RETROSPEKTIVË: Mitrovicë, 1943 – Një ushtar gjerman duke trajnuar një shqiptar në hekurudhë

Një fotografi e realizuar në Mitrovicë, në vitin 1943, na kthen në një periudhë të trazuar të historisë, kur Lufta e Dytë Botërore kishte përfshirë një pjesë të madhe të Evropës. Në pamje shihen dy burra pranë binarëve të hekurudhës: një ushtar gjerman, i veshur me uniformë ushtarake, dhe një shqiptar me veshje tradicionale, të përkulur mbi një pajisje të vendosur në shina.

Sipas përshkrimit që shoqëron fotografinë, oficeri gjerman po i jep trajnim shqiptarit lidhur me punën në hekurudhë dhe ndërrimin e binarëve. Në sfond duken lokomotiva dhe terreni malor, duke krijuar një pamje të Mitrovicës së asaj kohe.

Ajo që e bën këtë fotografi interesante është mënyra se si paraqitet marrëdhënia ndërmjet dy personave. Ushtari gjerman duket se po i tregon shqiptarit mënyrën e përdorimit të pajisjes, ndërsa shqiptari është i përqendruar në veprimin që po kryejnë. Skena duket si një moment praktik pune, ku njohuritë teknike po përcillen drejtpërdrejt, në terren.

Hekurudha kishte rëndësi të veçantë në atë periudhë, jo vetëm për transportin e njerëzve dhe mallrave, por edhe për lëvizjen e trupave dhe furnizimeve ushtarake. Për këtë arsye, mirëmbajtja e binarëve dhe funksionimi i linjave hekurudhore ishin çështje me rëndësi strategjike gjatë luftës.

Fotografia nuk na tregon se kush ishte shqiptari, çfarë detyre kryente apo në çfarë rrethanash kishte përfunduar në atë trajnim. Po ashtu, nuk mund të përcaktohet vetëm nga pamja nëse bëhej fjalë për një trajnim të zakonshëm profesional apo për një veprimtari të organizuar në kuadër të nevojave të kohës. Megjithatë, ajo na jep një pamje konkrete të një momenti pune në Mitrovicën e vitit 1943.

Fotografi të tilla janë të vlefshme sepse na lejojnë të shohim të kaluarën përtej ngjarjeve të mëdha politike dhe ushtarake. Pas tyre qëndronte edhe jeta e përditshme: njerëzit që punonin, profesionet që ushtronin dhe mënyra se si zhvilloheshin aktivitetet në një kohë kur lufta kishte ndryshuar rrjedhën e jetës në mbarë rajonin.

Një çast i shkurtër, i fiksuar në fotografi, sot na shërben si dëshmi e një kohe që nuk ekziston më, por që vazhdon të na flasë përmes imazheve të ruajtura nga e kaluara.

Mitrovicë, 1943. Një moment nga puna hekurudhore gjatë Luftës së Dytë Botërore. /Trungu