Dy vargje të Virgjilit të gjetura në një fragment të një amfore romake: Kush (dhe pse) i gdhendi ato?

Fragmenti i një amfore romake mban mbishkrimin e dy vargjeve nga Gjeorgjia e Virgjilit: është hera e parë që gjejmë një tekst letrar mbi një gjetje të këtij lloji.

Kur shtatë vjet më parë një banor i një fshati në provincën e Kordobës (Spanjë) u dha arkeologëve një fragment të një amfore nafte të epokës romake, ekspertët besuan se kishin të bënin me një gjetje arkeologjike pa ndonjë vlerë të veçantë: megjithatë, duke e analizuar atë pjesë. 1800 vjet më parë, 6 centimetra e gjerë dhe 8 e gjatë, ata arritën të konstatonin se kishte vargje të gdhendura të poemës Gjeorgjikët e Virgjilit, një prej poetëve më të mëdhenj latinë në histori.

Një zbulim më unik sesa i rrallë, pasi zakonisht në amforat romake gjenden shkrime në lidhje me informacionin praktik, si për shembull sasia e lëngut që përmban ose prodhuesi. Kush ishte autori i shkrimeve? Dhe pse i bëri ato?

“Kur pamë se ishte një gdhendje e gjatë katër ose pesë rreshta, kuptuam se zbulimi ishte i jashtëzakonshëm“, thotë Iván González Tobar, një arkeolog që mori pjesë në projekt, duke shpjeguar se gravura më të gjata se një nuk gjenden pothuajse në amfora. ose dy. linjat. Teksti, me disa gabime transkriptimi, korrespondon me rreshtin e shtatë dhe të tetë të librit të parë të Gjeorgjisë, një poemë e Virgjilit e shkruar në vitin 29 para Krishtit. dhe të përkushtuar ndaj bujqësisë dhe jetës në fshat:

Chaoniam pingui glandem mutauit arista, poculaque inuentis Acheloia miscuit uuis

Në italisht, “(Toka) i shndërroi lisat e Caonie në kallinj të dhjamosur dhe përziu ujin e Achelous me lëngun e rrushit që kishte zbuluar“.

Lind pyetja: pse dikush donte të gdhendte vargjet e gjeorgjikëve në një amforë? Dhe pse gjeorgjikët dhe jo, le të themi, Eneida më e njohur? Ende nuk kemi siguri, por ekspertët po nxjerrin disa hipoteza.

Para së gjithash, duhet theksuar se vargjet janë shkruar nën amforë, në një zonë ku nuk do të viheshin re veçse nga një sy i kujdesshëm. “Ato ishin gdhendur jashtë fabrikës, ndoshta nga kujtesa,” shpjegon González Tobar. Studiuesit besojnë se autori ishte një person me kulturë të lartë, gjë që do të tregonte gjithashtu se fusha e Guadalquivir ishte e banuar nga njerëz me një nivel të mirë shkrim-leximi.

Për sa i përket autorit të gravurës, autorët propozojnë mundësi të ndryshme: ai mund të ketë qenë një punëtor i aftë dhe me një nivel të lartë shkrim-leximi, ose dikush nga fshatrat e afërt i lidhur me familjen aristokrate që zotëron fabrikën.

Nuk mund të përjashtohet as hipoteza se ishte fëmijë, pasi ishte normale që edhe më i vogli të siguronte këtë lloj fuqie punëtore.