<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: KULTURË

Kultura dhe personat me aftësi të kufizuara – një realitet i padukshëm

Kultura shpesh përshkruhet si pasqyrë e shoqërisë. Por çfarë ndodh kur një pjesë e shoqërisë nuk mund ta shohë, dëgjojë apo përjetojë këtë pasqyrë?
Personat me aftësi të kufizuara, në Shqipëri dhe Kosovë, vazhdojnë të jenë publiku i harruar i jetës kulturore – jo për mungesë interesi, por për mungesë qasjeje.

Së fundmi, Organizata për Hulumtime dhe Vetëdijësim Shoqëror-Trungu ka ngritur problematikën e mungesës së kushteve që mundësojnë qasjen e përsonave me aftësi të kufizuar në objektet e trashëgimisë kulturore e historike në vend, duke vënë theks të vëcantë në qytetin e Mitrovicës, qytet në të cilin ushtron edhe veprimtarinë e saj si organizatë kulturore.

Por sa sjhumë rëndësi po i japin kësaj problematike institucionet që në parim janë përgjegjëse për krijimin e këtyre kushteve? A duhet që në shekullin që jetojmë, personat me aftësi të kufizuara të privohen nga kjo qasje për mungesë të kushteve bazë?

Çfarë nënkupton “qasja kulturore”?

Qasja nuk është vetëm rampë.

Ajo përfshin:

Qasje fizike: hyrje, ashensorë, tualete të përshtatura
Qasje vizuale: përshkrime audio për persona të verbër
Qasje dëgjimore: titra dhe gjuhë shenjash për persona të shurdhër
Qasje njohëse: gjuhë e thjeshtë, shpjegime të kuptueshme
Qasje digjitale: faqe kulturore të lexueshme nga screen reader

3. Gjendja aktuale: kultura që nuk i sheh të gjithë

Në shumicën e institucioneve kulturore:

Muze pa ashensor
Monumente historike me shkallë të pakapërcyeshme
Teatre pa titra ose interpret në gjuhën e shenjave
Festivale pa informacion të qasshëm

Shpesh zgjidhja justifikohet me “objekt i vjetër” ose “mungesë fondesh”.

A ka kuptim ruajtja e trashëgimisë nëse ajo përjashton një pjesë të shoqërisë?

4. Personat me aftësi të kufizuara si krijues kulture

Ata nuk janë vetëm publik – janë:

artistë
aktorë
shkrimtarë
muzikantë

Por:

rrallë ftohen në skena kryesore
pak mbështetje institucionale
pothuajse zero përfaqësim në politikat kulturore

5. Pse ky realitet mbetet i padukshëm?

Sepse:

personat me aftësi të kufizuara nuk përfshihen në planifikim
projektet kulturore nuk e kanë qasjen si kriter
raportet flasin për “evente”, jo për pjesëmarrje reale
mungon presioni publik dhe mediatik

Media ka rol kyç: ajo vendos çfarë shihet dhe çfarë heshtet.

6. Shembuj pozitivë (dritë në fund të tunelit)

Ka iniciativa që tregojnë se është e mundur:

guida audio në muze
ekspozita prekëse për persona të verbër
shfaqje teatrore me titra
projekte komunitare gjithëpërfshirëse

Edhe një shembull i vogël ka ndikim të madh.

7. Çfarë duhet të ndryshojë?

Qasja të jetë kusht për financim publik
Përfshirja e personave me aftësi të kufizuara në planifikim
Trajnim i stafit kulturor
Digjitalizim i përmbajtjes kulturore
Media të raportojë më shumë për këtë temë

Një shoqëri nuk matet nga bukuria e monumenteve të saj, por nga kush lejohet t’i përjetojë ato. Kultura që nuk është e qasshme për të gjithë, nuk është vërtet kulturë publike.

Trungu&InforCulture.info

admin admin