<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: HISTORI/ARKEOLOGJI

Dinastia Muzaka: Nga zotërit e Beratit te “Stratiotët” e Zakynthos-it

Nga një vështrim mbi dorëshkrimet e Leonidas Zois dhe dëshmitë e herëshme historike, zbulohet rrugëtimi i njërës prej familjeve më fisnike shqiptare, e cila la gjurmë të pashlyeshme në gjeopolitikën mesjetare të Ballkanit dhe në diasporën e hershme në Greqi e Itali.

Saga e familjes Muzaka (Mouzakis) nuk është thjesht një histori familjare, por një pasqyrë e lëvizjeve kombëtare dhe ushtarake të Shqipërisë mesjetare. Sipas dokumenteve të kohës, emri “Muzaka” e ka origjinën nga fjala shqipe Musaka (ose Mouzika), që në etimologjinë e vjetër lidhej me termin “kasolle” (καλύβια), duke sugjeruar fillimet e hershme të këtij fisi në zonat rurale të Shqipërisë, përpara se të ngjiteshin në majat e fisnikërisë evropiane.

Zotërimet e hershme dhe epoka e Beratit

Sipas shënimeve të Anthimos Alexoudis, shtëpia e Muzakajve udhëhoqi me dorë të fortë në qytetin e Beratit (ish-Beligradi) nga shekulli XIV deri në fund të shekullit XV. Ky territor, që mori emrin e tyre—Muzakia—ishte qendra e pushtetit të tyre.

Figurë qendrore në këtë histori mbetet Gjon Muzaka (Ioannis Mouzakis), autori i “Kronikës” së famshme familjare, i cili pas pushtimit osman u zhvendos në Napoli të Italisë. Dorëshkrimi i tij, i ruajtur në Bibliotekën Kombëtare të Napolit, mbetet një nga burimet më të rëndësishme për kuptimin e strukturës shoqërore shqiptare të asaj kohe. Pasardhësit e tij, përfshirë djalin Kostandin, vazhduan të mbanin gjallë emrin e familjes në oborret e huaja, duke kërkuar mbështetje për çlirimin e atdheut.

Aleancat fisnike dhe lidhja me Skënderbeun

Muzakajt nuk ishin thjesht sundimtarë lokalë, por pjesë e një rrjeti të ndërlidhur krushqish me familjet më të mëdha të kohës:

Nëna e Skënderbeut quhej Vojsava (ose Voisava) dhe sipas dëshmive historike, si ajo e Gjon Muzakës, ajo ishte anëtare e familjes fisnike Muzaka. Vojsava ishte gruaja e Gjon Kastriotit dhe lindi nëntë fëmijë, duke përfshirë heroin kombëtar Gjergj Kastrioti – Skënderbeun.

Kastrioti: Muzakajt ishin bashkëluftëtarë besnikë të Gjergj Kastriotit-Skënderbeut.
Thopia, Arianiti dhe Balsha: Përmes martesave, ata krijuan një front të përbashkët kundër depërtimit osman.
Titujt: Anëtarë të familjes mbanin tituj të lartë si Sebastokrator (si në rastin e Andreas Muzaka I) dhe kishin lidhje vasaliteti me Venecian dhe Mbretërinë e Napolit.

Shpërndarja gjeografike dhe “Stratiotët”

Një degëzim interesant i familjes u krijua në ishullin e Zakynthos-it dhe në zonat e Peloponezit (Elis, Triphylia). Dokumentet përmendin se në vitin 1487, Gjergj Muzaka dhe djali i tij Dhimitri, shërbyen si “Stratiotë” (ushtarë mercenarë) nën udhëheqjen e Teodor Paleologut për llogari të Venecias. Si shpërblim për shërbimet e tyre ushtarake, atyre u dhanë toka, duke themeluar fshatrat që edhe sot mbajnë emrin “Mouzaki”.

Në shekujt e mëvonshëm (XVII-XIX), kjo degë e familjes u transformua nga një kasti ushtarake në një elitë intelektuale. Ndër pasardhësit e tyre në Zakynthos gjejmë:

Nikolla Muzaka: Kapiten anijeje që luftoi kundër turqve në 1717.
Dr. Panajoti Muzaka: Një jurist i shquar.
Andon Muzaka: Avokat dhe këshilltar në Ministrinë e Financave.

“Muzakajt ishin qendra e autoritetit në lumin Devoll dhe në të gjithë Epirin e Ri, nga lumi Gjenuz deri në lumë Aous (Vjosë).” — G. Hahn

Trashëgimia në toponimi

Edhe sot, gjurmët e kësaj familjeje gjenden në hartën e Greqisë dhe Shqipërisë. Fshatrat si Martino dhe Pavlo në Greqi, sipas regjistrimeve osmane të vitit 1466, u themeluan nga krerët e fiseve (pharas) Martin Muzaka dhe Pavlo Muzaka. Fillimisht, Martino mbante emrin “Mouzak”, por me kalimin e kohës emri ndryshoi, ndonëse origjina e banorëve mbeti e qartë.

Familja Muzaka përfaqëson prototipin e fisnikërisë shqiptare që arriti të integrohej në qytetërimin evropian pa humbur identitetin e saj luftarak. Nga kështjellat e Beratit te rrugicat e Zakynthos-it, historia e tyre është një dëshmi e rezistencës dhe e vlerave që Shqipëria i dha kontinentit gjatë shekujve të errët të mesjetës.

Gjon Muzaka

Gjon Muzaka – Gravure

admin admin