Pazari i vjetër – Nga Rezarta Delisula
Nga pikëpamja arkitektonike dyqanet e pazarit të vjetër pjesën ballore e kishin më të dukshme, ndërsa pas kishin vendin për fjetje, ku bënin roje beqarët. Këtë fakt e pohon dhe Emin Riza në studimin “Qyteti dhe banesa shqiptare e mesjetës së vonë”.
Dyqanet mbylleshin me dy dërrasa të mëdha si kapakë, që më pas u zëvendësuan nga “tarabat”, që më vonë krijuan “tartabenat”, mindere të lartë gjysmë metri që nxirreshin në rrugë deri në një metër e gjysmë jashtë dyqanit. Ky sistem i tartabenave bllokoi disi shumë kalimin në rrugë, por rriti komunikimin mes dyqanxhinjve e sipas të vjetërve, tregtarët edhe urimet e ngushëllimet i prisnin në dyqan. Kafenetë, pijetoret dhe hanet gjendeshin kudo në pazarin e vjetër.
Mejhanet që menaxhoheshin nga esnafët vllahë ditët e pazarit, të enjteve e të dielave, mbusheshin plot, referuar sërish Asais. Gjatë ditëve të tjera të javës kamerierët ua çonin kafetë pronarëve nëpër dyqane. Në pazar ishte dhe një han i madh që quhej Hani i Elbasanllinjve. I ndërtuar në një sipërfaqe të madhe, fasadë me harqe e shumë dhoma, Hani i Elbasanllinjëve priste udhëtarët e largët. Një tjetër han ndodhej përbri sahatit dhe ndryshe nga ai i pazarit ishte dy katesh në formë L-je.
Hyrja e Pazarit
Asaisi përshkruan në librin e tij për mbretërinë e re se dhomat ishin shumë të thjeshta, një karrige dhe një shtrat. Në bazë të studimit të Hysës, ne sollëm një histori ndryshe, mbushur me detaje të reja për Pazarin e Vjetër, një nga pazaret, shembja e të cilit u konsiderua krim urbanistik.
* 727 dyqane
Mueller në librin e botuar për shqiptarët më 1844 shkruan, se në fund të shekullit XVIII Tirana numëronte 1000 shtëpi dhe 727 dyqane.
* 200 dyqane
Referuar Osman Myderizit, në shekullin XVIII Tirana numëronte rreth 500 familje dhe 150-200 dyqane. Shkak për rënien e pazarit u bënë luftërat.
Pjese e shkeputme nga “Tirana Mahnia” e autores Rezarta Delisula/Tirona.info/
Marrë nga faqja Tirona në Facebook
Albert Vataj Në vitin 2003, në fushat e Norfolkut në Angli, kërkuesit e antikitetit me…
Një fotografi e realizuar në Mitrovicë, në vitin 1943, na kthen në një periudhë të…
Përpara se Nikola Tesla të bëhej një nga emrat më të rëndësishëm në historinë e…
Erdhi koha e tyre, e atleteve të bardha ! Vajzat që janë fanse…
Mandarinat janë ndër agrumet më të shijshme, falë aromës dhe përmbajtje së lartë të…
Në shumë vende bregdetare të zonës së Mesdheut, njerëzit betohen për të mirat…