Nga bretkosat helmuese te fluturat, si mbijetojnë kafshët që hanë specie helmuese

Shkencëtarët po hetojnë mënyrat e jashtëzakonshme me të cilat kafshët mbijetojnë kur konsumojnë organizma me helme vdekjeprurëse. Një studim i fundit në Amazonë përfshiu gjarpërinjtë Erythrolamprus reginae, të cilët u ushqyen me bretkosa tepër helmuese (Ameerega trivittata).

Para se t’i gëlltisnin, gjarpërinjtë i tërhoqën bretkosat në tokë për t’u hequr pjesërisht toksinat,  një sjellje e ngjashme me disa shpendë që “pastrojnë” prenë. Tre nga katër gjarpërinjtë mbijetuan, duke sugjeruar se mëlçia e tyre përmban enzima ose proteina që neutralizojnë helmet.

Në natyrë, toksiciteti është zhvilluar për miliona vjet si mjet mbrojtjeje ose sulmi te mikrobet, bimët dhe kafshët. Përballë këtyre helmeve, shumë specie kanë evoluar mekanizma mbrojtës: ndërtimin e proteinave rezistente ndaj toksinave, përdorimin e transportuesve qelizorë që nxjerrin substancat e rrezikshme jashtë trupit, ose shmangien e pjesëve më me helm të ushqimit. Insektet që ushqehen me bimë helmuese shpesh e nxjerrin thjesht toksinën, madje duke e shfrytëzuar për t’u mbrojtur nga grabitqarët.

Disa kafshë jo vetëm që i tolerojnë toksinat, por i depozitojnë ato për vetëmbrojtje, si brumbujt që nxjerrin pika helmuese nga trupi kur rrezikohen. Flutura monark dhe bima milkweed janë shembulli më i njohur i këtij evolucioni: bima prodhon glikozide kardiake, larvat i thithin dhe bëhen toksike për grabitqarët, dhe disa zogj kanë zhvilluar tolerancë për t’u ushqyer me ta.

Kjo “garë armatimesh” midis grabitqarëve dhe presë së tyre është e pandërprerë: ndërsa kafshët evoluojnë mbrojtje, helmuese ose jo, kundërshtarët e tyre zhvillojnë mënyra të reja për t’i kapërcyer ato. Këto studime jo vetëm zbulojnë kreativitetin e evolucionit, por gjithashtu mund të ndihmojnë shkencën mjekësore në zhvillimin e trajtimeve më efektive kundër helmimeve te njerëzit.

/tvklan.al