<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>
Categories: KËSHILLA

Çfarë të hani në darkë për të fjetur më mirë? Këshillat e një endokrinologeje

Të mbyllësh sytë në mbrëmje dhe t’i hapësh vetëm kur bie alarmi. Për shumë njerëz, një natë e tillë mbetet dëshirë: gjumi vonon, ndërpritet disa herë ose përfundon pa atë ndjesinë e çlodhjes që prisnim.

Edhe ajo që hamë në darkë mund të ndikojë. Jo vetëm ushqimet që zgjedhim, por edhe sasia, mënyra e gatimit dhe koha që kalon mes vaktit dhe shtrirjes në shtrat.

Për këtë lidhje, ELLE ka biseduar me Annamaria Colao, profesoreshë e Endokrinologjisë dhe Onkologjisë Molekulare në Universitetin Federico II të Napolit.

Cila është lidhja mes ushqimit dhe cilësisë së gjumit?

Colao e vendos theksin te roli që ka gjumi në rikuperimin e organizmit. Ai nuk është thjesht një pushim nga aktivitetet e ditës. Gjatë tij vazhdojnë procese të rëndësishme për funksionimin e sistemit imunitar, metabolizmin dhe riparimin e indeve.

Një darkë shumë e bollshme, ushqimet që na shkaktojnë rëndesë dhe alkooli mund ta vështirësojnë pushimin e natës. Këshilla praktike është të mos e ngarkojmë vaktin e fundit me sasi të mëdha dhe gatime shumë të yndyrshme.

Gjumi i mirë mbështet shëndetin, por shpjegimi se gjatë natës organizmi “pastrohet” dhe kështu shtyn pothuajse të gjitha sëmundjet joinfektive është një përgjithësim. Proceset e rikuperimit janë më komplekse dhe gjumi nuk përbën garanci kundër sëmundjeve.

A ndikon gjumi i keq në metabolizëm dhe në shtimin në peshë?

Po, gjumi dhe metabolizmi janë të lidhur. Colao ndalet veçanërisht te melatonina dhe hormoni i rritjes, i njohur si GH.

Melatonina prodhohet nga gjëndra pineale dhe ndihmon në sinkronizimin e ritmit gjumë-zgjim. Prodhimi i saj lidhet me ciklin dritë-errësirë, ndërsa ekspozimi ndaj dritës së fortë në mbrëmje mund ta pengojë këtë proces.

Hormoni i rritjes ka rëndësi jo vetëm gjatë fëmijërisë dhe pubertetit, por edhe më vonë, për mirëmbajtjen e indeve dhe metabolizmin. Një pjesë e rëndësishme e çlirimit të tij lidhet me gjumin e thellë. Megjithatë, marrëdhënia mes gjumit dhe peshës nuk shpjegohet vetëm nga këto dy hormone dhe nuk do të thotë se çdo natë e ndërprerë shkakton automatikisht grumbullim dhjami.

Në intervistë, Colao përdor metaforën e “trenave të gjumit”, duke e vendosur të parin para mesnatës. Në praktikë, nuk ekziston një orar i tillë i njëjtë për të gjithë. Gjumi zhvillohet në cikle që përsëriten gjatë natës, ndërsa koha e përgjumjes ndryshon sipas ritmit biologjik dhe zakoneve të individit.

Si mund të duket një darkë që e lehtëson pushimin?

Colao sugjeron ushqime të gatuara thjesht dhe një vakt që nuk lë ndjesi rëndese. Perimet e gatuara mund të tolerohen më lehtë nga disa njerëz sesa sasi të mëdha perimesh të pagatuara.

Nëse vakti nuk është tërësisht bimor, ajo propozon një porcion të vogël proteinash, si peshku ose të bardhat e vezëve. Për gatimin rekomandon avullin, zierjen ose pjekjen në skarë, me pak vaj të shtuar në fund, duke kufizuar të skuqurat dhe salcat e yndyrshme.

Në darkë mund të ketë vend edhe për karbohidrate. Ndër shembujt që përmend janë kuskusi dhe supat me perime e bishtajore. Zgjedhja dhe sasia duhen përshtatur edhe me mënyrën si i toleron secili këto ushqime.

Colao këshillon gjithashtu që darka të mos lihet shumë vonë. Koha e tretjes ndryshon sipas përbërjes dhe madhësisë së vaktit, ndaj “tre ose katër orë për proteinat” nuk është një rregull i pandryshueshëm. Një orientim praktik nga Instituti Amerikan për Plakjen është shmangia e vakteve të mëdha në dy ose tre orët para gjumit.

Çfarë vëmendjeje të veçantë duhet t’i kushtojnë gratë gjumit?

Ndryshimet hormonale gjatë ciklit menstrual dhe periudhës së menopauzës mund të ndikojnë si në oreks, ashtu edhe në gjumë.

Colao përmend dëshirën më të madhe për ushqime të ëmbla para menstruacioneve, irritimin dhe zgjimet gjatë natës. Megjithatë, preferencat ushqimore nuk përcaktohen vetëm nga gjinia ose nga një hormon i vetëm.

Gjatë kalimit drejt menopauzës, afshet, djersitjet e natës dhe ndryshimet e humorit mund ta vështirësojnë pushimin. Strategjitë ushqimore dhe zakonet e gjumit mund të ndihmojnë, por kur simptomat ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme, nevojitet vlerësim individual. Terapia hormonale mund të jetë një mundësi për disa gra, sipas simptomave dhe historisë shëndetësore, por nuk është zgjidhje e përshtatshme për të gjitha.

Si duhet të ndryshojë darka me kalimin e moshës?

Sipas Colao, me kalimin e viteve bëhet edhe më e rëndësishme të shmangen darkat e rënda dhe të mbrohet pushimi i natës.

Ajo përmend edhe time-restricted eating, mënyrën e të ushqyerit ku vaktet përqendrohen brenda një intervali të caktuar orësh gjatë ditës.

Kjo qasje po studiohet për ndikimin në shëndetin metabolik. Megjithatë, nuk është provuar se zgjat jetën te njerëzit dhe nuk duhet paraqitur si një mekanizëm i garantuar “rigjenerimi qelizor”. Me kalimin e moshës, rëndësi ka edhe ruajtja e një ushqyerjeje të mjaftueshme dhe të ekuilibruar.

Cilat ushqime dhe zakone mund ta prishin gjumin?

Në krye të listës, Colao vendos vaktet shumë të yndyrshme, gatimet e rënda dhe pijet alkoolike, nga vera te koktejet dhe pijet e forta.

Alkooli ka një efekt që mund të na mashtrojë: fillimisht na bën të ndihemi të përgjumur, por më pas mund të shkaktojë gjumë më të lehtë dhe zgjime gjatë natës. Pra, të të zërë gjumi më shpejt nuk do të thotë domosdoshmërisht të flesh më mirë.

Ndikojnë edhe zakonet pas darkës. Drita e fortë, telefoni dhe televizori mund të vonojnë përgatitjen e organizmit për gjumë. Një mbrëmje më e qetë, me ndriçim të zbutur dhe më pak ekrane, e ndihmon këtë kalim.

A ka një orar të fundit për darkën?

Nuk ka një orë të vetme që u përshtatet të gjithëve. Colao dallon mes kronotipit të mëngjesit, njerëzve që zgjohen dhe përgjumën herët, dhe atij të mbrëmjes, atyre që natyrshëm ndihen më aktivë më vonë.

Megjithatë, të qenët “njeri i mëngjesit” nuk garanton jetë më të gjatë. Një studim finlandez me ndjekje 37-vjeçare gjeti se lidhja mes kronotipit të mbrëmjes dhe vdekshmërisë shpjegohej në një masë të madhe nga duhani dhe alkooli.

Për organizimin e darkës, më e dobishme është të merret parasysh ora e zakonshme e gjumit dhe të lihet një interval i arsyeshëm pas një vakti të madh. Rregullsia e orareve ka më shumë vlerë sesa përpjekja për t’iu bindur një kufiri të njëjtë për të gjithë.

Karbohidratet në darkë duhen shmangur? Po çokollata?

Colao nuk rekomandon përjashtimin e karbohidrateve nga vakti i mbrëmjes. Ato mund të jenë pjesë e darkës, duke pasur parasysh sasinë dhe përbërjen e përgjithshme të vaktit.

Ajo përmend edhe një porcion të vogël çokollate të zezë, rreth 10 gramë, si një kënaqësi që mund t’ia lejojmë vetes. Shpjegimi i saj lidhet me triptofanin, një aminoacid që merr pjesë në prodhimin e serotoninës dhe, përmes saj, të melatoninës.

Por kjo rrugë biologjike nuk provon se një copë çokollatë përmirëson gjumin. Çokollata përmban edhe kafeinë, e cila mund ta pengojë atë, veçanërisht te personat e ndjeshëm. Mund të shijohet si ushqim, por nuk është një ndihmë e provuar për të fjetur.

admin admin

Recent Posts

Çfarë është frymëmarrja e zhurmshme në çastet e fundit të jetës dhe pse shfaqet

    Një zhurmë vdekjeprurëse, një tingull i lagësht dhe gurgullues kur merr frymë një…

3 hours ago

Mund të paralajmërojë vdekjen e papritur! Zbulimi i ri me inteligjencën artificiale që po habit shkencëtarët

    Shkencëtarët kanë zbuluar një sinjal të fshehur në ekzaminimet e zakonshme të zemrës,…

4 hours ago

Pse domatja shkakton alergji te disa njerëz? Ja çfarë duhet të dini

    Domatja është një nga perimet më të përdorura në ushqimin e përditshëm, por…

4 hours ago

Ndezët ngrohjen? Kujdes, këto gabime sjellin lagështirë dhe myk në shtëpi!

    Me ardhjen e ditëve të ftohta dhe ndezjen e ngrohjes, në shumë apartamente…

5 hours ago

Gështenjat kurojnë këto sëmundje

Ato janë ushqimi simbolik i vjeshtës, të shijshme dhe të vlerësuara në një mori përgatitjesh…

7 hours ago

Personat që kanë këtë problem shëndetësor nuk guxojnë të hanë mandarina

Personat që vuajnë nga refluks gastroezofageal (GERD), gastriti, ulçera e stomakut, sëmundjet e rënda të…

9 hours ago