Sali Kabashi: “ALI PASHË GUCIA Heroi i Plavë e Gusisë, i Pejës, Rekës e Malsisë. Fitimtar mbi malazez, serbë e rusë në Betejën për Nokshiqin qindpërqind shqiptar”.
Edhe pas betejës së përgjakshme, Nokshiqi mbeti qindpërqind shqiptar. Sllavët e Jugut e ndihmëtarët e tyre nga Rusia u mposhtën nga trima e trimëresha të Rugovës, të Pejës e të Gjakovës.
Trimin e bedenave të Pejës e vrau tradhtia. Më vonë Cërnagorja e Serbia e dogjën dhe e poqën Nokshiqin e Historisë. Aty as sot e kësaj dite nuk ka mbetë asnjë shqiptar, as shtëpi shqiptare.
Varri i Ali Pashë Gucisë gjendet brenda rrethit të Qarshi-Xhamisë në Pejë. Kryeheroi i qytetit të lavsishëm ka mbi njëqind vjet që injorohet jo veç nga pushtetet okupatore të shekullit XX, por edhe nga ky i shekullit tonë të Lirisë e të Pavarësisë.
Ky emër i madh i Historisë është personazh këngësh të shumta historike, të kënduara nga rapsodë zulmëmëdhenj si Dervish Shaqa, Salih e Feriz Krasniqi, Riza Bllaca, Bajrush Doda e shumë të tjerë. Këto këngë paraqesin një kompensim për injorimin e pushtetarëve injorantë në histori.
Rapsodi popullor, përmes tekstit e këndimit, e ka nxjerrë dhe e ka ruajtur lavdinë e të Madhit hero, Ali Pashë Gusisë!
PS. Këtu po e sjell të kënduar nga i madhi rapsod i Kosovës, Bajrush Doda, njërën nga shumë këngët kushtuar të lavdishmi Ali Pasha. Së bashku me transkriptin që i bëra kësaj kënge rapsodike, mbrëmë e sot, në Gjurakovcin e Podgurit që dikur ishte pjesë e Pashallëkut të Ali Pashë Gucisë me seli në Pejë.
Ali Pasha koka çu në kambë,
po i mbledh hoxhtë e ylemanë:
Hajdni sod ta këndojmë nji ferman,
du me shku te Mbreti n’Stamboll,
du me e pvete Babën për Vatan,
a ta mbajmë Babë a ta Ishojmë…
Ali Pasha na u çu ne kambë,
në Stamboll te Mbreti po shkon,
në nji xhami po ma fale xhumanë.
O prej xhamie pasha kur o dalë,
po e gjon Pasha nje telall.
Ndal telallit i paska thanë!
Sa po lypé ty pare me tē dhanë?
krejt Stambollit haber me mi dhanë:
Ali Pashën kush t’don me e pa…
Ai telalli koka çu në kambë,
krejt Stambollit haber i ka dhanë.
I madh e i vogël n’ulicë janē dalë.
Ali Pashës po i rrijne n’selam.
E kjo raja po bojke seri,
qysh n’Shipni me pasë kêsi njeri…
Bon konak te Sadriazemi.
Ali Pashës çka i tha Mbreti:
A m’ki pru ti Pashë far’ haberi?
Me t’kallxu Babē ty po t’vjen seri.
Mos nxafsh besë ty t’kallxon tefteri:
Tridhet krena i ka nxjerrë nji njeri!
N’lypsh me e emen-Jakup Feri.
Jakup Feri kur ka liftue,
katër krena i ka nxjerrë një grue!
S’ish kanë gru po ish kanë çikë…
Motra e Zhujës sokolicë,
katër vetë i ka pre sakicë.
Ali Pasha u çu n’kamë:
Izë, Bablok i ka thanë me m’dhanë!
Pe dvetë Babën për Vatan.
A ta mbajmë Babë a ta Ishojmë?
Çka i ka thanē Pashës Dovleti?
Mbanje besen ju ndërmet veti-
s’ka çka u bon kurrfarë mileti.
More Pashë Dovleti i ka thanë,
sa t’mi rrini Knjazit përballë,
t’çoj barut e buk’ të bardhē.
I tha Pasha more Dovlet,
çom barut sa t’du vet,
për Shtatë krajla hiç mos e ki dert.
Udha mbarë Pashës i ka thanë,
shumë bakshishin ai ja ka dhanë,
treqind lira e bukē të bardhë
do nishana për bajraktarē.
Ali Pasha rrugën e ka marrë.
N’Selanik kur koka ardhë
Vesel Pasha para i ka dalë:
A muj erdhe Pashës i ka thanë,
a t’tha Mbreti për mu’ ndoj fjalë?
Qysh s’em tha mor’ faqezi,
a s’po e sheh te mjeren Shipni?
Katër krala asaj ia kan’ msy,
po dojne t’gjalle t’shkreten me e perbi,
e s’osht mbet more sa nji kuti
Sa ‘i kuti e sa nji bashqe!
Po kjan Pasha me lot për faqe.