Rrëqebulli – Mbreti i heshtur i pyjeve shqiptare

Rrëqebulli i Ballkanit (Lynx lynx balcanicus) është një nënlloj i rrëqebullit evroaziatik dhe një nga kafshët më të rralla dhe më të rrezikuara të rajonit. Ky macja e egër me gëzof të njollosur dhe veshë me xhufkë të zezë është një simbol i biodiversitetit të pasur të Ballkanit, por gjithashtu një shenjë e ndjeshme e kërcënimeve që i kanosen natyrës.

Përshkrimi dhe shtrirja

• Pamja: Rrëqebulli i Ballkanit ka një trup të fuqishëm, këmbë të gjata dhe bisht të shkurtër. Gëzofi i tij është ngjyrë kafe ose gri me njolla të errëta, dhe veshët përfundojnë me xhufkë të zezë.
• Habitat: Ky nënlloj banon në zonat malore të Ballkanit, përfshirë Shqipërinë, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut. Në Shqipëri, popullata e tij është e përqendruar kryesisht në rajonet e Malit të Munellës dhe Polis-Gur i Zi-Valamarë. 
• Popullsia: Numri i individëve të mbetur është shumë i ulët, me më pak se 50 individë të regjistruar në të gjithë rajonin, dhe më pak se 10 në Shqipëri. 

Kërcënimet kryesore

• Gjuetia e paligjshme: Një nga faktorët kryesorë që kontribuon në rënien e popullsisë është gjuetia e paligjshme. Në disa raste, janë gjetur rrëqebuj të balsamosur në restorante dhe ka pasur dyshime për përfshirjen e zyrtarëve të policisë në gjueti. 
• Shkatërrimi i habitatit: Prerja e pyjeve, ndërtimi i rrugëve dhe hidrocentraleve në zonat malore kanë çuar në humbjen e habitatit natyror të rrëqebullit. 
• Mungesa e gjahut: Kafshët që shërbejnë si ushqim për rrëqebullin, si kaprolli, dhelprat dhe lepujt, janë gjithashtu në rënie, duke e bërë ushqimin më të vështirë për këtë specie.

Mbrojtja dhe statusi ligjor

• Statusi i ruajtjes: Rrëqebulli i Ballkanit është klasifikuar si “i rrezikuar në mënyrë kritike” nga Lista e Kuqe e IUCN dhe është i mbrojtur nga legjislacioni kombëtar dhe ndërkombëtar, përfshirë Konventën e Bernës dhe CITES. 
• Monitorimi: Prej vitit 2017, ky nënlloj monitorohet përmes kamerave kurth dhe vëzhgimeve të gjurmëve dhe qimeve në zonat e mbrojtura. 

Rëndësia ekologjike

Rrëqebulli i Ballkanit luan një rol të rëndësishëm në ekosistemet malore, duke ndihmuar në kontrollin e popullsive të gjitarëve të vegjël dhe shpendëve. Rënia e tij ndikon në balancën ekologjike të këtyre zonave.