Peshqit e detit hanë më pak gjatë drekës nëse e dinë se do të ketë karkaleca në vaktin e darkës

Sjellja e detit tregon aftësi komplekse njohëse dhe mbase vetë aftësinë për të vendosur, bazuar në pritjet e ardhshme. Me fjalë të tjera peshqit e detit kanë si ushqim të tyre të preferuar karkalecat. Karkalecat janë aq të preferuar për ta, saqë në një eksperiment, në të cilin ata mbanin syze 3D, u përpoqën të hanin karkaleca virtualë. Kjo preferencë e fortë u përdor nga hulumtuesit e Universitetet të Kembrixhit dhe Caen (Francë) për të studiuar aftësitë e tyre njohëse.
Rezultati i studimit të botuar në “Biology Letters” sugjeron që peshqit e detit mund të ndryshojnë zakonet bazuar në parashikimet e tyre për të ardhmen. Në praktikë, studiuesit vunë në dukje se kur deti pritej të ofrojë karkalec në mbrëmje (ushqimi i tyre i preferuar), konsumi i gaforreve atë ditë pësoi rënie. Kur përmbajtja e darkës ishte e paparashikueshme, peshqit e detit u kthyen për të ngrënë një numër më të madh të gaforreve gjatë ditës.

“Është e habitshme të shohësh se sa shpejt ndryshuan zakonet e tyre”, tha studiuesja Pauline Billard, autore e studimit. «Në vetëm disa ditë, ata mund të mësojnë të parashikojnë se kur ka të ngjarë të merrni karkaleca apo jo. Kjo sjellje shumë komplekse është e mundur vetëm falë një truri të sofistikuar». Sidoqoftë, studiuesit kanë një dyshim të vogël për të zgjidhur, përpara se të mund të deklarojnë me siguri absolute se mishi i detit merr vendime të udhëhequra nga parashikimet e ardhshme. Ata akoma nuk mund të përjashtojnë që specat e vogla t’i përmbahen kësaj filozofie.
Në çdo rast, inteligjenca e peshqve të detit është befasues, në krahasim me atë të molusqeve të tjerë. Së bashku me oktapodin dhe kallamarin, ato janë pjesë e klasës së cefalopodit, e cila rreth 550 milion vjet më parë u diferencua nga pjesa tjetër e molusqeve duke ndaluar përdorimin e guaskës.
Sipas disa teorive, ishin pikërisht aftësitë njohëse të shënjuara të cefalopodëve që i lejuan ata të braktisin guaskën mbrojtëse pa u prekur, por nuk është e qartë se si ata mund të rritnin inteligjencën e tyre në një kohë kaq të shkurtër, në të njëjtën kohë kërkohej për diçka shumë më tepër po aq e thjeshtë sa humbja e guaskës. Përgjigja mund të vinte nga studimet e fundit gjenetike mbi kafshët, shumë larg nga cefalopodët: madje edhe ujërat kanë evoluar në disa mijëra vjet, një aftësi komplekse njohëse, domethënë të njohin fytyrat . Kjo na bën të mendojmë se inteligjenca mund të evoluojë shpejt saktësisht sepse favorizohet shumë nga përzgjedhja natyrore.

Nëse në ujërat e detit dhe kallamarët përfundojnë në një mbetje guaske në kockën qendrore, te oktapodët ajo mungon plotësisht, dhe është pothuajse komike të shohësh që ata shfrytëzojnë zhdërvjelltësinë e tyre për të sulmuar guaskorët. Ndër aftësitë e shumta dhe të çuditshme të oktapodëve, ekziston edhe ajo e njohjes së vetvetes në pasqyrë, një aftësi që njihet te gjithnjë e më shumë specie. Pas primatëve, kuajve dhe zogjve, ka ardhur edhe radha e peshkut. Megjithëse aftësitë njohëse të kafshëve, shpesh trajtohen sipërfaqësisht, mungesa e vetëdijes së tyre, gjithnjë e më shumë po vihet në dyshim dhe inteligjenca njihet gjithnjë e më shumë si një avantazh i madh evolucionar.

Focus
Përgatiti Albert Vataj