Alfabeti ilir, alfabeti më i vjetër në Gadishullin Ilirik

Punim shkencor interesant i autores Bisera Suljic-BoskailoNgjashmëritë e alfabetit gotik të Ulfilas me alfabetin e lashtë boshnjak. Bosančica, ose Alfabeti Iliro-Mesapian.

Ky punim diskuton ngjashmëritë dhe ndryshimet midis alfabeteve, si dhe faktet historike që tregojnë historinë e ndërsjellë të këtyre tre alfabeteve, me qëllim që të hedhin  dritë mbi të kaluarën e errët të këtyre alfabeteve dhe të tregojnë se nga vjen alfabeti i vjetër-boshnjak. Publikimi përpiqet të përgjigjet nëse alfabeti i Ulfilas ishte me të vërtetë gotik, i vjetër-boshnjak apo ilir, pasi këto duket se janë një nga alfabetet më të vjetër në Ballkan. 

Ngjashmëria dhe ndryshimet e alfabetit gotik (alfabeti biblik-gotik i Ulfilas nga shekulli i 4-të, alfabeti, që sipas shumë shkencëtarëve, Ulfilas kishte krijuar për të përkthyer Biblën në gjuhen gote), së bashku me alfabetin mesapian, dhe alfabetin e vjetër-boshnjak, i cili u gjet në zonat e Bosnjës dhe Hercegovinës dhe u vendos në variantin perëndimor të alfabetit cirilik, dhe me alfabetin e vjetër mesap-Ilir (i cili u gjet nga Nobelisti gjerman Mommsen, dhe më vonë  nga  shkencëtari i madh që po studionte kulturën dhe gjuhën ilire Hans Krahe), nuk ishte subjekt i ndonjë punimi shkencor (përveç librit “Gotët në Bosnjë” nga 2016), edhe pse këto tre alfabete janë gati identike sipas formës së tyre dhe struktures.

-The Similarities of Ulfilas’ Gothic Alphabet with the Ancient Bosnian Alphabet. Bosančica, or the Illyrian-Messapian AlphabetThis paper discusses the similarities and the differences between the alphabets, as well as historical facts that show the mutual history of these three alphabets, with the goal to shine a light on the dark past of these alphabets and show where the Old-Bosnian alphabet comes from. Additionally, the paper tries to answer whether Ulfilas’ alphabet was indeed Gothic, Old-Bosnian or Illyrian since these appear to be one of the oldest alphabets in the Balkans. 

The similarity and the differences of the Gothic alphabet (Ulfilas’ Biblical-Gothic alphabet from the 4th century, the alphabet, that, according to many scientists, Ulfilas had created in order to translate the Bible into Gothic), together with the Messapian alphabet, and the Old-Bosnian alphabet, which was found in the areas of Bosnia and Hercegovina and was placed in the Western variant of the Cyrillic alphabet, and with the old Messapian (Illyrian) Alphabet (which was found by the German Nobelist Mommsen, and later on the great scientist who was researching the Illyrian culture and language Hans Krahe), was not the subject of any scientific paper (except the book “Goths in Bosnia” from 2016), even though these three alphabets are nearly identical according to their form and structure.