<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Rreziku/ Shkencëtarët: Toka mund të ketë thyer shtatë nga nëntë kufijtë planetarë

Qytetërimi industrial është afër thyerjes së një kufiri të shtatë planetar dhe mund ta ketë kaluar tashmë atë, sipas shkencëtarëve që kanë përpiluar raportin e fundit mbi gjendjen e sistemeve të mbështetjes së jetës në botë.

“Acidifikimi i oqeanit po i afrohet një pragu kritik”, veçanërisht në rajonet me gjerësi më të lartë, thotë raporti i fundit mbi kufijtë planetarë. “Acidifikimi në rritje përbën një kërcënim në rritje për ekosistemet detare.”

Raporti, nga Instituti i Potsdamit për Kërkimin e Ndikimit Klimatik (PIK), bazohet në vite kërkimore që tregojnë se ekzistojnë nëntë sisteme dhe procese – kufij planetarë – që kontribuojnë në stabilitetin e funksioneve të planetit për mbështetjen e jetës.

Pragjet përtej të cilave ato nuk mund të funksionojnë siç duhet, tashmë janë shkelur në gjashtë. Ndryshimet klimatike, futja e entiteteve të reja, ndryshimi në integritetin e biosferës dhe modifikimi i flukseve biogjeokimike gjykohen të jenë në zona me rrezik të lartë, ndërkohë që kufijtë planetarë gjithashtu tejkalohen në ndryshimin e sistemit të tokës dhe ndryshimin e ujërave të ëmbla, por në një masë më të vogël. Të gjitha janë përkeqësuar, sipas të dhënave.

Hollimi i ozonit stratosferik ka mbetur i qëndrueshëm, megjithatë, ka pasur një përmirësim të lehtë në ngarkimin e aerosolit atmosferik, thotë studimi.

Në një konferencë që përshkruan gjetjet, Levke Caesar, një fizikan i klimës në PIK dhe bashkëautor i raportit, tha se kishte dy arsye që nivelet e acidifikimit të oqeanit ishin shqetësuese.

“Një është [që] treguesi për acidifikimin e oqeanit, i cili është gjendja aktuale e ngopjes së aragonitit, ndërsa është ende në hapësirën e sigurt të funksionimit, po i afrohet pragut të kalimit të kufirit të sigurt,” tha Cezari.

“E dyta është se ka në fakt disa studime të reja që janë publikuar gjatë viteve të fundit që tregojnë se edhe këto kushte aktuale mund të jenë tashmë problematike për një sërë organizmash detarë, duke sugjeruar nevojën për të rivlerësuar se cilat nivele mund të jenë në të vërtetë dhe që quhet i sigurt.”

Acidifikimi i oqeanit po përkeqësohej globalisht, me efektet më të theksuara në Oqeanin Jugor dhe Oqaeanin Arktik, shtoi ai.

Acidifikimi i oqeanit është fenomeni i rritjes së aciditetit (uljes së pH) në ujin e oqeanit për shkak të përthithjes së CO 2 atmosferik. Procesi jo vetëm që dëmton organizmat kalcifikues, duke çuar potencialisht në prishjen e rrjetës ushqimore, por gjithashtu redukton efikasitetin e oqeanit për të vepruar si një lavaman jetik i karbonit.

“Kjo ilustron lidhjen midis acidifikimit të oqeanit … dhe integritetit të biosferës,” tha Cezari. “Në të vërtetë, një nga mesazhet kryesore të raportit tonë është se të nëntë kufijtë planetarë janë shumë të ndërlidhur.

“Kjo do të thotë se çdo shqetësim njerëzor i mjedisit global që ne vëzhgojmë për momentin … nuk mund të trajtohet sikur të ishin çështje të veçanta, e cila është mënyra se si trajtohet kryesisht në këtë moment. Sepse ky lloj i qasjes injoron që komponentët e sistemit të Tokës ndërveprojnë vazhdimisht, duke formuar një rrjet të madh ku ndryshimet në një zonë prekin të tjerat.”

Shkenca e kufijve planetarë u krijua në vitin 2009 nga Johan Rockstrom, drejtor i IPK-së dhe të tjerë. Në atë hulumtim dhe në dy raporte pasuese, studiuesit identifikuan dhe përcaktuan kufijtë në lidhje me ndryshimin e klimës, biosferën, ndryshimin e sistemit të tokës, ndryshimin e ujërave të ëmbla, rrjedhat biogjeokimike, acidifikimin e oqeanit, ngarkimin e aerosolit atmosferik, varfërimin e shtresës së ozonit dhe futjen e entiteteve të reja, si p.sh. kimikate sintetike, ndaj mjedisit.

Shkelja e kufijve në secilën prej këtyre zonave rrezikon të prishë stabilitetin dhe qëndrueshmërinë e gjendjes së planetit që ka vazhduar për 12,000 vitet e fundit dhe që ka lejuar ngritjen e qytetërimit kompleks njerëzor.

Raporti, i cili erdhi një vit pas të fundit, është i pari nga ato që tani do të jenë “kontrollet vjetore të shëndetit planetar” të publikuar nga IPK-ja, tha Rockstrom.

“Ne e pranojmë se shëndeti i planetit … është në një rrezik të tillë sot, saqë edhe ne në shkencë duhet të ngrihemi dhe të dalim menjëherë në zonën e pakëndshme dhe të themi se tani po angazhohemi të prodhojmë çdo vit një matje shkencore të të gjithë shëndetit. vlerësimi – një vlerësim rreziku – përtej të gjithë kufijve planetarë,” tha ai. “Kjo është shumë më tepër se shkenca, kjo është shkencë për ndryshim.”

admin admin

Recent Posts

Çfarë është frymëmarrja e zhurmshme në çastet e fundit të jetës dhe pse shfaqet

    Një zhurmë vdekjeprurëse, një tingull i lagësht dhe gurgullues kur merr frymë një…

2 days ago

Mund të paralajmërojë vdekjen e papritur! Zbulimi i ri me inteligjencën artificiale që po habit shkencëtarët

    Shkencëtarët kanë zbuluar një sinjal të fshehur në ekzaminimet e zakonshme të zemrës,…

2 days ago

Pse domatja shkakton alergji te disa njerëz? Ja çfarë duhet të dini

    Domatja është një nga perimet më të përdorura në ushqimin e përditshëm, por…

2 days ago

Ndezët ngrohjen? Kujdes, këto gabime sjellin lagështirë dhe myk në shtëpi!

    Me ardhjen e ditëve të ftohta dhe ndezjen e ngrohjes, në shumë apartamente…

2 days ago

Çfarë të hani në darkë për të fjetur më mirë? Këshillat e një endokrinologeje

Të mbyllësh sytë në mbrëmje dhe t’i hapësh vetëm kur bie alarmi. Për shumë njerëz,…

2 days ago

Gështenjat kurojnë këto sëmundje

Ato janë ushqimi simbolik i vjeshtës, të shijshme dhe të vlerësuara në një mori përgatitjesh…

2 days ago