Në përditshmërinë e të folurit në Kosovë, pothuajse secili prej nesh e ka dëgjuar shprehjen: “Hajde me kerr!”, “Kerri s’po ndizet!” apo “Ai kerri i vjetër mezi po ecë!”. Fjala “kerr” është bërë pjesë e gjuhës së përditshme, sidomos për t’iu referuar veturës ose makinës. Por pak kush e di se kjo fjalë ka një histori shumë më të vjetër sesa automjetet moderne.
Në fakt, “kerr” është një variant dialektor i fjalës “qerre”, e cila në të kaluarën nënkuptonte mjetin me rrota të tërhequr nga kafshët – si qerret me kuaj ose me qe, që dikur ishin mënyra kryesore e transportit në viset shqiptare.
Por rrënjët e kësaj fjale shkojnë edhe më thellë në histori. Ajo vjen nga latinishtja e vjetër – fjala carrus, që do të thotë “karrocë” ose “mjet me rrota”. Nga kjo rrënjë latine kanë dalë edhe shumë fjalë të ngjashme në gjuhë të tjera evropiane:
italisht carro,
frëngjisht char,
spanjisht carro,
anglisht car (veturë),
dhe madje rumunisht car.
Pra, “kerri” që sot e përdorim për veturë moderne, në të vërtetë është pasardhës i drejtëpërdrejtë i një fjale mijëravjeçare që dikur përshkruante qerren me rrota të drurit. Me kalimin e kohës, kuptimi u zhvendos bashkë me teknologjinë: nga qerret me kuaj, te veturat me motorë.
Në disa zona të Shqipërisë është ruajtur më shumë forma “qerre”, ndërsa në Kosovë, Gjakovë, Prizren e më gjerë, është përhapur më shumë forma e shkurtuar “kerr”, që tashmë e identifikon një veturë si pjesë të pandashme të jetës urbane moderne.
Dhe kështu, sa herë që themi “me kerr”, në fakt po përdorim një fjalë që lidh epokën e kuajve me epokën e motorëve — një shembull i bukur se si gjuha jonë ruan gjurmë të historisë njerëzore brenda vetes. /Trungu & InforCulture
Të dish grupin e gjakut, sipas mjekësisë kinezë do të thotë të dish shumë…
Arrin në Itali i nxehti i vërtetë, ai që të rëndon frymëmarrjen dhe të…
Organizata Botërore e Shëndetësisë thekson se siguria ushqimore duhet të jetë gjithmonë një prioritet,…
Çdo katër vjet, planeti duket sikur ndalon për një muaj. Rrugët boshatisen, ekranet mbushen me…
Robin Hudi nisi si një traditë gojore në shekullin XII, përpara se të shndërrohej në…
Reaksioni nuk shfaqet menjëherë, prandaj shumë pacientë nuk e lidhin atë me atë që…