Tregtia e lëkurëve të maces, nga Shkodra në Venedik?!

TREGTIA E LËKURËVE TË MACES, NGA SHKODRA NË VENEDIK
faksimil nga Gazzetta di Cattaro

Gëzofi i maces përdorej për veshje në Venecia, pasi importohej që nga Mesjeta. Nuk dihet saktësisht se cilat veshje bëheshin nga gëzofi i maces, apo nëse përdoreshin edhe në mjedise ushtarake. Megjithatë, kemi referenca të ndryshme për importet dhe ngarkesat e anijeve.

Për shembull, në Fondo dei V Savi alla Mercanzia, gëzofi i maces përmendet shpesh midis mallrave që vinin nga Shkodra, në Shqipërinë Osmane.
Ato niseshin me anije nga Liqeni i Shkodrës dhe kalonin lumin e Bunës për në Adriatik në rrugën e tyre për në Venecia.
Në faksimilin e treguar në foto kemi një manifest tregtie

Ky është përkthimi në shqip i një manifesti tregtar të vitit 1784, i cili dokumenton lundrimin nga lumi Buna (Shkodër) drejt Venedikut.
Tregtaret nga Shkodra dhe marrësit në Venedik duke shënuar sasinë dhe peshën e mallrave në Litra, njësi matse pesh3 veneciane, e njëjtë me Libren italiane apo Poundin:

Alil Mura derguar Mustafa Muicovich 75 Balla 10,830libra
Braho Oggi Huma dërguar Husen Oggi Huma 78 Balla 11,068libra
Jaip Giarefi dërguar Francesco Domenico Minenti 139 Balla 20,045libra

​Përkthimi në shqip i tekstit në foto:

​Lavdi Zotit dhe Zonjës së Këshillit të Mirë
​Manifesti i ngarkesës i kryer në këtë Lumë të Bunës së Shkodrës nga i lartpërmenduri Kapiten Paolo Mich nga Dobrota, mbi trabakullon (anijen) e quajtur “Zonja e Rozares dhe Shën Antoni i Padovës”, për llogari të tregtarëve shkodranë dhe e drejtuar, dashtë Zoti, për në Shkëlqesinë e Saj Dominante (Venedik).

​Shkodër, më 29 Mars 1784

​m.o [Meritë] Ka ngarkuar tregtari Alil Mura shkodran, për t’ia dorëzuar në Venedik vëllait të tij, zotit Mustafa Muicovich ose kujtdo që do të jetë në vend të tij:
Llesh i Finë, 75 Baleta . . . . . Litra 10830

​m.o [Meritë] Ka ngarkuar tregtari Braho Oggi Huma shkodran, për t’ia dorëzuar në Venedik zotit Husen Oggi Huma ose kujtdo që do të jetë në vend të tij:
Llesh i Finë, 78 Baleta . . . . . Litra 11068

​m.o [Meritë] Ka ngarkuar tregtari Jaip Giarefi shkodran, për t’ia dorëzuar në Venedik zotit Francesco Domenico Minenti ose kujtdo që do të jetë në vend të tij:
Llesh i Finë, 139 Baleta . . . . . Litra 20045

Shënimi i mallrave të ngarkuara në anijen “Madonna del Rosario e S. Antonio da Padova” (Zonja Jonë e Rruzares dhe Shën Antoni i Padovës) që lundronte për në Venecia, e marrë me qira nga disa tregtarë shkodranë, i datës 24 mars 1784, dhe i përpiluar nga Kapiteni Paolo Illich i Dobrotës, përmend disa lëkura maceje.
Në mënyrë specifike, këto, të mbledhura në tre pako, me peshë 475 paund, u ngarkuan në emër të tregtarit shkodran Beitto Rossi, për t’u dorëzuar në Venecia te Z. Sair Mustafà ose dikush në emër të tij.
Një tjetër shënim është ai i Kapiten Antonio Sbutega të Perzagnos, që lidhet me mallrat e ngarkuara në anijen e tij “Madonna del Rosario” (Zonja Jonë e Rruzares) në emër të tregtarëve shkodranë, gjithashtu të destinuara për në Venecia. Shënimi ose “manifesti i ngarkimit” është i datës 14 qershor 1785 dhe thotë:
“Sonte, tregtari Giacomo Mussani Scuttarino është ngarkuar për t’ia dorëzuar në Venecia vëllait të tij Nicollò Mussani. Kam për këdo që të jetë: Lesh Scuttarina, Bale Nr. 59, 16,160 paund.
Lëkura maceje, Bale Nr. 1, të përbëra nga lëkura Nr. 233 dhe një gëzof ariu, 195 paund.

Një tjetër shënim që dokumenton këtë tregti është marrë nga “Manifesti i Ngarkimit” i pronarit Felice Belemo da Chioggia, i datës 6 tetor 1784.
Midis mallrave të ngarkuara në anijen e tij të quajtur Sant’Antonio da Padova, të marrë me qira në emër të tregtarëve shkodran dhe të drejtuar për në Venecia, përmendet:
“Sonte, tregtari Murlo Bardiza Scuttarino është ngarkuar për t’ia dorëzuar në Venecia Z. Nidar Dema ose kujtdo që të jetë ai: Lesh Scuttarina, Balet Nr. 59, 16,160 paund.
Lëkura maceje, Balet Nr. 1, të përbëra nga lëkura Nr. 233 dhe një gëzof ariu, 195 paund. Baleti i maces Nr. 2, lëkura Nr. 599, 328 paund.