Lidhja kurioze e Ajnshtajnit me Oppenheimer dhe roli i tij në bom’bën ato’mike, mori apo nuk mori pjesë?

Të enjten, më 20 korrik, nisi shfaqjen në kinema filmi ‘Oppenheimer’, me regjisor Christopher Nolan. Ka diçka në film që ka tërhequr vëmendjen e shumëkujt dhe është prania e një figure historike si Albert Einstein, një nga mendjet më brilante në histori dhe që është i lidhur ngushtë me protagonistin e filmit.

Përtej lejeve që Nolan mori për të ndërtuar historinë e bazuar në lindjen e bombës atomike, filmi tregon një miqësi që pakkush e dinte dhe që ndodhi në jetën reale.

Në vitin 1966, një artikull nga Oppenheimer i quajtur ‘Për Albert Einstein’, shpjegoi se bashkimi mes të dyve ishte diçka përtej profesionale dhe se miqësia e tyre u ndërtua gjatë disa dekadave dhe filloi në fillim të viteve ’30.

Kur dhe si filloi lidhja e Ajnshtajnit dhe Oppenheimerit

Ishte në vitin 1932, kur fizikani vizitoi Cal Tech dhe ishte aty ku të dy u takuan për herë të parë. Diferenca në moshë mes të dyve bëri që t’i shihnin disa çështje nga një këndvështrim krejtësisht i ndryshëm dhe në fakt, Oppenheimer dikur i referohej Ajnshtajnit si dikush “plotësisht i çmendur”.

Edhe pse disa priren të mendojnë se Ajnshtajni mori pjesë drejtpërdrejt në bombën atomike, e vërteta është se ai kurrë nuk mori pjesë. Pasi mësoi se gjermanët mund të ishin afër zgjidhjes së çështjes së armëve bërthamore, ai kontaktoi me Presidentin e atëhershëm Franklin Roosevelt për t’i nxitur Shtetet e Bashkuara të ndërmarrin veprime për këtë çështje dhe të fillonin garën.

Pavarësisht gjithçkaje, Ajnshtajni gjithmonë refuzonte të ishte pjesëmarrës dhe të shfaqej si babai i bombës.

“Nëse do ta dija se gjermanët nuk do të kishin sukses në zhvillimin e një bombe atomike, do të përmbahesha dhe nuk do ndërmerja asnjë veprimi”, tha ai një herë.

Megjithatë, siç sjell Nolan në ekran, të dy arritën një pikë bashkimi dhe në vitin 1947, ata bashkëpunuan në Institutin për Studime të Avancuara.

Raporti mes tyre vijoi deri në vdekjen e Ajnshtajnit, në vitin 1955.