<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: Uncategorized

‘Faktet e Fshehura’, Lokaliteti Arkeologjik i Fafosit-Mitrovicë

Lokaliteti arkeologjik i njohur me emrin Fafos gjendet në periferi të Mitrovicës, në arealin e fabrikës së dikurshme të fosfateve (FAFOS). Është hulumtuar në periudhën kohore në vitin 1955 dhe në vitin 1961.

Fig. 47. Harta e lokalizimit të lokalitetit neolitik të Fafosit.

Gjithsej është hulumtuar një sipërfaqe prej rreth 1200 metra katrorë ku janë zbuluar gjurmë të dy vendbanimeve (rreth 200 metra larg njëra-tjetrës) të kulturës së Vinçës. Lokaliteti më i vjetër (Fafos I) përbëhej nga vendbanimi gjysmë i groposur nën dhe, me shtëpi në formë të kasolleve, kurse vendbanimi më i ri (Fafos II) përbëhej nga shtëpitë-kasolle të renditura njëra krahas me tjetrën, të cilat kanë pësuar nga ndonjë zjarr i madh. Në dy vendbanimet janë zbuluar objekte të ndryshme për përdorim të përditshëm si objekte kulti, vazo ritualesh, altar dhe figurina antropomorfe. /(Guidë Arkeologjike e Kosovës)

Ky lokalitet arekologjik, sikur edhe shumë lokalitete tjera arkeologjike në Kosovë qëllimshëm, në kohën e pushtetit jugosllav janë lënë pas dore, ose nuk janë hulumtuar aq sa duhet, madje shumë gjetje të hasura në lokalitete arkeologjike në Kosovë janë munduar të fshehen nga pushteti i at’hershëm.

Pozita gjeografike ku ndodhet ky lokalitet shihet se është parë si pozitë shumë e favorshme për jetesë në përiudhen nolitike. Një fushë e rrafshët e rrethuar me male, dhe që në afërsi ka lumin Sitnica duhet të ketë qenë një vend i përshtatshëm për banim në periudhën neolitike.

-46a. Kapak prozopomorf të punuara nga argjila e pjekur, i stilizuar me motive dhe me ornamentim të shkëlqyeshëm artistik, zbuluar në Fafos. (Muzeu i Kosovës).

Qytetar të Mitrovicës, posaqërisht banorë të fshatit Shupkofc ku edhe ndodhet lokaliteti i Fafosit, dëshmojnë bindshëm se në vitet e 50-ta të shekullit 20, kanë hasur në artefakte të ndryshme në mënyrë të rastësishme përgjatë punimit të tokave bujqësore, kullotjes së bagëtive etj. Më vonë, artefaktet e gjetura u vertetua se ishin pjesë e një lokaliteti të madh arkeologjik të periudhes së neolitit të njohur si kultura e Vincës.

Me fillimin e ndertimit të fabrikës së fosfateve, lolakiteti arkologjike i Fafosit doli në pah edhe më shumë. Ndertimi i fabrikës u ndalu për një kohë dhe filluan hulumtimet për gjetjet arkeologjike.

Dëshmitarët e kohës pohojnë se kanë parë për një periudhë rreth 6 vjeçare, aq sa ka zgjatur edhe hulumtimi në këtë lokalitet, të merren artefakte të shumta siç kanë qenë figura antropomorfe, vazo, objekte kulti, madje edhe eshtra të njerëzve.

Shumica prej tyre u dërguan në Beograd të Sërbisë për të mos u kthyer edhe sot e kësaj dite, ndërsa një pjesë më e vogël prej tyre mbeti në Kosovë, për tu ekspozuar në Muzeun e Kosovës e disa prej tyre i posedon edhe Muzeu i qytetit të Mitrovicës.

Tavolinë apo altar kulti me tre këmbë, punuara nga argjila e pjekur, zbuluar në Fafos. (Muzeu i Kosovës).

Pas përfundimit të gjetjeve përgjatë periudhës kohore 1955-1961, fabrika u ndertua dhe ky lokalitet u mbulua qëllimshëm nga organet e shtetit jugosllav të asajë kohe. Në suaza normale ky lokalitet do të duhej të futej nën mborojtje shtetërore për hulumtime të mëtjeshme.

Figurinë e kentaurit (Muzeu i Kosovës)

Fabrika e fosfateve në atë vend të ndërtuar jo vetëm që humbi gjurmë të një lokaliteti të madh arkeologjik-kulturor, por ishte edhe shumë e dëmshme për banorët e fshatit Shupkofc dhe rrethinë. Tymi i fabrikës kishte veti helmuese, sa që banoërt e Mitrovicës tregojnë se për shkak të fabrikës shumë familje u detyruan të ndërrojnë vendbanim, e madje edhe kafshët e shpezët në atë vend nuk mund të bënin një jetesë normale. /InforCulture.info

postbck postbck