<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: SHKENCË/TECH

Paralajmërimi i astronomëve: Yjet po “zhduken nga qielli i natës”

Yjet po zhduken nga qielli i natës para syve tanë, kanë paralajmëruar astronomët.

Çdo vit, qielli bëhet deri në 10 për qind më i ndritshëm, sipas një studimi të ri.

Kjo do të thotë se një numër i madh yjesh që dikur ishin të dukshëm tani janë të fshehura për astronomët dhe publikun.

Një fëmijë i lindur nën 250 yje të dukshëm, për shembull, do të jetë në gjendje të shohë vetëm 100 prej tyre deri në ditëlindjen e tij të 18-të, paralajmërojnë shkencëtarët.

Ndotja që po i bllokon ata yje po rritet shumë më shpejt nga sa e kemi parashikuar ne, edhe përkundër përpjekjeve për ta kufizuar atë.

Dhe mund të ketë rezultate drastike, jo vetëm për dukshmërinë e qiellit të natës, por për mjedisin, me ndikime në sistemet biologjike të kafshëve dhe njerëzve, dhe më tej.

Këto janë gjetjet e një studimi të ri që analizoi më shumë se 50,000 vëzhgime nga shkencëtarë në mbarë botën, të marra midis 2011 dhe 2022.

Studimi synonte të kuptonte plotësisht shkallën e problemit të “shkëlqimit të qiellit”.

Deri më tani, ndryshimet në shkëlqimin e qiellit janë dokumentuar pak, sepse nuk ka asnjë mënyrë të lehtë për të mbledhur informacion nga i gjithë globi.

Për të adresuar këtë, shkencëtarët përdorën informacionin e marrë nga një aplikacion që mbledh pamjet nga vende në mbarë botën dhe i mbledh ato së bashku.

Këto të dhëna mund të përdoren për të mbledhur të dhëna mbi “madhësinë kufizuese të syrit të lirë”, e cila mat ndriçimin minimal që duhet të ketë një objekt në qiell nëse mund të shihet.

Këto matje sugjerojnë se qielli është rritur në shkëlqim me 9.6 për qind çdo vit. Vlerësimet e mëparshme të mbledhura nga satelitët sugjeronin se shkëlqimi po rritej me vetëm 2 për qind.

Satelitët janë përdorur për të vlerësuar shkallën e problemit, por vuajnë sepse nuk ka asnjë që monitoron të gjithë Tokën që të jetë i sigurt për të llogaritur mënyrat se si njerëzit e shohin qiellin.

Ata gjithashtu kanë më pak gjasa të shohin dritën që del horizontalisht, si nga dritaret, por ato burime kontribuojnë ndjeshëm në ndotjen e dritës siç shihet nga njerëzit në tokë.

Një artikull mbi gjetjet, “Shkencëtarët qytetarë raportojnë reduktime të shpejta globale në dukshmërinë e yjeve nga viti 2011 në 2022”, është botuar në revistën Science.

Në përfundimin e tyre, studiuesit vënë në dukje rëndësinë e shkencëtarëve qytetarë në sigurimin e të dhënave të tilla.

Por ata gjithashtu kërkojnë që të dhënat të përdoren nga politikëbërësit, duke vënë në dukje se përpjekjet ekzistuese për të kufizuar problemin e ndotjes nga drita nuk po e ndalojnë këtë çështje të përkeqësohet.

postbck postbck