<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: HISTORI/ARKEOLOGJIKULTURË

Kur shqiptarët luftuan kundër shqiptarëve: Përçarjet që i kushtuan shtrenjtë kombit

Historia shqiptare nuk është vetëm histori kryengritjesh, heronjsh dhe luftërash për liri. Ajo është edhe histori rivalitetesh, interesash politike dhe përplasjesh të brendshme, të cilat në momente vendimtare e dobësuan bashkimin shqiptar.

Në shumë periudha të historisë, shqiptarët u përballën me rrezikun e humbjes së tokave, me pushtime të huaja dhe me vendime ndërkombëtare që përcaktonin të ardhmen e tyre. Por krahas këtyre sfidave, ekzistonte edhe një problem tjetër: mungesa e një qëndrimi të përbashkët politik mes vetë udhëheqësve shqiptarë.

Përplasjet nuk lindën gjithmonë nga mungesa e patriotizmit. Shpesh ato buronin nga dallimet ideologjike, interesat lokale, rivalitetet për pushtet dhe vizionet e ndryshme për të ardhmen. Megjithatë, pasojat e tyre mund të ishin të rënda për një popull që përpiqej të siguronte ekzistencën politike dhe kombëtare.

Lidhja e Prizrenit: Bashkimi përballë interesave të ndryshme

Më 10 qershor 1878, në Prizren u mblodhën përfaqësues shqiptarë nga vise të ndryshme për t’iu kundërvënë copëtimit të trojeve shqiptare, të kërcënuara nga zhvillimet diplomatike pas Luftës Ruso-Osmane.

Lidhja e Prizrenit u bë një prej pikave më të rëndësishme të organizimit politik shqiptar në shekullin XIX. Ajo nisi si një përpjekje për të mbrojtur territoret shqiptare, por gradualisht zhvilloi edhe kërkesa për autonomi dhe organizim më të gjerë kombëtar. https://albanianhistory.org/1878_League-of-Prizren/index.html

Megjithatë, bashkimi i shqiptarëve nuk ishte një proces i thjeshtë. Udhëheqësit kishin prejardhje, interesa dhe pikëpamje të ndryshme për raportet me Perandorinë Osmane dhe për mënyrën se si duhej të organizohej e ardhmja e vendit.

Kjo është një pikë e rëndësishme për t’u kuptuar: Lidhja e Prizrenit nuk përfaqësonte një shoqëri ku të gjithë mendonin njësoj, por një përpjekje për të krijuar bashkëpunim politik në rrethana jashtëzakonisht të vështira.

Presioni i Perandorisë Osmane, kundërshtimi i fuqive të jashtme dhe vështirësitë e brendshme kontribuuan në dobësimin e saj. Në vitin 1881, ushtria osmane e shtypi organizatën.

A mund të kishte pasur Lidhja një përfundim tjetër nëse bashkëpunimi do të kishte qenë më i qëndrueshëm? Kjo mbetet një pyetje historike, por nuk mund të pretendohet se përçarjet e brendshme ishin shkaku i vetëm i dështimit të saj.

Viti 1912: Pavarësia nuk i zgjidhi të gjitha problemet

Shpallja e Pavarësisë më 28 nëntor 1912 shënoi një kthesë historike. Megjithatë, krijimi i shtetit shqiptar u shoqërua me kriza të rënda politike, rivalitete mes udhëheqësve dhe ndërhyrje të fuqive të huaja.

Shqipëria e sapokrijuar nuk kishte institucione të konsoliduara, ndërsa kufijtë e saj po përcaktoheshin në një kohë kur shtetet fqinje kishin ambicie territoriale dhe fuqitë evropiane mbronin interesat e tyre strategjike.

Në këtë situatë, rivalitetet e brendshme e vështirësuan ndërtimin e një shteti të qëndrueshëm.

Një prej figurave më kontroverse të kësaj periudhe ishte Esad Pashë Toptani, i cili ndoqi politika dhe aleanca që kanë shkaktuar debate të mëdha në historiografinë shqiptare. Veprimet e tij duhen shqyrtuar në kontekstin e luftës për pushtet, ndërhyrjeve të huaja dhe krizës së shtetit shqiptar.

Por problemi ishte më i gjerë se një person i vetëm. Shteti i ri kishte nevojë për institucione, administratë dhe bashkëpunim politik, ndërsa rivalitetet mes grupeve drejtuese shpesh e vështirësonin këtë proces.

Në një rajon ku kufijtë vendoseshin edhe nga vendimet e fuqive të mëdha, dobësia e brendshme e kufizonte aftësinë e Shqipërisë për të mbrojtur interesat e veta.

Mukja, gusht 1943: Kur një marrëveshje për bashkim dështoi

Një nga shembujt më domethënës të përçarjes shqiptare ndodhi gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Në gusht të vitit 1943, përfaqësues të Frontit Nacionalçlirimtar, të dominuar nga komunistët, dhe të Ballit Kombëtar u takuan në Mukje për të arritur një marrëveshje mbi bashkërendimin e rezistencës kundër pushtuesve dhe të ardhmen politike të Shqipërisë.

Marrëveshja e Mukjes, e arritur më 1–2 gusht, synonte krijimin e një fronti të përbashkët dhe përfshinte edhe çështjen e Kosovës dhe të vetëvendosjes së popullsisë shqiptare. Por marrëveshja nuk zgjati.

Udhëheqja komuniste e kundërshtoi më pas marrëveshjen, ndërsa dallimet për organizimin e rezistencës, çështjen kombëtare dhe pushtetin e pasluftës u bënë gjithnjë e më të thella. Përplasjet politike u shndërruan në konflikt të armatosur mes forcave shqiptare. https://istorija20veka.rs/albania-during-the-second-world-war-the-agreement-of-mukja-between-the-communists-and-the-nationalists/

Mukja është veçanërisht e rëndësishme sepse tregon se sa e vështirë ishte të ndërtohej një front i përbashkët edhe kur vendi ndodhej nën pushtimin e huaj.

Megjithatë, historia e kësaj periudhe nuk mund të reduktohet në një formulë të thjeshtë, sipas së cilës njëra palë përfaqësonte vetëm patriotizmin dhe tjetra vetëm tradhtinë. Duhet të shqyrtohen veprimet konkrete të secilës palë, raportet e tyre me pushtuesit, qëllimet politike dhe përgjegjësitë për dhunën e ushtruar.

Ajo që mbetet e qartë është se dështimi i bashkëpunimit e thelloi konfliktin e brendshëm dhe pati pasoja të mëdha për shoqërinë shqiptare.

Kur ideologjia u vendos mbi interesin kombëtar

Një nga pyetjet më të vështira të historisë shqiptare është se çfarë ndodh kur ideologjia politike bëhet më e rëndësishme se bashkëpunimi për çështje me interes të përbashkët.

Në periudha të ndryshme, shqiptarët kanë pasur dallime të thella për mënyrën e qeverisjes, për marrëdhëniet me fuqitë e huaja dhe për drejtimin që duhej të merrte vendi.

Dallimet politike janë të natyrshme. Problemi lind kur kundërshtari politik nuk shihet më si një shqiptar me pikëpamje të ndryshme, por si një armik që duhet eliminuar.

Në rrethana të tilla, kompromisi bëhet i pamundur, institucionet dobësohen dhe konfliktet mund të kalojnë nga fjala te dhuna.

Përvoja e Shqipërisë gjatë Luftës së Dytë Botërore e tregon qartë se përplasjet për pushtetin e ardhshëm mund të ndërthuren me luftën kundër pushtuesit. Historianët vazhdojnë të debatojnë mbi përgjegjësitë, motivet dhe karakterin e këtij konflikti. https://www.cambridge.org/core/books/concise-history-of-albania/second-world-war-and-the-establishment-of-the-communist-regime-19391944/72214EF25BD4012BE9DD91DBD7746302

A duhet ta quajmë tradhti çdo përçarje?

Jo çdo kundërshtim politik është tradhti kombëtare. As çdo marrëveshje e dështuar dhe as çdo konflikt mes shqiptarëve nuk mund të shpjegohet vetëm përmes mungesës së patriotizmit.

Por historia na jep arsye të pyesim se kur interesat personale, ambiciet për pushtet dhe llogaritë ideologjike kanë dëmtuar një interes më të gjerë kombëtar.

Përgjigjja kërkon dokumente, fakte dhe analizë të paanshme. Një udhëheqës duhet gjykuar për veprimet e tij dhe pasojat që ato patën, jo vetëm për etiketën që ia kanë vënë kundërshtarët.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për historinë shqiptare, ku figura të caktuara janë shpallur heronj ose tradhtarë në varësi të regjimeve politike dhe interpretimeve historike.

Mësimi që përsëritet në histori

Nga Lidhja e Prizrenit te krizat e shtetit të pavarur dhe konflikti i viteve 1943–1944, historia shqiptare na përball me një të vërtetë të vështirë: një popull mund të ketë kundërshtarë të fuqishëm jashtë tij, por edhe të dobësohet nga konfliktet brenda vetes.

Bashkimi nuk do të thotë që të gjithë duhet të mendojnë njësoj. Ai kërkon aftësinë për të dalluar interesat e përbashkëta nga ambiciet individuale dhe për të zgjidhur mosmarrëveshjet pa e shkatërruar vetë mundësinë e bashkëpunimit.

Sepse ndonjëherë, humbjet më të rënda të një kombi nuk vijnë vetëm nga fuqia e kundërshtarëve, por edhe nga pamundësia e udhëheqësve të tij për të gjetur një gjuhë të përbashkët.

Dhe pikërisht këtu qëndron pyetja që historia shqiptare na lë edhe sot: kur përplasen interesat personale dhe interesi kombëtar, cili prej tyre përfundon duke paguar çmimin më të lartë?

admin admin