<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Shkencëtarët gjejnë pika të ftohta nën koren e Tokës

Pikat e nxehta që krijuan ishujt vullkanikë si ato të Hawait, Islandës dhe ishujve Galapagos shpesh mund të rezultojnë çuditërisht të ftohta, zbulon një studim i ri.

Këto gjetje sugjerojnë se pika të tilla të nxehta mund të mos vijnë gjithmonë nga shtëllungat gjigante të shkëmbinjve të nxehtë përvëlues që dalin nga afër bërthamës së Tokës, siç mendohej më parë, vunë në dukje shkencëtarët.

Vullkanet zakonisht gjenden pranë kufijve të pllakave tektonike, të lindura nga përplasjet midis atyre pllakave gjigante shkëmbore ndërsa lëvizin në majë të shtresës së mantelit midis bërthamës dhe kores së Tokës. Shembuj klasikë të vullkaneve të tilla janë ato që përbëjnë të ashtuquajturën Unazë të Zjarrit në buzën e Paqësorit.

Megjithatë, vullkanet ndonjëherë shpërthejnë në mes të pllakave tektonike. Burimet e këtyre pikave të nxehta mund të jenë shtëllungat e mantelit , shtyllat në formë kërpudhash të shkëmbinjve të nxehtë që ngjiten nga manteli i thellë për të tharë materialin e sipërm si një pishtar fryrës. Ndërsa pllakat tektonike enden mbi shtëllunga të tilla, gjeologët mendojnë se zinxhirët e ishujve vullkanikë mund të shfaqen.

Hulumtimet e mëparshme sugjeruan se pikat e nxehta vullkanike janë afërsisht 100 deri në 300 gradë Celsius (180-540 F) më të nxehta se kreshtat në mes të oqeanit, ku magma ngrihet ndërsa pllakat tektonike shpërndahen nën ujë. Kjo mbështeti pikëpamjen se pikat e nxehta nxeheshin nga materia nga afër bërthamës së nxehtë të Tokës dhe kreshtat mes oqeanit nga shkëmbinjtë më të ftohtë të mantelit.

Tani shkencëtarët zbulojnë se shumë pika të nxehta janë në mënyrë dramatike më të ftohta nga sa mendohej më parë, duke ngritur pikëpyetje rreth origjinës së tyre. “Një pjesë e konsiderueshme e pikave të nxehta nuk përshtaten me modelin klasik të shtëllungës ,” tha Vedran Lekic, një sizmolog në Universitetin e Maryland, College Park, i cili nuk mori pjesë në këtë studim.

Në studimin e ri, studiuesit analizuan shpejtësinë e valëve sizmike që rrjedhin nëpër mantel nën pikat e nxehta të oqeanit dhe kreshtat për të vlerësuar temperaturat në ato vende. (Valët sizmike udhëtojnë më shpejt nëpër shkëmbinj të ftohtë.)

Përafërsisht 45% e pikave të nxehta janë më shumë se 155 C (279 F) më të nxehta se kreshtat e mesme të oqeanit. Megjithatë, rreth 40% janë vetëm 50 deri në 136 C (90-245 F) më të nxehta se kreshtat e mesme të oqeanit, jo veçanërisht të nxehta dhe për këtë arsye jo mjaftueshëm gjallëruese për të mbështetur ngritjen aktive të shkëmbinjve nga manteli i thellë. Për më tepër, afërsisht 15% e pikave të nxehta janë veçanërisht të ftohta, vetëm 36 C më të nxehta ose më pak se kreshtat e mesme të oqeanit.

Pikat e nxehta më të ftohta mund të kenë origjinën në mantelin e sipërm, ose nga shtëllunga të thella me lëvizje të ngadalta që kanë më shumë kohë për t’u ftohur, ose nga shtëllunga të thella që ndërveprojnë dhe ftohen nga shkëmbinjtë e mantelit që rrotullohen.

postbck postbck