Si dhe ku u zbulua svastika, dhe pse Hitleri e zgjodhi atë si emblemë naziste?

Svastika, kryqi i thyer i nazizmit, është një simbol i rëndësishëm si në fetë e lashta ashtu edhe në ato moderne. Ajo tregon, ndër të tjera, fat të mirë, pafundësinë e krijimit dhe diellin e pamposhtur, rrotullues. Por nga fillimi i viteve 1920, svastika ishte adoptuar si një simbol i Rajhut Gjerman. Si u bë simboli i partisë naziste?

Kur u lidh svastika me nacionalizmin gjerman?
Antikuari gjerman Heinrich Schliemann ishte fiksuar pas gjetjes së Trojës, qytetit të humbur të mitologjisë greke dhe besonte se epikat e Homerit do t’i tregonin atij rrugën. Një biznesmen i pasur nga Gjermania, në vitin 1868 ai u nis me kopjen e tij të Iliadës për të kërkuar Mesdheun. Kaluan disa vite, gjetjet rezultuan zhgënjyese dhe ai iu afrua dorëheqjes përpara se një arkeolog amator britanik i quajtur Frank Calvert të bënte një sugjerim: Schliemann duhet të gërmonte në kodrën misterioze të Hisarlikut në bregdetin Egje të Turqisë.

Heinrich Schliemann discovered the archaeological site of Troy, but his discovery also boosted the visibility of swastikas. North Wind Picture Archives/Alamy Stock Photo
Atje, gjatë viteve 1870, Schliemann zbuloi shtresa qytetërimesh që datojnë mijëra vjet më parë, dhe shpalli më të vjetrën si Troja. Qyteti i legjendës ishte gjetur – megjithëse doli të ishte një shtresë ndryshe nga ajo që mendonte Schliemann – si dhe një arkë bizhuteri, bronzi, argjendi dhe ari. Ishte më shumë se sa kishte guxuar të shpresonte. Megjithatë, në rrënojat e lashta ai bëri një zbulim tjetër fatal: rreth 1800 përshkrime të një simboli që i ngjante një kryqi me krahë të përthyer: svastika.
Kur arkeologu Heinrich Schliemann udhëtoi për në Itaka, Greqi në 1868, një qëllim ishte kryesori në mendjen e tij: zbulimi i qytetit antik të Trojës duke përdorur Iliadën e Homerit. Poema epike besohej gjerësisht se nuk ishte më shumë se një mit, por Schliemann ishte i bindur ndryshe. Për të, ishte një hartë e vendndodhjes së fshehur të qyteteve antike.

Gjatë disa viteve të ardhshme, biznesmeni gjerman, i cili e bëri pasurinë e tij në tregtimin e lëndëve të para për prodhimin e municioneve, kaloi nëpër Mesdhe. Schliemann mori këshillat e Homerit për gjithçka, nga zakonet lokale deri te trajtimi i sëmundjeve fizike. I stërvitur në Sorbonë, ai përdori vargjet e Homerit për të identifikuar ato që ai mendonte se ishin vendndodhjet e eposit në botën reale. “Një nga pikat e tij më të forta është se ai kishte një interes të vërtetë historik. Ajo që ai donte ishte të zbulonte botën homerike, të dinte nëse ekzistonte, nëse ndodhi lufta e Trojës,” shkruan studiuesi i klasikëve DF Easton. “Por këtu është edhe një dobësi. Ai nuk ishte shumë i mirë në ndarjen e faktit nga interpretimi.”