Ahi! Turp e marre! Burra, le e rritun…

Çohi të dekun!
SURGITE, MORTU!
1913, Gjergj Fishta

Shqyptarë, a e ndiet? Evropa, mrrutë e ndyt’;
Shkërdhye me Evrej t’Parisit e të Londonit,
(Së cilës dreqi ia plasi të dy syt’
E marren ma s’e sheh, njitash n’ e s’vonit)
E bani gjyq, qi t’nipat e Kastrjotit
Shkejvet t’Ballkanit urë t’u rrijn mbas sodit.

Po; për shqyptarë pleqnue e ka Evropa
Qi shi njatyne urë t’u rrijn për dhe,
Të cillat kishat rrenua ua kanë me topa
E n’djep foshnjet e njoma ua kan’ re:
Qi t’ndertat vasha ua kanë korritë përdhuni
E rrugash bam jakash me dekun uni.

E mbas sodit shqyptarët n’gjuhë t’huej do t’flasin;
E gjaksvet t’vet t’bajn kta t’u ngjatët jeta?
Hajnat lapera zotni do t’thrrasin,
E t’pa rodit do t’i apin pagë e t’dheta;
Me armë shqyptare, n’za gjithmonë e n’namë,
Sogje shqyptari shkjaut do t’rrijë sod m’kamë.

Ah vaj! Ah kob! A ka ma zi n’ketë jetë?
A ka si i bahet kuj ma tepër shun’?…
Ehu! Shka do t’bajn, thue, tash shqyptarët e shkretë
Ata, qi m’vedi pas e kanë kanun’:
Ata, qi n’dej kanë gjak të Skanderbegut:
Qi sheklli mbajtë i ka për burra t’dheut?

Shka bajn shqyptarët?… Han fiq e kastraveca
E pijn’ mastikë e qesin petlla n’uej;
E ngrehen rrugës e fryhen si gjeldeca;
E rrin tue kqyrun udhës ushtarët e huej
Pale a kanë ksulen qyp a se kapelë,
A ka uficiali kalin at a pelë.

E armët e t’Parvet shkojn kta tue kërkue,
Ndo ‘i karajfile t’gjatë, a ndo ‘i tagan: –
Por, jo – mos drueni! – jo për me luftue
Me malazeza të shkyem e me ndo ‘i serbjan:
Por për me mujtë me xjerrun kund ndo ‘i grosh
Tue rrejtë me to ndo nji hinliz balosh.

Jo, po; shqyptarët kanë sod të madh kujdes…
Njata, po thonë, qi ndo ‘i miras e presin,
E druen se emta a gjyshi vrik s’u des:
Pse për Shqypni qi krajlat po ua shesin,
S’çajn kryet aspak, me sa çaj kryet un’ sod
Për shkarpa t’vjetra, qi kam shkye kahmot.

Ahi! Turp e marre! Burra, le e rritun
Me armë mizore n’dorë, e qi fatosa
T’parët i kanë pasë, me ndejë kshtu sod t’topitun
Si t’dehunt n’vorre, sod qi i mbrika sosa
Së mjerës moj Shqypni edhe shqyptarvet,
E u shueka Atdheu, e u shueka ndera e t’Parvet!

Ktu, ktu, shqyptarë!… A ndiet?… Ku e kam… Ku jeni
Mo’ leni, burra!… M’armë!…; Mbaroi Kosova!…
Janina humbi!… E ndoshta, Tepeleni…
Shkoi Manastiri, Dibra edhe Gjakova!…
Vendet ma t’mira ne na i mori shkjau,
E, shk, asht ma zi, në me vlla na dau!

Ah! M’kambë, bre burra! M’kambë! Shka jini mshehun
Ndër furrka t’gravet, si do role t’kqija?…
Sod armët duen rrok; taganat sod duhen mbrehun;
Ash turp, për Zotin! Shurdhë me hupë Shqypnia,
Mo’ leni, burra, bre! Kushtrim! Kushtrim
A gjall me nderë, a dekun grue e trim!

Ku je, Bibdoda, ti nji rrfe prej qielle?
Je derëz bujare, e trim i drejtë je!
Flamurin e Shqypnis’ sod n’ajr ti shtielle;
E grishi malet me qindrue p’r Atdhe.
Ku thembra e jote për Atdhe të shklasë,
Atje kryet tona, po për Atdhe t’humbasë!

Mo’ le Toptan, qi me shpatë tande binde
Nji shekull mbarë m’at maje Traboshi!
Prap shpatën njësh, e priju prap ti gjind’ e,

• Ndenjun n’votër s’prarohet jo kondoshi…
  Mblidh toskë e lapë, e sod për Shqyptari
  Qindro, si ‘i herë qindrove me trimni.

M’kambë Ded Gjo’ Luli! Thonë se ‘i t’biri t’shkines
Lekët e Malcis sod t’dhetat do t’ja lajn’
Se edhe do t’vejn kapicën e Cetinës:
A ‘i mend thue, ti, kaq marre do ta bajn;
Ata sokolat tu Lekët e Malcis’,
Qi aq gjak kanë derdhun për Liri t’Shqypnis’?

Jo kurr! Jo kurr! Por mbi Deçiq ti xiri
Shkaf asht i Lekë, e thueju, se Shqypnia,
Aty kufin e ka, përball me Viri,
E ke me pa ti atëherë, se rrokullija
Me çue m’e zhgulë andej, nuk mund ta hjekun;
Pse për Shqypni malcorët janë msue me dekun.

Ah! M’kambë, shqyptarë! E mos t’u lshojë, jo, zemra,
Pse Perëndija s’ka me u lanë me u thye.
T’u biejë ndër mend, se fort ma e rand asht themra.
E shkjaut kokëtrashë, se guri i vorrit m’krye.
Urra! Po, djelm! Shqyptar kushdo ka le,
N’mos mujtë shqyptar me mbetë, shqyptar t’hije n’dhe!

E n’kjoftë se lypet prej s’hyjnueshmes Mni,
Qi flije t’bahet ndo ‘i shqyptar m’thertore,
Qe, mue tek m’kini, merrni e m’bani fli
Për Shqyptari, me shue çdo mni mizore.
Oh! Edhe pa mue Shqypnija kjoftë e rrnoftë,
E nami i sajë për jetë u trashigoftë!

Po: rrnoftë Shqypnija! E porsi krypa n’Dri
E porsi krandja e thatë n’nji flakada,
U shoftë me arë, me farë, me mal e vri
Kushdo shqyptar, qi s’brohoritë me uzdajë:
Oh! Rrnoftë Shqypnija! Rrnoftë Flamuri i sajë!

(Mrizi i Zanave – Gjergj Fishta) /InforCulture.info