<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: HISTORI/ARKEOLOGJI

Boshnjakizimi i fiseve shqiptare në Sanxhak

Baki Shala

Shpërndarja fisnore e shqiptarëve në Sanxhak tregon qartë prejardhjen e tyre nga Malësia e veriut.

Në shumë vendbanime ruhen gjurmët e fiseve tona:
• Baçic, Boroshticë, Graz, Devrec, Delimegje – Kelmend (Kliment)
• Gluhavicë, Noqaj – Shkrel
• Crniš, Dubov, Kovaçi, Raduhovc, Ribariç, Spilani – Hoti
• Zirc, Konica, Smoluqa – Shala
• Detane, Delovo, Gjerekare, Nadumce – Kuçi

Pra, këto zona janë populluar kryesisht nga fiset: Kelmend, Shkrel, Hoti, Shala dhe pjesërisht Kuçi.

Sipas burimeve historike, këto fise kanë ardhur nga trevat përreth Shkodra, sidomos nga Selca dhe Malësia. Studiues dhe autorë të ndryshëm i përmendin si fise arbërore të organizuara mirë.

Edhe Mark Miljani i përshkruan Kelmendasit si fis arbanas, ndërsa dokumente kishtare të shekullit XVII përmendin organizimin e shqiptarëve katolikë në fise si: Kelmendi, Hoti, Gruda, Kastrati, Shkreli, Shala dhe Gashi.

Gjatë shekullit XVIII, sidomos rreth viteve 1700, Ottoman deportations of Kelmendi çuan në shpërnguljen me forcë të qindra familjeve Kelmendase drejt Peshterit. Për këto lëvizje kanë shkruar edhe misionarë të kohës.

Një pjesë e tyre u kthyen më vonë në trojet shqiptare, ndërsa një grup tjetër u vendos në Srem, ku pasardhësit e tyre sot identifikohen si kroatë.

Me kalimin e kohës:
• një pjesë mbeti katolike
• një pjesë u islamizua
• një pjesë më e vogël kaloi në ortodoksi

Pas vitit 1875, me lëvizjet e mëdha të popullsisë, fillon edhe procesi i përzierjes dhe humbjes graduale të identitetit etnik në disa zona të Sanxhakut.

Megjithatë, deri vonë, në disa fshatra si Peshter, Boroshticë, Baçic dhe Devrec, janë ruajtur gjurmë të gjuhës dhe prejardhjes shqiptare.

Një histori që tregon jo vetëm lëvizje popullsie, por edhe betejën e identitetit ndër breza.
——
Burimi:
• Noel Malcolm – Kosovo: A Short History
(trajton migrimet dhe strukturat fisnore shqiptare në rajon)
• Mark Miljani – shkrimet e tij për fiset e Malësisë (përmend Kelmendasit si arbanas)
• Giuseppe Valentini – studime mbi fiset shqiptare dhe organizimin e tyre historik
• Edith Durham – High Albania
(përshkruan fiset si Kelmendi, Hoti, Shkreli, etj.)
• Marin Bici – relacione kishtare (1610) mbi organizimin e shqiptarëve katolikë në fise
• Propaganda Fide – dokumente të shek. XVII–XVIII mbi shpërnguljet dhe gjendjen e shqiptarëve katolikë
• Illyricum Sacrum – burime mbi strukturën kishtare dhe popullsinë në trojet shqiptare
• Ottoman Defter studies – regjistrat osmanë (defterët) që tregojnë lëvizjet dhe përbërjen e popullsisë