Të harruar në histori – Hunzakët

Kthim tek të parët tanë (shkrimi #9)

Historinë e të parëve tanë , ne nuk e njohim edhe shumë mirë ! Kjo është ajo që ne duhet të dijmë për ne dhe popullin tonë . Në momentin kur themi se ne e dijmë gjithë historinë e të parëve tanë , në shesh , dalin të vërteta që për të cilat ne nuk e dijmë që kanë egzistuar për atë popull .

Ilirët nuk kanë qenë ai popull , që kanë jetuar vetëm në Gadishullin e sotëm Ballkanik . Ky popull me kalimin e kohës është shpërndarë , duke krijuar fise të vogla ilire , e që këto fise jetojnë në ditët e sotme . Fjala është për fisin , që sot jetojnë në Pakistan – Fjala është për Hunzakët .

Hundëza është një rajon në Pakistan i vendosur në një pllajë 2300 – 2700 metra mbi nivelin e detit dhe tërë lugina rrethohet nga male me lartësi 6000-7500 metra mbi nivelin e detit . Edhe pse vendi është malor , ai është shumë pjellor në prodhimin e zarzavateve , frutave e drithërave të ndryshme , si për shembull : patate , bizele , grurë , misër , elb , kajsi , dardhë , mollë , pjeshka , kumbulla etj . Ky është rajoni ku jetojnë Hunzakët !

“Pas provimeve , që të tre shokët e klasës në javën e parë të Korrikut 1911 u nisëm për në Pakistan . U nisëm me vapor , por udhëtimi ishte edhe me tren dhe mushka . Pas 12 ditë udhëtimi mbërritëm me plot dridhma trupi nga hajnat dhe plaçkitësit kinez dhe afgan që i takonim rrugës .

Ishte një rrugë e gjatë , fatbardhësisht probleme … kur nga një lartësi prej 7500 lmb , u shfaq Lugina e Hunzës , një luginë që të bënte te mbetsh pa fryme nga bukuria e saj .” – shkruan John Chikae në librin “Paradise on earth (Parajsa në tokë) .

Pra , paska edhe fise ilire në Pakistanin e largët ashtu siç ka edhe me mijëra arbëreshë në disa pjesë të Italisë së sotme . Kjo është me të vërtet mbresëlënëse . Ja kush janë Hunzakët : Hunzakët mendohet se janë një fis me prejardhje ilire edhe sot e kësaj dite me tradita , gjuhë dhe zakone të ndryshme , fis i cili është i vendosur në Qafiristan , aty ku e kanë kufirin e përbashkët Afganistani , Pakistani , Kina dhe Taxhikistani .

Falë zotit që edhe në këtë kohë ka grupe njerëzish që me fanatizëm ruajnë traditat , gjuhën , doket dhe zakonet e të parëve të tyre .

Tani shqiptarët mund të pyesin se si ka mundësi që ka fise ilire edhe në Pakistan . Në pika përmbledhëse , do të mundohem që të tregoj se si kanë ardhur ilirët seri në Pakistan .

Hamendja se ata janë me zanafillë ilire rrjedh nga fakti se rreth 6 mijë ushtarë ilirë , pas vdekjes së Klitit nga Aleksandri i Madh , e veçuan pozicionin e tyre prej tij dhe u endën nëpër Baktria , derisa përfunduan në Qafiristanin e sotëm , midis Afganistanin dhe Pakistanin verior . Ilirët janë në këto pjesë , që nga kohërat e lashta (rreth 2300 vite b.g) , me një fjalë janë pasardhësit e ushtarëve të Aleksandrit të Madh .

Ka edhe tipare , që e karakterizojnë këtë popullsi ilire nga banorët e tjerë të rrethinës . Ato janë se : Hunzakët janë të gjatë , ngjyra e lëkurës është e bardhë , me flokë gështenje dhe jetojnë shumë gjatë . Kurse banorët e rrethinës janë të ndryshëm nga hunzakët e vërtet .

Hunzakët ndahen në tri fise ilire : Burushtët , Kalashët dhe Pamirët . Nga emërtimet e këtyre fiseve , mund të vërejmë se të gjitha janë në gjuhën e bukur shqipe . Një tjetër vendndodhje e hunzakëve (më saktë Burushtëve) quhet Burrusheski , që disa e shpjegojnë me togfjalëshin shqip : Gjuhë e burrave ose burrërishte . Pra edhe emërtimi i fisit ilir rrjedh nga fjala shqipe : Burrë apo Burrëror .

Vajzë Kalashe (Hundëzake)

Të gjithë banorët e zonës së Qafiristanit duke përfshirë edhe Hunzakët i rezistuan futjes me detyrim të fesë myslimane dhe megjithatë edhe sot bëjnë dhe pijnë verë , siç bënin edhe të parët e tyre , Ilirët . Për këtë arsye e gjithë krahina quhet Qafiristan (nga arabishtja kafirë – të pafe , ndërsa stan-vend) . Sigurisht që hunzakët për të ruajtur me krenari traditat e të parëve të tyre , duhet që të injoronin edhe fenë e cila është e përhapur në zonat përreth) .

E veçanta e këtij populli është se ata jetojnë shumë gjatë . Këta janë pra Hunzakët ilirë , bijtë e ushtarëve të Aleksandrit (i cili ka bërë beteja të lavdishme për sundimin e botës) . Hunzakët nuk njohin fjalën sëmundje sepse nuk e kanë shijuar kurrë . Hunzakët , bijtë e ushtarët e Aleksandrit të Madh dhe Arbëreshët bijtë e Gjergj Kastriotit ! Jeta mesatare e një hundëzaku , zgjat nga 110 deri në 120 vite .

Një plak i moshuar thoshte kështu : “Ne kemi prejardhjen nga ilirët , më saktësisht nga ushtarët e Aleksandrit të Madh . Ky popull ilir me simbolet pagane , ngjyrën e syve dhe ngjyrën e ndritshme të lëkurës , të bën të kuptosh që këta janë një popull i rrallë i racës së bukur Pellazge .