Sami Frashëri: Shpëtimi a humbja e Shqipërisë është në dorët të Shqipëtarëvet

Shpëtimi a humbja e Shqipërisë është në dorët të Shqipëtarëvet.

Shqipëria sot ndodhetë në majët të një rripe fort të thellë e të tëmeruarë. Të qëndruarêté n’atë majë s’është punë që mund të bëhetë ; po që desh të qën dronjë, do të rrungullizetë nga rripa e të bëhetë një gint copë. Në dashtë të shpëtonjë, duhetë të prapsetë nga ajo majë e të zërë një vënt të sheshmë e të pafrik çimë. Shqipëria, po që të shpëtonjë nga reziketë, q’e ka në rethuarë e të hynjë n’udhët të mbrodhësë e të mbarësis bëhetë një nga më tët. Sado që vënt jo shumë i math , s’është dhe shumë m’e vogëlë se Greqia , se Sërbia , se Bullgaria , se Rumania , se Danimarka , se Belxhika , se Holanda , se Svicëra etj . , nga të cilatë sicilado është një mbretëri më vetëhe . Ndodhetë kundreq Evropës, është fqinjë me Italinë e me Austrinë. ” ) Munt shu më çpejt të hynjë në qytetëri e të përzjehetë me Ev ropënë . Ka gjithë ç’i duhetë , si e pamë më siprë. Shqipëtarëtë janë fort të xgjuar ‘ e ëçent më ; nxënie të madhe për qytetëri e për çdo farë diturije : janë trima e ushtarë të çquarë . Mëmëdheu yn ‘ i dashuri nukë ron dot edhe shu më kohë kështu si është sot ; a do të humbasë për je të e nukë do të mbesë como shqipëtar como shqipëri, un do të shpëtonjë e të ndërtohetë me një mëndyrë që të të ëmmbëllë në nët gat. Të shpëtuarët a të humburit ‘ e Shqi përisë është në dorët të Shqipëtarëvet ; në daçinë, do të shpëtojnë, në daçinë do të humbasinë. Shqipëtarëtë s’kanë nevojë të zirenë nga armëtë , të hiqenë nëpër maletë e nëpër shpellat , të vriten ‘ e të prishenë si bëjnë kombet ‘ e tjerë për tëd fitu. Shqipëtarëtë s’jan ‘aqë të shkelur’ e të poshtuarë, sa të shtrëngohenë në të këtillë marundime s’kanë nevojë të bëjnë gjë përveç se të burrërisht , të qëndrojnë në fjalë : të patundurë edhe të kërkojnë të drejtën ‘ e tire nga Tyrqia e nga Evropa . Tyrqia do t’i dëgjonjë e do t’u apë ato që kërkojnë me hir a me pahir edhe Evropa do t’u ndihnjë, si u ka ndihurë edhe kombevet të tje rë; edhe do ta shtrëngonjë Tyrqinë t’u ap ‘ edhe këty re të drejtën ‘ e tire.