Temperatura e lartë (ethja) prej shekujsh ka qenë burim dileme dhe frike. A i ndihmon trupit apo i bën dëm?
Në Greqinë e lashtë, Hipokrati besonte se ethet kishin veti shëruese dhe se “zienin” sëmundjen brenda trupit. Vetëm më vonë, rreth shekullit XVIII, mjekët filluan ta shihnin ethen si sëmundje më vete, e cila mund “ta ziente” vetë pacientin, ndaj edhe e trajtonin agresivisht.
Sot e dimë se temperatura e lartë është pjesë e mekanizmit natyror të sistemit imunitar kundër infeksioneve. Shfaqet te njeriu, por edhe te shumë specie të tjera shtazore. Gjithnjë e më shumë kërkime tregojnë se ngritja e temperaturës mund t’i ndihmojë trupit të largojë viruset, edhe pse mekanizmi nuk është shpjeguar plotësisht.
– E dimë që ekziston një lidhje mes temperaturës dhe viruseve, por në nivel molekular ende nuk kuptojmë saktësisht si ndikon nxehtësia tek ato, shpjegon mikrobiologu Sam Wilson nga Universiteti i Kembrixhit.
A godet nxehtësia drejtpërdrejt virusin, apo vetëm forcon imunitetin?
Ekzistojnë dy teori kryesore. Njëra thotë se nxehtësia e dëmton vetë virusin, e ngjashme me idenë e Hipokratit. Tjetra sugjeron se temperatura e lartë nuk është “luftëtari” kryesor, por nxitës i fuqizimit të imunitetit ose një efekt anësor i reagimit mbrojtës të trupit.
Sepse shkenca ende nuk ka një përgjigje të prerë, Wilson dhe ekipi i tij realizuan një studim të publikuar në revistën Science. Rezultatet e tyre tregojnë se, të paktën te minjtë, vetë temperatura e lartë mjafton për të frenuar disa viruse, transmeton Telegrafi.
Si e provuan këtë?
Për të testuar teorinë, shkencëtarët përdorën virusin e gripit të shpendëve. Shpendët kanë temperaturë më të lartë trupore se njerëzit, prandaj viruset që i infektojnë ato janë të adaptuara ndaj nxehtësisë. Studiuesit identifikuan një pjesë të gjenomit të virusit – PB1 që e ndihmon atë të mbijetojë në temperatura të larta. Më pas këtë pjesë e futën brenda një virusi njerëzor të gripit dhe krijuan dy versione pothuajse identike: një të zakonshëm dhe një “rezistent ndaj nxehtësisë”.
Minjtë janë model ideal për eksperiment, sepse nuk zhvillojnë ethe në mënyrë natyrale kur infektohen me grip. Kjo u lejoi shkencëtarëve t’ua rritnin në mënyrë artificiale temperaturën e mjedisit, duke simuluar ethet.
Rezultatet ishin shumë të qarta: në temperaturë normale, të dy grupet e minjve u sëmurën njësoj. Por në kushte më të ngrohta, minjtë e infektuar me virusin “e zakonshëm” u sëmurën shumë më pak. Ata me virusin rezistent ndaj nxehtësisë përsëri u prekën rëndë. Kjo do të thotë se vetë nxehtësia luajti rol vendimtar në frenimin e infeksionit.
– Studimi konfirmon se temperatura është një pjesë e rëndësishme dhe efikase e mbrojtjes ndaj infeksioneve, thotë mikrobiologu Daniel Barreda nga Universiteti i Albertës, i cili nuk mori pjesë në studim. Megjithatë, ai shton se kjo nuk përjashton mundësinë që ethet njëkohësisht të forcojnë edhe funksionimin e sistemit imunitar.
Çfarë do të thotë kjo për njerëzit?
Pavarësisht rezultateve premtuese, ekspertët paralajmërojnë se sistemi imunitar i njeriut dhe ai i minjve ndryshojnë. Mjeku urgjentist Joe Alcock thekson se temperatura shumë e lartë mund të jetë e rrezikshme për njerëzit, sepse dëmtimi i qelizave ndodh shpejt në nivele ekstreme.
Megjithatë, të gjitha provat kujtojnë se ethet nuk janë rastësi, ato ekzistojnë për një arsye. Por në praktikën e përditshme, shpesh reagojmë automatikisht: sapo rritet temperatura, marrim paracetamol ose ibuprofen.
– Pyetja është: duke marrë ilaçe për të ulur temperaturën gjatë një infeksioni viral, a ia vështirësojmë trupit luftën ndaj virusit? – thotë Alcock. Kjo mbetet ende një dilemë e hapur.
Kur duhet ulur temperatura dhe kur duhet lënë të bëjë punën e vet?
Ilaçet kundër temperaturës kanë rol të rëndësishëm, veçanërisht kur ethet janë shumë të larta, te foshnjat dhe fëmijët e vegjël, te pacientët kronikë dhe te personat që nuk përballojnë dot simptomat.
Por shkenca po na shtyn gjithnjë e më shumë drejt kujdesit: ndonjëherë trupi e di vetë më mirë si ta mposhtë virusin dhe meriton pak hapësirë që të punojë, të paktën derisa temperatura të arrijë nivelin e njohur, rreth 38.5°C. /Telegrafi/
Një mace shtatëvjeçare me emrin ‘Nimis’ është kthyer në një nga personazhet më…
Ndonjëherë, në trup shfaqen njolla me ngjyrë të kaltër, vjollcë apo të verdhë, edhe…
Koha që nevojitet për të humbur peshë ndryshon nga personi në person. Faktorë…
Nga Albert Vataj Një përbërës natyror i helmit të bletës, melitina, ka demonstruar aftësi të…
Në vitin 1902, në punishte të vogla të prodhimit të thikave në Francë, mund…
A mund të ofrojë një përllogaritje e re, e bazuar në dy tregues…