leje për t’u vendosur atje për tregti. Pjesa tjetër janë vendas që flasin Shypi, ose shqip.

Kjo popullsi shqiptare, plot energji dhe guxim, punëtore dhe luftarake, esëll dhe moral të pastër, e rindërtoi Greqinë nga rrënojat e saj. Kumarxhinjtë, të cilët historianët i quajnë Epirotë, janë banorët e sotëm të qytetit të Argosit, jo më pak të famshëm se Sparta.

Ata dallohen nga banorët e gadishullit për pastërtinë, guximin dhe punën e palodhshme.

Si Argeanët e lashtë, ata janë brejtës, jo më të kuajve të destinuar për racat e Hipodromit, por të romakëve dhe kuajve të fuqishëm, të përkushtuar ndaj punës fisnike të bujqësisë. Këto punë nuk e thithin punën e këtyre burrave, të cilët janë në të gjitha pjesët e Morias ku ka tokë për tu pastruar.

Puna e tyre i çon, në varësi të stinëve, në Patras, Ilia, madje edhe në ishujt Jonianë. Por gjithmonë, ata jetojnë me njëri-tjetrin, ndihmojnë njëri-tjetrin në nevojat e tyre dhe asnjëherë nuk dështojnë t’i kthejnë kursimet e tyre në familjet e tyre çdo vit. (Puqueville: ibid. V, 210, 211 )
D. B.